बुटवल, २५ चैत्र ।
कुनै पनि देशको राजनीतिक परिवर्तनमा बिशेष बिशेष दिनका बिशेष बिशेष महत्व रहेका हुन्छन् । राजनितीक आन्दोलनका प्रमुख दिनहलाई ती देशहरुले पर्वकारुपमा पनि मनाउने गर्दछन् । नेपालमा पनि राजनीतिक परिवर्तनका केहि दिनहरुलाई राजनितीकदलहरुले पर्वका रुपमै मनाउने गरेकाछन् । तर समय बित्दै जांदा नेपालको राजनितीक परिवर्तनको निर्णायक चैत्र २४ लाई भने यसवर्ष देखि दलहरुले आफ्नो विज्ञप्तीमा समेत समेटन सकेनन् ।
चैत २४ गते । ३० वर्षे निरंकुश पंचायती ब्यवस्थाको अन्त्य र बहुदलिय ब्यवस्थामा लागि २०४६ सालमा गरिएको आन्दोलनको उत्कर्षको दिन हो । संयुक्त बाममोर्चा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा फागुन ७ गतदेखि भैरहेको जनआन्दोलनकै बीचमा तत्कालिन संयुक्त राष्ट्रिय जनआन्दोलन समितिको आह्वानमा चैत २४ मा नेपाल बन्द आयोजना गरिएको थियो । यही दिन काठमाडौंको सडकमा लाखौं जनता पञ्चायती शासक विरुद्ध जुरुक्कै उठेका थिए । लगातारको आन्दोलन र जुलुसलाई थाम्न नसकेर राजा बिरेन्द्रले दलमाथिको प्रतिबन्ध फुकाउने घोषणा गरेका थिए । एक दलिय पंचायती ब्यवस्थामा प्रतिबन्धीत दलहरुको प्रतिबन्ध फुकाउने राजाको घोषणामा बाममोर्चा र कांग्रेसले स्वागत गरेपनि संयुक्त राष्ट्रिय जनआन्दोलन समितीले असहमती जनाउंदै पुर्ण राजनीतिक स्वतन्त्रताको मागसहित लाखौं जनता राजदरबार घेर्न गएका थिए । दलमाथीको प्रतिबन्ध मात्र फुकाएर निर्दलीयबाट बहुदलिय पञ्चायती ब्यवस्था कायम गर्ने राजाको निर्णय मान्न जनता तयार नभएपछि राजा बिरेन्द्र बाध्य भएर चैत्र २६ गते राति पंचायती ब्यवस्थाको अन्त्य गर्दै राजनीतिक स्वतन्त्रता सहितको बहुदलिय ब्यवस्थाको घोषणा गर्न बाध्य भएका थिए ।
हो, आजका दिनलाई अघिल्लो बर्षसम्म तत्कालीन माओबादी सहितका बाम दलहरुले जनआन्दोलन दिवसका रुपमा मनाउंदै आएका थिए । चैत २४, २०६२÷६३ को आन्दोलनको पहिलो दिन पनि हो । यसर्थ, तत्कालिन एमालेले समेत चैत २४ को योगदानलाई स्मरण गर्दै आएको थियो । तर पार्टी एकीकरण गर्दै ठुलो पार्टी बनेको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपाले यस वर्षदेखि लोकतान्त्रीक आन्दोलनमा ठुलो योगदान गरेको चैत्र २४ लाई बिज्ञप्ती निकालेर स्मरण गर्न समेत आवश्यक सम्झेन ।
पटक पटकको आन्दोलनमा सरिक तत्कालिन एमालेका नेता तथा प्रदेश नम्बर ५ का नेकपाका प्रदेशसभा सदस्य कमलप्रसाद श्रेष्ठले त नेपालमा धेरै पटक आन्दोलन भैरहने भएकाले सम्झन नसकेको भन्न समेत भ्याए ।
चैत २४ को योगदानलाई आफ्नै पार्टीका नेताहरुले बिर्सेकोमा कार्यकर्ताहरु भने चिन्तित बनेकाछन् । पंचायतलाई पुर्णरुपमा ढाल्ने निर्णायक दिनलाई विज्ञप्तीबाट समेत नसम्झिनु राम्रो पक्ष नभएको भनाई छ प्रदेश न्म्बर ५ प्रदेशसभामा नेकपाका सदस्य ईन्द्रप्रसाद खरेलको ।
आन्दोलनको उत्सर्गको दिन बिर्सने दलहरुले भोलि सहिदको रगत, पर्सि आन्दोलनको मर्म र त्यसपछि जनता नै बिर्से भने देशको अवस्था के होला ? एक पटक चैत्र २४ लाई फर्केर हेर्ने फुर्सद निकाल्न मिल्ला की ?