काठमाडौँ । रुसले गोप्य समुद्री मार्ग प्रयोग गर्दै इरानको सैन्य भण्डार पुनःभर्न सहयोग गरिरहेको दाबी गरिएको छ । एनबीसी न्युजका अनुसार रुसले क्यास्पियन सागरको मार्ग हुँदै इरानलाई टीएनटी विस्फोटक, ड्रोनका पार्टपुर्जा र गोलाबारुद पठाइरहेको छ ।

एक युरोपेली सरकारको दस्तावेजलाई उद्धृत गर्दै समाचारमा भू–उपग्रह तस्बिरले ब्यालिस्टिक मिसाइल निर्माणमा प्रयोग हुने केही पार्टपुर्जासमेत इरान पठाइएको हुन सक्ने देखाएको उल्लेख छ । अमेरिका र इजरायलसँगको पछिल्लो युद्धका क्रममा इरानको सैन्य भण्डारमा ठूलो कमी आएको बताइएको छ ।

रुसले सैन्य सामग्री ओसारपसारका लागि क्यास्पियन सागरको समुद्री मार्ग प्रयोग गरिरहेको दाबी गरिएको छ । क्यास्पियन सागर रुस, इरान, काजाकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान र अजरबैजानसँग जोडिएको छ ।

समाचारअनुसार यो मार्ग पश्चिमी मुलुकको निगरानीबाट बच्न तुलनात्मक रूपमा सहज मानिन्छ । क्यास्पियन सागरबाट सञ्चालन हुने केही जहाजले ट्रयाकिङ प्रणाली बन्द गर्न सक्ने भएकाले तिनको आवतजावत निगरानी गर्न कठिन हुने बताइएको छ ।

क्यास्पियन सागर रुस र इरानबीच सैन्य तथा रणनीतिक सामग्री ओसारपसारका लागि सुरक्षित ‘ब्याकडोर’ का रूपमा प्रयोग भइरहेको दाबी गरिएको छ । यसले दुवै मुलुकलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध र पश्चिमी निगरानीबाट जोगिँदै सामग्री आदानप्रदान गर्न सहज बनाउने बताइएको छ ।

यसअघि युक्रेन युद्धका क्रममा इरानले रुसलाई ‘शाहेद’ ड्रोन उपलब्ध गराएको थियो । अहिले भने रुसले इरानको कमजोर बनेको सैन्य भण्डार पुनःभर्न सहयोग गरिरहेको समाचारमा उल्लेख छ ।

इजरायलले यसअघि इरानका महत्वपूर्ण बन्दरगाह तथा सैन्य आपूर्ति सञ्जाललाई लक्षित गर्दै आक्रमण गरेको थियो । ‘द टाइम्स अफ इजरायल’का अनुसार इजरायली आक्रमणमा बन्दर अञ्जली बन्दरगाहका केही संरचना तथा इरानी नौसेनासँग सम्बन्धित स्थानमा क्षति पुगेको थियो । उक्त बन्दरगाह इरानसम्म सैन्य सामग्री पुर्‍याउने समुद्री सञ्जालको हिस्सा रहेको बताइएको छ ।

चीनबाट पनि मिसाइलका पार्टपुर्जा

इरानले ब्यालिस्टिक मिसाइल उत्पादनका लागि रुस र चीनमा निर्मित पार्टपुर्जाको प्रयोग बढाइरहेको दाबी गरिएको छ । इरानको रक्षा मन्त्रालय तथा सशस्त्र बलसँग सम्बन्धित लजिस्टिक संस्थाले उत्पादन गर्ने मिसाइलमा यस्ता सामग्री प्रयोग भइरहेको बताइएको छ ।

विशेषगरी इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कप्र्सको एरोस्पेस फोर्ससँग सम्बन्धित कार्यक्रमहरूमा रुसी तथा चिनियाँ पार्टपुर्जाको प्रयोग भइरहेको समाचारमा उल्लेख छ ।

पश्चिमी मुलुकमाथिको निर्भरता घटाउँदै रुस र चीनसँग सैन्य तथा प्राविधिक सहकार्य विस्तार गर्ने इरानको रणनीतिको यो हिस्सा भएको बताइएको छ ।

चीनले इरानलाई बेइदौ नेभिगेसन प्रणाली, राडार तथा निगरानी प्रविधि र ठोस इन्धनयुक्त मिसाइल उत्पादनमा प्रयोग हुने सामग्रीलगायत सहयोग उपलब्ध गराइरहेको दाबी गरिएको छ ।

त्यस्तै, रुसले इरानलाई भू–उपग्रहबाट प्राप्त तस्बिरसमेत उपलब्ध गराइरहेको समाचारमा उल्लेख छ । यसबाट इरानी सेनालाई सैन्य संरचनाको निगरानी तथा सम्भावित आक्रमणका लागि लक्ष्य पहिचान गर्न सहयोग पुग्न सक्ने बताइएको छ ।

रुस र इरानले यी सामग्रीको आपूर्तिबारे सार्वजनिक रूपमा प्रतिक्रिया दिएका छैनन् । रुसले यसअघि पनि इरानलाई सैन्य सामग्री उपलब्ध गराएको भन्ने समाचार अस्वीकार गर्दै आएको छ ।

Originally published on abcnews.com.np.