आफ्नो मष्तिष्क स्वस्थ राख्न यी सजिला रणनीतिहरूको एउटा मात्र अपनाउँदा पनि तपाईको मनोदशा र कार्यक्षमतामा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छ।

१. आफ्नो शरीरलाई सक्रिय राख्नुहोस्।
शारीरिक क्रियाकलाप तपाईको मस्तिष्कको लागि उत्तम मानिन्छ। व्यायामले तत्काल भावनात्मक रूपमा राम्रो महसुस गराउँछ र स्मरण शक्ति तथा संज्ञानात्मक कार्यक्षमतामा सुधार ल्याउँछ। निरन्तर अभ्यासले दीर्घकालीन फाइदा पु¥याउँछ, जस्तै डिप्रेसन र डिमेन्सियाको जोखिम घटाउँछ। मस्तिष्कमा रक्त प्रवाह बढाउने र नयाँ न्यूरोनल सम्वन्धहरू निर्माण गर्न मद्दत गर्ने रसायनहरू उत्पन्न गर्छ, जसले मानसिक क्षतिबाट बचाउन सहयोग गर्छ।

२. आफ्नो चिन्ता व्यवस्थापन गर्नुहोस्।
यदि तपाईं चिन्तित महसुस गर्नुहुन्छ भने, यी उपायहरू अपनाउनुहोः

आफ्नो डरको सामना गर्नुहोस्। यो प्रक्रिया विशेषज्ञहरूको सहयोगमा वा आफैंले पनि गर्न सकिन्छ।
आफ्नो चिन्ताको सट्टा आफ्ना मूल्यहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्नुहोस्। उदाहरणका लागि, उदार हुनु महत्वपूर्ण छ भने, सामुदायिक सेवामा सहभागी हुनुहोस्। धेरै चिन्ता नगर्ने प्रयास गर्नुहोस्।
३. आफ्नो मस्तिष्कलाई चुनौती दिनुहोस्।
मस्तिष्कलाई व्यस्त राख्ने गतिविधिहरू, जस्तै क्रसवर्ड, बोर्ड गेम, पुस्तक पढ्ने, वा नयाँ भाषा सिक्नाले सकारात्मक प्रभाव पार्छ। यस्तो चुनौती मस्तिष्कको लागि राम्रो मानिन्छ।
४. राम्रो निद्रा लिनुहोस्।
अमेरिकामा धेरै मानिसहरू नियमित रूपमा पर्याप्त सुत्न पाउँदैनन्। एक तिहाइ वयस्कहरू सात घण्टाभन्दा कम सुत्ने गर्छन्। कम सुत्दा तनाव र नकारात्मक भावनाहरू बढ्न सक्छ। यसले समस्याहरूलाई चिन्ताजनक बनाउने, रीस छिटो आउने, नकारात्मक सोचाइ बढ्ने र तनावसँग सामना गर्न गाह्रो हुने समस्या निम्त्याउन सक्छ।

अनिद्राका लागि संज्ञानात्मक व्यवहार थेरापी (सीबीटी आई) लामो समयसम्म सुताइ सुधार गर्न औषधिहरू भन्दा प्रभावकारी मानिन्छ। यसलाई अभ्यास गर्ने ८० प्रतिशत मानिसहरूले आफ्नो निद्रामा सुधार भएको अनुभव गरेका छन्। यसलाई प्रयास गर्न, कवइट योर माइन्ड एण्ड टु सिलिप पुस्तक पढ्नुस् अथवा इन्सोम्निया कोच एप डाउनलोड गर्न सकिन्छ।

५. ’स्टक’ अवस्थाबाट बाहिर निस्किनुहोस्।
कहिलेकाहीँ मानिसहरू काममा वा सम्बन्धमा फसेको अनुभव गर्छन्। यसबाट बाहिर निस्कने साना कदम चाल्न सकिन्छः
फ्रिक्शन अडिट गर्नुहोस्। तपाईको दिनचर्यामा बाधा वा तनाव सिर्जना गर्ने कुराहरू पहिचान गरेर हटाउन प्रयास गर्नुहोस्।
फ्युचरकास्टिङ गर्नुहोस्। ’स्टक’ अवस्थाबाट बाहिर निस्केको कल्पना गर्नुहोस् र त्यसतर्फ अघि बढ्न साना कदमहरू लेखेर प्रत्येक दिन एउटा प्रयास गर्नुहोस्।

६. शान्त रहनुहोस्।
गर्मी मौसम टाढा लागे पनि, तापक्रम बढ्दा मस्तिष्कमा प्रभाव पार्न सक्ने कुरा ध्यान दिनुहोस्। अध्ययनले देखाए अनुसार गर्मीले हाम्रो सोच्ने क्षमता कम गर्छ र आक्रामक, चिडचिडे र आवेगपूर्ण बनाउँछ।
“तपाईंको सोचबिना प्रतिक्रिया दिने प्रवृत्ति वा आफूलाई रोक्न नसक्ने व्यवहार गर्मीले प्रभावित गर्छ,“ भन्छिन् वाशिंगटन स्टेट विश्वविद्यालयकी मनोविज्ञान प्राध्यापक किम्बर्ली मीडेनबाउर।
जुलाई र अगस्टमा गर्मी बढ्दा, चिसोमा बस्न र हाइड्रेटेड रहन प्राथमिकता दिनुहोस्। एसी चलाउनु, पंखाको मुनि बसेर चिसो पानी छर्किनु, चिसो पानीले नुहानु वा चिसो केन्द्र खोज्नुले तपाईँको मस्तिष्कलाई राम्रो काम गर्न मद्दत गर्दछ।
७. आफ्ना भित्री आलोचकलाई शान्त पार्नुहोस्।
यदि तपाईंलाई सधैंजसो आफू पर्याप्त हुन नसकेको महसुस हुन्छ भने, “ठीकै छ“ भन्ने कुरालाई स्वीकार्ने समय आएको हुन सक्छ। विशेषज्ञहरूले भन्छन् कि तपाईंले हरेक दिन गरेका उपलब्धिहरूलाई स्वीकार गर्दै त्यो निरन्तर आलोचनात्मक सोचबाट बाहिर आउनु पर्छ।
आफ्ना विचारहरूबाट आफूलाई टाढा राख्ने प्रयास गर्नुहोस्। मिशिगन विश्वविद्यालयका मनोविज्ञान प्राध्यापक इथन क्रस भन्छन् “आफ्नो आन्तरिक संवादमा ’म’ सट्टा ’तिमी’ वा आफ्नो नाम प्रयोग गर्दा, यो सकारात्मक अनुभव दिन्छ।“
उदाहरणका लागि, “मैले त्यो गल्ती कसरी गर्न सक्छु! म कति मूर्ख छु,“ भन्नुको सट्टा, “तिमीले गल्ती गर्यौ, तर यस्तो धेरै व्यक्तिहरूसँग पनि भएको छ। यो सधैं रहँदैन,“ भन्नुहोस्।

८. आफ्नो शारीरिक स्वास्थ्यको ख्याल राख्नुहोस्।
हाम्रो मस्तिष्क र शरीर आपसमा गहिरो रूपमा जोडिएका छन्। स्वस्थ शारीरिक अवस्था मानसिक स्वास्थ्यका लागि महत्तत्वपूर्ण छ। उच्च रक्तचाप, कोलेस्ट्रोल र व्यायाम तथा पोषणजस्ता सामान्य स्वास्थ्य मापदण्डहरूले हाम्रो मानसिक अवस्था प्रभावित गर्छ।

यदि तपाईंको स्वास्थ्य स्थिति राम्रो छैन भने पनि, परिवर्तनको लागि कहिल्यै ढिला हुँदैन।

९. नयाँ साथी बनाउनुहोस्।
एक्लोपनले हाम्रो मानसिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव पार्छ। यसले अल्जाइमरजस्ता रोगसँग पनि सम्बन्ध राख्छ। यसलाई रोक्न साथी वा परिवारसँग सम्पर्क गर्नुहोस्। नयाँ साथी बनाउन क्लब वा सहयोगी समूहमा सहभागी हुनु राम्रो सुरुवात हो। डाक्टर एलेन ली भन्छन्, “साझा पहिचानमा आधारित समूहहरूमा सामेल हुनुहोस्।“

१०. क्षमा गर्नुहोस् — वा नगर्नुहोस !
क्षमा गर्नु राम्रो हो भन्ने मान्यता प्रचलित छ। तर, यो सधैं आवश्यक छ भन्ने होइन।
“तपाईंले कसैलाई क्षमा गरेर उनीहरूसँग सम्बन्ध राख्नुपर्छ भन्ने छैन,“भन्छिन् लेखक अमान्डा ग्रेगरी। साथै, यदि तपाईँ क्षमा गर्न तयार हुनुहुन्न भने, त्यो पनि ठिकै हो ।

द न्यूयोर्क टाइम्सबाट