राजविराज । मधेश प्रदेशका जिल्लामा पछिल्लो चार दिनयता तापक्रम बढेसँगै अत्यधिक गर्मीले जनजीवन प्रभावित भएको छ। बिहानैदेखि चर्को घाम लाग्ने र दिउँसो तातो हावा चल्ने क्रम बढेपछि सर्वसाधारणलाई घरबाहिर निस्कनसमेत कठिन हुन थालेको छ।

तापक्रम बढेसँगै बजारमा दिउँसोको चहलपहल घटेको छ। खेतबारीमा काम गर्ने किसान, निर्माण मजदुर, ई–रिक्सा चालक तथा दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्ने श्रमिकहरू गर्मीबाट बढी प्रभावित भएका छन्। स्थानीयका अनुसार गर्मी बढेपछि शरीर गल्ने, टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने तथा शरीरमा पानीको कमी हुने समस्या देखिन थालेको छ।

जलवायु विज्ञ अजय झाका अनुसार पछिल्लो गर्मीलाई सामान्य मौसमी घटनाका रूपमा मात्र बुझ्न मिल्दैन। लामो समयदेखि तापक्रम बढ्ने क्रम, वर्षाको स्वरूपमा परिवर्तन र अत्यधिक गर्मीका घटना दोहोरिनुले जलवायु परिवर्तनको प्रभाव देखाइरहेको उहाँको भनाइ छ।

उहाँका अनुसार कोइला, पेट्रोलियम पदार्थ र ग्यासको अत्यधिक प्रयोग, वन विनाश, सवारीसाधन तथा उद्योगबाट हुने हरितगृह ग्यास उत्सर्जन र अव्यवस्थित सहरीकरण जलवायु परिवर्तनका प्रमुख कारण हुन्। यसको प्रभाव तापक्रम वृद्धि, अनियमित वर्षा, खडेरी, बाढी, डुबान तथा कृषि उत्पादनमा समेत देखिन थालेको छ।

किसानदेखि श्रमिकसम्म प्रभावित

सप्तरीको रुपनी गाउँपालिका–२ का ८६ वर्षीय सीताबीप्रसाद साहले विगतको तुलनामा अहिले गर्मीको अवधि र मौसमको अनिश्चितता बढेको अनुभव सुनाउनुभयो। उहाँका अनुसार चर्को घाम, तातो हावा र उष्णताका कारण दैनिक कामकाज गर्नसमेत कठिन हुने गरेको छ।

स्थानीय कारी यादवले बढ्दो गर्मीले खेतीपातीमा समेत असर पारेको बताउनुभयो। अत्यधिक गर्मीमा खेतमा काम गर्न कठिन हुने र पर्याप्त वर्षा नहुँदा सिँचाइमा निर्भर हुनुपर्ने अवस्था रहेको उहाँको भनाइ छ।

बालबालिका र ज्येष्ठ नागरिक बढी जोखिममा

स्वास्थ्यकर्मी रघुनन्दन यादवका अनुसार बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा लामो समय घाममा काम गर्ने श्रमिकहरू अत्यधिक गर्मीबाट बढी जोखिममा छन्।

गर्मीबाट जोगिन चर्को घाममा अनावश्यक रूपमा ननिस्कन, प्रशस्त पानी तथा झोल पदार्थ पिउन, हल्का कपडा लगाउन र दिउँसो काम गर्दा बीच–बीचमा आराम गर्न उहाँले सुझाव दिनुभएको छ।

दीर्घकालीन उपायमा जोड

जलवायु परिवर्तनको प्रभाव न्यूनीकरणका लागि वन संरक्षण र वृक्षरोपणसँगै पोखरी तथा जलाशय संरक्षण, वर्षाको पानी सङ्कलन, भूमिगत पानीको पुनर्भरण र गर्मी सहन सक्ने बालीको प्रवर्द्धन गर्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।

त्यस्तै, विद्युतीय सवारीसाधन तथा नवीकरणीय ऊर्जाको प्रयोग बढाएर हरितगृह ग्यास उत्सर्जन घटाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।

मधेशका विभिन्न जिल्लामा बढ्दो गर्मीले जलवायु परिवर्तन भविष्यको मात्र नभई अहिले नै जनजीवन र अर्थतन्त्रसँग जोडिएको चुनौती बनिरहेको संकेत गरेको छ। तत्काल गर्मीबाट नागरिकलाई जोगाउने उपायसँगै दीर्घकालीन जलवायु अनुकूलन र उत्सर्जन न्यूनीकरणका कार्यक्रमलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.