पोखरा । पर्यटकीय राजधानी पोखरामा रात्रिकालीन व्यवसाय सञ्चालनको विषय फेरि बहसमा आएको छ। पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि लेकसाइड क्षेत्रमा २४ घण्टा व्यवसाय सञ्चालनको नीति अघि सारिए पनि सुरक्षा, शान्ति र मापदण्ड कार्यान्वयनको अभावमा स्थानीयवासीले समस्या भोग्दै आएका छन्।

पोखरालाई २०८० चैत ४ गते पर्यटकीय राजधानी घोषणा गरिएपछि लेकसाइड क्षेत्रमा रात्रिकालीन व्यवसाय सञ्चालनलाई पर्यटनको महत्वपूर्ण हिस्सा बनाउने नीति अघि बढाइएको हो। तर, यसको व्यवस्थापन प्रभावकारी हुन नसक्दा नाइट लाइफ अवसरसँगै चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।

यसअघि २०७५ सालमै तत्कालीन मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले पोखरामा रेडलाइट एरिया तोक्ने विषय उठाएका थिए। त्यसयता पोखराको रात्रिकालीन पर्यटनबारे विभिन्न कोणबाट बहस हुँदै आएको छ।

स्थानीयवासीको समस्या

खहरे आमा समूहकी पूर्वअध्यक्ष मैयाँ थापाका अनुसार रातभर सञ्चालन हुने डिस्को, होटल तथा अन्य व्यवसायका कारण स्थानीयवासीलाई आराम गर्न कठिन हुने गरेको छ।

मदिरा सेवनपछि हुने होहल्ला, झगडा तथा मोटरसाइकल र गाडीको चर्को आवाजले रातिको समयमा असहज वातावरण सिर्जना हुने उनको भनाइ छ। चोरी–डकैतीलगायतका घटनाले समेत स्थानीयवासीमा असुरक्षाको भावना बढाएको उनले बताइन्।

लेकसाइडमा व्यापारिक गतिविधि बढाउनु आवश्यक भए पनि स्थानीयको दैनिक जीवन प्रभावित हुने गरी नाइट लाइफ सञ्चालन गर्न नहुने उनको भनाइ छ।

समय तोकेर सञ्चालन गर्न सुझाव

पर्यटन व्यवसायी गोपी भट्टराईले व्यवसायको प्रकृतिअनुसार सञ्चालन समय निर्धारण गर्नुपर्ने बताए। सामान्य रेस्टुरेन्टलाई राति १० देखि ११ बजेसम्म तथा पब, बार र क्लबलाई राति २ बजेसम्म सञ्चालन गर्न दिने व्यवस्था उपयुक्त हुने उनको सुझाव छ।

उनका अनुसार नाइट लाइफ व्यवस्थित हुन नसक्दा किशोर–किशोरीदेखि परिवारसम्म यसको नकारात्मक प्रभाव पर्न सक्छ। सबै व्यवसायको सञ्चालन तथा बन्द हुने समय, ध्वनि व्यवस्थापन र सुरक्षा मापदण्ड स्पष्ट भए समस्या कम गर्न सकिने उनको भनाइ छ।

‘नाइट लाइफ नराम्रो होइन, तर स्थानीयलाई दुःख दिएर पनि चलाउन सकिँदैन। पर्यटकीय राजधानीका रूपमा पोखरालाई सुरक्षित गन्तव्य बनाउन सुरक्षा सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो,’ उनले भने।

पर्यटन क्षेत्रका लागि नाइट लाइफ आवश्यक

पोखरा पर्यटन परिषद्का प्रथम उपाध्यक्ष हरि भुजेलले भने रात्रिकालीन व्यवसाय पोखराको पर्यटन अर्थतन्त्रका लागि आवश्यक रहेको बताए।

ढिला गरी पोखरा आइपुग्ने पर्यटक, सरकारी कर्मचारी, विद्यार्थी तथा व्यवसायी पनि साँझ लेकसाइड पुग्ने भएकाले रातिको समयमा आर्थिक गतिविधि बढ्ने उनको भनाइ छ।

तर, लेकसाइडको व्यावसायिक गतिविधि र स्थानीय बस्तीबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने उनले बताए। लेकसाइडलाई पूर्ण व्यावसायिक क्षेत्र बनाउने कि आवासीय क्षेत्रका रूपमा समेत कायम राख्ने भन्ने विषयमा स्पष्ट नीति आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ।

‘पोखरामा नाइट लाइफ भनेको के हो भन्ने कुरा पनि स्पष्ट हुनुपर्छ। क्लब र डिस्कोलाई मात्रै नाइट लाइफ मान्ने कि राति अबेरसम्म खाना खाने पर्यटकलाई पनि त्यसमा समेट्ने?’ उनले प्रश्न गरे।

प्रशासनको जोड कार्यान्वयनमा

जिल्ला प्रशासन कार्यालय कास्कीले रात्रिकालीन व्यवसाय व्यवस्थापनका लागि २०८० सालमै मापदण्ड तयार गरेको जनाएको छ।

सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी चित्रांगत बरालका अनुसार वैदाम, सिर्जनाचोक, पृथ्वीचोक, महेन्द्रपुललगायत क्षेत्रमा सञ्चालित व्यवसायका लागि आचारसंहिता, स्वास्थ्य, सुरक्षा तथा अन्य मापदण्ड तोकिएका छन्।

उनका अनुसार नयाँ मापदण्ड बनाउनेभन्दा विद्यमान मापदण्डलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गराउनेतर्फ प्रशासन केन्द्रित छ।

पर्यटन र स्थानीय जीवनबीच सन्तुलन आवश्यक

पोखराको नाइट लाइफले पर्यटन, रोजगारी र राजस्व बढाउने सम्भावना बोकेको छ। तर, स्थानीयवासीको शान्ति, सुरक्षा र दैनिक जीवन प्रभावित हुने अवस्था आए त्यसले पर्यटनको दीर्घकालीन विकासमै असर पार्न सक्छ।

त्यसैले व्यवसाय सञ्चालनको समय, ध्वनि नियन्त्रण, सुरक्षा, मदिरा बिक्री तथा सेवन व्यवस्थापन, पार्किङ र स्थानीय समुदायको अधिकारलाई एउटै नीतिमा समेटेर रात्रिकालीन पर्यटन अघि बढाउनुपर्ने देखिन्छ।

पर्यटकीय राजधानी पोखराका लागि चुनौती नाइट लाइफ बन्द गर्ने कि सञ्चालन गर्ने भन्ने मात्र होइन, यसलाई कसरी सुरक्षित, व्यवस्थित र स्थानीयमैत्री बनाउने भन्ने हो।

Originally published on abcnews.com.np.