सिरियाले रुसी सैन्य अखडाको स्वरूप बदल्दै, ह्मेमिम र तर्तुसमा संयुक्त तालिम केन्द्र बनाउने सम्झौता

काठमाडौं । सिरियाले पूर्वराष्ट्रपति बशर अल–असदको शासनका बेला रुसले प्रयोग गर्दै आएका दुई प्रमुख सैन्य संरचना ह्मेमिम हवाई अड्डा र तर्तुस नौसैनिक अड्डाको भविष्यबारे मस्कोसँग सहमति भएको जनाएको छ।

सिरियाली विदेश मन्त्रालयलाई उद्धृत गर्दै सरकारी समाचार संस्था सानाले जनाएअनुसार, दुई देशबीच भएको समझदारीअन्तर्गत यी सैन्य संरचनाको स्वरूप परिवर्तन गरी संयुक्त तालिम तथा क्षमता अभिवृद्धि केन्द्रका रूपमा सञ्चालन गरिनेछ। नयाँ व्यवस्थाले दुवै पक्षको पारस्परिक हित संरक्षण गर्ने उद्देश्य राखेको बताइएको छ। (Al Jazeera)

सिरियाले यस प्रक्रियालाई तीन महिनाभित्र पूरा गर्ने समयसीमा तोकेको छ। समझदारीअनुसार रुसी सैन्य उपस्थितिको पुनर्संरचनासँगै ह्मेमिम विमानस्थल तथा तर्तुस बन्दरगाहका नागरिक प्रयोजनका संरचनाको व्यवस्थापन सिरियाली राज्यले क्रमशः आफ्नो नियन्त्रणमा लिनेछ। (New Arab)

असदपछि बदलिएको रुस–सिरिया सम्बन्ध

सन् २०२४ को अन्त्यमा बशर अल–असदको सरकार ढलेपछि सिरियामा रुसको सैन्य उपस्थितिको भविष्य अनिश्चित बनेको थियो। असद सत्ताच्युत भएपछि रुस पुगेका थिए र मस्कोले उनलाई शरण दिएको थियो।

असदको शासनको प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगी रहेको रुसले सिरियाली गृहयुद्धका क्रममा ह्मेमिम हवाई अड्डा र तर्तुस नौसैनिक सुविधालाई आफ्नो सैन्य उपस्थितिको मुख्य आधार बनाएको थियो। ह्मेमिम सिरियाको लताकिया नजिक तथा तर्तुस भूमध्यसागरीय तटमा अवस्थित छन्।

नयाँ सिरियाली नेतृत्वले भने रुससँगको ऐतिहासिक सम्बन्ध पूर्ण रूपमा तोड्नुको सट्टा त्यसलाई नयाँ राष्ट्रिय हित र सार्वभौमिकताको आधारमा पुनःपरिभाषित गर्ने नीति लिएको छ। राष्ट्रपति अहमद अल–शराले यसअघि पनि रुससँगको सम्बन्धलाई सिरियाको हितअनुकूल पुनर्संरचना गर्ने संकेत दिएका थिए। (الوكالة العربية السورية للأنباء – سانا)

१८ महिनापछि टुंगियो सैन्य अखडाको भविष्य

ह्मेमिम र तर्तुसको भविष्यबारे सिरिया र रुसबीच करिब १८ महिनादेखि वार्ता चलिरहेको थियो। पछिल्लो समझदारीले रुसी सैन्य संरचनाको पुरानो स्वरूप परिवर्तन गर्ने बाटो खोलेको हो। (The Moscow Times)

यसअघि पनि रुसले सिरियासँग आफ्ना सैन्य सुविधाको सम्भावित ‘पुनर्संरचना’बारे छलफल भइरहेको स्वीकार गरेको थियो। गत जुनमा रुसी विदेश मन्त्रालयले सिरियासँग सैन्य संरचनाको कार्यक्षमता पुनःव्यवस्थित गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको जनाएको थियो।

नयाँ सहमतिले रुसको सैन्य उपस्थितिलाई पूर्ण रूपमा अन्त्य गर्नेभन्दा पनि त्यसलाई नयाँ ढाँचामा सीमित र पुनर्संरचित गर्ने संकेत गरेको छ। सैन्य अखडाका रूपमा रहेको संरचनालाई संयुक्त तालिम केन्द्रमा परिणत गरिएपछि रुसी कर्मचारी तथा प्रशिक्षकको केही उपस्थिति कायम रहने सम्भावना छ। )

सिरियाको विदेश नीतिमा नयाँ सन्तुलन

रुससँगको सम्बन्ध पुनर्संरचना गरिरहेकै बेला सिरियाले पश्चिमी मुलुकहरूसँग पनि सम्बन्ध सुधार गरिरहेको छ।

अमेरिकाले सिरियामाथिका केही प्रतिबन्ध हटाउने प्रक्रिया अघि बढाएपछि दमास्कस र वासिङ्टनबीच सम्बन्ध सुधारका प्रयास तीव्र भएका छन्। राष्ट्रपति अल–शराले अमेरिकासँग सम्बन्ध सुधार हुनु नयाँ चरणको सुरुआत भएको बताएका छन्। उनले रुस, अमेरिका, युरोपेली मुलुक र चीनसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम गर्ने नीतिबारे समेत जोड दिएका छन्

रुसका लागि रणनीतिक चुनौती

ह्मेमिम र तर्तुस रुसका लागि सिरियामा मात्र नभई भूमध्यसागर र मध्यपूर्वमा उसको सैन्य तथा रणनीतिक उपस्थितिका महत्त्वपूर्ण आधार हुन्। तर्तुस विशेषगरी रुसी नौसैनिक उपस्थितिका लागि महत्त्वपूर्ण सुविधा रहँदै आएको थियो भने ह्मेमिम सिरियामा रुसी हवाई अभियानको मुख्य आधार बनेको थियो।

त्यसैले यी संरचनाको पुरानो सैन्य स्वरूप परिवर्तन हुनु मध्यपूर्वमा रुसी प्रभावका लागि महत्त्वपूर्ण परिवर्तन मानिएको छ।

यद्यपि, संयुक्त तालिम केन्द्रको व्यवस्था र रुसी उपस्थितिको सम्भावित निरन्तरताले मस्को र दमास्कसबीचको सम्बन्ध पूर्ण रूपमा समाप्त नभएको पनि देखाउँछ। रुसले सिरियामा आफ्नो पुरानो प्रभाव जोगाउने प्रयास गरिरहेको छ भने नयाँ सिरियाली नेतृत्वले राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र रणनीतिक स्वायत्ततालाई प्राथमिकता दिइरहेको देखिन्छ।

रुसले भने पछिल्लो समझदारीबारे अहिलेसम्म विस्तृत औपचारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक गरेको छैन। त्यसैले नयाँ व्यवस्थाअन्तर्गत रुसी सैन्य तथा प्राविधिक उपस्थितिको वास्तविक आकार र अधिकारको सीमा आगामी तीन महिनामा हुने कार्यान्वयन प्रक्रियाले स्पष्ट पार्नेछ।

Originally published on abcnews.com.np.