काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि बेपत्ता तथा सम्पर्कविहीन आफन्तको खोजीका लागि परिवारजनले सरकारसँग हारगुहार गरिरहेका छन् । बाढी आएको तीन दिन बितिसक्दा पनि आफन्तको अवस्था यकिन हुन नसक्दा परिवारहरू सामाजिक सञ्जाल, जनप्रतिनिधि तथा सञ्चारमाध्यममार्फत उद्धारका लागि अपिल गरिरहेका छन् ।

सरकारले सुरक्षा निकाय परिचालन गरी खोज तथा उद्धारलाई तीव्र बनाएको जनाएको छ । तर, दुर्गम भूगोल, सडक तथा सञ्चार सम्पर्क विच्छेद र कतिपय स्थानमा सुरुङ तथा भग्नावशेषभित्र मानिस फसेको आशंकाका कारण परिवारले आफन्तको अवस्थाबारे पर्याप्त जानकारी पाउन सकेका छैनन् ।

‘६० घण्टा भयो, नागरिकको जीवन बचाउनु पहिलो सर्त होइन र ?’

प्युठान नगरपालिका–७ का उमाराम पौडेलका भाइ सन्तोष पौडेल रसुवागढी हाइड्रोपावरको पावर हाउसमा रहेका १२ जनामध्ये एक भएको परिवारको भनाइ छ । उनीसहितका व्यक्तिहरू बाढीपछि सम्पर्कविहीन छन् ।

उमारामले जनप्रतिनिधिमार्फत सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदै उद्धारमा थप तदारुकता देखाउन आग्रह गरेका छन् ।

“सरकार, नागरिकको जीवन बचाउनु पहिलो सर्त हुनुपर्ने हो । ६० घण्टा भइसकेको छ,” उनको आग्रह छ, “सञ्जालमा लाइक, कमेन्ट त हुँदै गर्छन्, त्यसको भन्दा बढी नागरिक बचाउन चासो दिनुपर्‍यो ।”

परिवारका लागि अहिले कुनै राजनीतिक बहस वा दोषारोपणभन्दा ठूलो विषय आफन्त जीवित छन् कि छैनन् भन्ने जानकारी पाउनु हो ।

त्रिशूली–३ ‘बी’मा रहेका ११ जनाको अवस्था अज्ञात

बझाङको जयपृथ्वी नगरपालिका–८ का ३२ वर्षीय हेमन्तराज जोशी त्रिशूली–३ ‘बी’ जलविद्युत् आयोजनाको निर्माणाधीन साइटमा कार्यरत थिए । उनीसहित ११ जना बाढीपछि परिवारको सम्पर्कमा आएका छैनन् ।

हेमन्तकी बहिनी सावित्री जोशीका अनुसार परिवारलाई सबैभन्दा बढी सताएको विषय आफन्तको अवस्थाबारे स्पष्ट सूचना नहुनु हो ।

उनले विपद्का बेला उद्धारसँगै विश्वसनीय र आधिकारिक सूचना प्रवाह पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुने बताएकी छन् ।

“त्रिशूली क्षेत्रमा अन्य प्रभावित स्थानमा उद्धार तथा राहतका गतिविधि भइरहेका बेला थ्रीबीमा रहेका व्यक्तिहरूको अवस्थाबारे स्पष्ट सूचना नआउनुले परिवारमा थप बेचैनी भएको छ,” उनले भनेकी छन् ।

‘प्लिज सरकार, एकपटक पुगेर हेरिदिनुस्’

रसुवा भन्सार कार्यालयकी नायब सुब्बा अनिता पुरी पनि बाढीपछि सम्पर्कविहीन छिन् ।

उनकी बहिनी श्रेयना पुरीले सामाजिक सञ्जालमार्फत दिदीसहित भन्सार कार्यालयका केही कर्मचारी एउटा घरभित्रै रहेको सूचना आएको भन्दै उद्धारका लागि सरकारसँग आग्रह गरेकी छन् ।

उनले टिमुरेमा बाढीबीच ठिङ्ग उभिएको घरको तस्वीर सार्वजनिक गर्दै त्यस ठाउँमा उद्धार टोली पुग्नुपर्ने माग गरेकी छन् ।

“उनीहरू बाहिर निस्कन नसकेको अन्य प्रत्यक्षदर्शीबाट कुरा आएको छ । प्लिज सरकार, यो ठाउँमा एकचोटि पुगेर हेरिदिनुस्,” उनले लेखेकी छन् ।

उनले परिवारका तर्फबाट आफूहरूको यो ‘अन्तिम गुहार’ भएको उल्लेख गरेकी छन् ।

यसअघि रसुवा भन्सार कार्यालयका सूचना अधिकारी तथा भन्सार अधिकृत करवीर गैह्रेले पनि अनिता पुरीबारे जानकारी दिएका थिए । उनका अनुसार अनितालाई लिन जाँदा उनीसमेत बाढीमा परेको जानकारी सहकर्मीबाट आएको थियो ।

चिलिमे सुरुङमा ६ जना फसेको आशंका

चिलिमे हाइड्रोपावरको सुरुङभित्र ड्युटीमा रहेका इन्जिनियर सन्तोष पाण्डेसहित ६ जना बाढीपछि सुरुङभित्रै फसेको भन्दै आफन्तले उद्धारका लागि आग्रह गरेका छन् ।

आफन्तका अनुसार बाढीले सुरुङको मुख थुनिएपछि उनीहरू बाहिर निस्कन सकेका छैनन् ।

“उद्धार गर्ने भनेको पनि ४८ घण्टा बित्न लागिसकेको छ,” आफन्तले सञ्चारमाध्यमलाई पठाएको सन्देशमा भनेका छन् ।

चिलिमेमा सम्पर्क गर्दा सुरुङभित्र हावा पस्ने प्वाल भएकाले तत्काल श्वासप्रश्वासमा समस्या नभएको जानकारी पाएको भए पनि उनीहरूको प्रत्यक्ष अवस्था थाहा नहुँदा परिवार चिन्तित छ ।

सुरक्षाकर्मी रोशनकुमार पनि सम्पर्कविहीन

राजविराज नगरपालिका–१० का रोशनकुमार यादव, जो नेपाली सेनामा कार्यरत रहेको बताइएको छ, उनी पनि बाढीपछि परिवारको सम्पर्कमा छैनन् ।

परिवारले उनको तस्वीर सार्वजनिक गर्दै रसुवामा पोस्टिङमा रहेका उनीसँग फोन सम्पर्क हुन नसकेको जनाएको छ ।

“उहाँको अवस्था र उहाँ कहाँ हुनुहुन्छ भन्नेबारे हामी परिवार निकै चिन्तित छौँ,” परिवारको अपिलमा भनिएको छ ।

टिमुरेका स्थानीय पनि खोजीको पर्खाइमा

रसुवाको टिमुरे बजारमा बस्दै आएका बाजुराको हिमाली गाउँपालिका–६ पाँडीका मोहनलाल रोकाया र बिक्रम भण्डारी पनि बाढीपछि सम्पर्कविहीन भएको भन्दै परिवार तथा आफन्तले खोजीका लागि सहयोग मागेका छन् ।

उनीहरूको फोन नलागेको भन्दै आफन्तले सामाजिक सञ्जालमार्फत जानकारी भए खबर गर्न आग्रह गरेका छन् ।

त्यस्तै, नेपाल पत्रकार महासंघका केन्द्रीय सदस्य सुरेश पन्तले रसुवास्थित लाङटाङ हाइड्रोपावरमा कार्यरत कञ्चनपुर भीमदत्त नगरपालिका–५ का देवबहादुर चन्द तीन दिनदेखि परिवारको सम्पर्कमा नरहेको भन्दै खोजीका लागि अपिल गरेका छन् ।

बिहान ८ बजे फोन गरेका किशन त्यसपछि बेपत्ता

किशन खतिवडाले भदौ १० गते बिहान इमिग्रेसन पास लिएका थिए । परिवारका अनुसार सोही दिन बिहान करिब ८ बजे उनले परिवारसँग सम्पर्क पनि गरेका थिए ।

तर त्यसपछि उनी सम्पर्कविहीन छन् । उनकी बहिनी कृतिका खतिवडाले सामाजिक सञ्जालमार्फत उनको खोजी तथा उद्धारका लागि सहयोगको अपिल गरेकी छन् ।

परिवारका लागि समय नै सबैभन्दा ठूलो चिन्ता

भोटेकोशी बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा उद्धारको कठिनाइ केवल भग्नावशेष वा सडक अवरोधमा सीमित छैन । सम्पर्कविहीन व्यक्तिको सही स्थान पहिचान गर्नु, उनीहरू जीवित छन् कि छैनन् भन्ने यकिन गर्नु र त्यसका आधारमा प्राथमिकता निर्धारण गर्नु अहिलेको अर्को ठूलो चुनौती बनेको छ ।

विशेषगरी जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङ, पावर हाउस, भन्सार क्षेत्र तथा नदी किनारका संरचनामा मानिस फसेको आशंका रहेकाले परिवारले ती स्थानमा विशेष खोजी गर्न आग्रह गरिरहेका छन् ।

एकातिर राज्यका सुरक्षा निकायले उद्धार जारी रहेको बताइरहेका छन् भने अर्कोतर्फ आफन्तहरू हरेक फोन, सामाजिक सञ्जालको हरेक अपडेट र उद्धार टोलीको हरेक गतिविधिलाई आशाको रूपमा हेरिरहेका छन् ।

अहिले उनीहरूको एउटै माग छ—‘हाम्रा आफन्त कहाँ छन्, कम्तीमा यति मात्र भनिदिनुस् । सम्भव छ भने जीवितै उद्धार गरिदिनुस् ।’

भोटेकोशी बाढीको मानवीय संकटबीच अब उद्धारको गति जति महत्वपूर्ण छ, त्यति नै महत्वपूर्ण परिवारलाई नियमित, तथ्यमा आधारित र आधिकारिक सूचना उपलब्ध गराउनु पनि देखिएको छ ।

Originally published on abcnews.com.np.