काठमाडौँ । नेपाली समाजमा चिया केवल पेय पदार्थ मात्र होइन, दैनिक जीवनशैलीको अभिन्न हिस्सा बनिसकेको छ। बिहान निद्रा खुल्नेबित्तिकै चियाको कप, कार्यालयमा कामको बीचमा अर्को चिया र साथीभाइसँग भेटघाट हुँदा पनि चियाकै साथ—धेरै मानिसको दिन यसरी नै बित्ने गर्छ।

तर चिया पिउने बानी सामान्य भए पनि यसको अत्यधिक सेवन सबैका लागि समान रूपमा उपयुक्त नहुन सक्छ। चियामा पाइने क्याफिनका कारण धेरै मात्रामा वा अनुपयुक्त समयमा सेवन गर्दा केही व्यक्तिमा निद्रासम्बन्धी समस्या, मुटुको धड्कन बढ्ने, बेचैनी, पेट पोल्ने वा अन्य असहजता देखिन सक्छ।

त्यसैले चिया पूर्ण रूपमा त्याग्नुपर्ने होइन, बरु कति, कुन समयमा र कसरी चिया पिइरहेका छौँ भन्ने कुरामा ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ।

खाली पेटमा चिया : सबैलाई एउटै असर हुँदैन

बिहान उठ्नेबित्तिकै खाली पेटमा चिया पिउने बानी धेरै नेपालीमा छ। तर चिया पिएपछि पेट पोल्ने, अम्लपित्त बढ्ने, ग्यास हुने वा पेटमा असहजता महसुस हुने व्यक्तिले आफ्नो यो बानीमा परिवर्तन गर्नु उपयुक्त हुन सक्छ।

चियाले सबै मानिसको शरीरमा एउटै किसिमको प्रभाव पार्छ भन्ने हुँदैन। कतिपयले खाली पेटमा चिया पिए पनि कुनै समस्या महसुस गर्दैनन् भने केही व्यक्तिमा पेटसम्बन्धी असहजता हुन सक्छ।

यदि चिया पिएपछि नियमित रूपमा पेट पोल्ने वा एसिडिटीको समस्या देखिन्छ भने खाली पेटमा चिया नपिउनु र आवश्यक परे स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ। बिहान चिया पिउनुअघि हल्का खानेकुरा खानुले पनि केही व्यक्तिमा पेटको असहजता कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ।

मुख्य कुरा क्याफिनको मात्रा

चिया पिउँदा ध्यान दिनुपर्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष यसको मात्रा हो। दिनभरि पटक–पटक चिया पिउने बानी छ भने शरीरमा कति क्याफिन पुगिरहेको छ भन्नेबारे सचेत हुनुपर्छ।

चियाको प्रकार, कति समयसम्म पकाइएको छ, कति पात प्रयोग गरिएको छ र कपको आकार कस्तो छ भन्ने आधारमा क्याफिनको मात्रा फरक हुन सक्छ। त्यसैले दुई कप हल्का चिया र दुई कप कडा चियाले शरीरमा एउटै प्रभाव पार्छ भन्ने हुँदैन।

विशेषगरी चियासँगै कफी, ऊर्जा पेय वा अन्य क्याफिनयुक्त पदार्थ पनि सेवन गरिन्छ भने कुल क्याफिनको मात्रा बढ्न सक्छ।

साँझको चियाले बिगार्न सक्छ निद्रा

दिनभर काम गरेर थकित भएपछि साँझ वा राति चिया पिउने बानी पनि धेरैमा हुन्छ। तर निद्रामा समस्या हुने व्यक्तिका लागि बेलुकीपखको चिया उपयुक्त नहुन सक्छ।

क्याफिनले केही व्यक्तिलाई लामो समयसम्म असर गर्न सक्छ। यसले निद्रा लाग्न ढिलाइ हुने, पटक–पटक ब्युँझिने वा निद्राको गुणस्तरमा असर पर्ने समस्या निम्त्याउन सक्छ।

यदि बेलुकी चिया पिएपछि निद्रा नलाग्ने समस्या भइरहेको छ भने चियाको मात्रा घटाउने वा राति ढिलो चिया पिउने बानी परिवर्तन गरेर शरीरमा पर्ने प्रभाव हेर्न सकिन्छ।

यी समस्या देखिए चियाको मात्रा घटाउनुहोस्

चिया पिएपछि बारम्बार निम्न समस्या देखिन्छ भने यसको सेवन र मात्रा पुनर्विचार गर्न आवश्यक हुन सक्छ—

• पेट पोल्ने वा अम्लपित्त बढ्ने
• ग्यास वा पेटमा असहजता हुने
• मुटुको धड्कन तीव्र भएको महसुस हुने
• हातखुट्टा काम्ने
• बेचैनी वा अत्यधिक आत्तिने अनुभव हुने
• निद्रा नलाग्ने वा निद्रा बिग्रने

यस्ता लक्षण देखिएमा केही समय चियाको मात्रा घटाएर शरीरमा कस्तो परिवर्तन आउँछ भन्ने हेर्न सकिन्छ।

तर एउटा महत्वपूर्ण कुरा के हो भने, यी सबै समस्या चियाकै कारणले मात्र हुन्छन् भन्ने निष्कर्ष तुरुन्तै निकाल्नु हुँदैन। लक्षण निरन्तर देखिएमा वा गम्भीर बन्दै गएमा अन्य स्वास्थ्य समस्या पनि हुन सक्ने भएकाले चिकित्सक वा स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ।

निष्कर्ष : चिया छोड्न होइन, सन्तुलन मिलाउनुपर्छ

चिया पिउनु आफैंमा खराब बानी होइन। समस्या तब हुन सक्छ, जब यसको मात्रा अत्यधिक हुन्छ वा आफ्नो शरीरले दिएको संकेतलाई बेवास्ता गरिन्छ।

कसैलाई दिनमा केही कप चियाले समस्या नदिन सक्छ भने अर्काे व्यक्तिमा थोरै मात्र क्याफिनले पनि निद्रा, पेट वा बेचैनीसम्बन्धी समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले आफ्नो शरीरको प्रतिक्रिया बुझ्नु नै सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ।

अन्ततः चियासँगको स्वस्थ सम्बन्धको सूत्र सरल छ—अत्यधिक होइन, सन्तुलित सेवन; खाली पेटमा समस्या भए सावधानी; र निद्रा वा स्वास्थ्यमा असर देखिए मात्रा तथा समय परिवर्तन।

Originally published on abcnews.com.np.