काठमाडौं । खाडी क्षेत्रमा बढ्दो सैन्य तनावबीच संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) ले इरानसँग हुने सबै व्यावसायिक आदानप्रदान, व्यापारिक गतिविधि तथा वित्तीय कारोबार अनिश्चितकालका लागि रोक्ने घोषणा गरेको छ।

यूएईको परराष्ट्र मन्त्रालयले अर्को सूचना जारी नभएसम्म लागू हुने गरी इरानसँगको व्यापार तथा वित्तीय कारोबारमा व्यापक प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय सार्वजनिक गरेको हो। यो निर्णयसँगै दुई देशबीचको आर्थिक सम्बन्धमा समेत गम्भीर असर पर्ने देखिएको छ।

यूएईले पछिल्लो कदमलाई आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षा तथा क्षेत्रीय शान्ति र स्थायित्वसँग जोडेको छ। खाडी क्षेत्रमा सैन्य तनाव बढिरहेका बेला इरानसँगको आर्थिक कारोबारसमेत रोक्ने निर्णयलाई यूएईको अहिलेसम्मकै कडा प्रतिक्रियामध्ये एकका रूपमा हेरिएको छ।

दुई ब्यालिस्टिक मिसाइल पत्ता लागेपछि निर्णय

यूएईका अधिकारीहरूका अनुसार उसको रक्षा मन्त्रालयले समुद्री आवतजावतलाई लक्षित गरी इरानबाट प्रहार गरिएका दुईवटा ब्यालिस्टिक मिसाइल पत्ता लगाएको थियो।

तीमध्ये एउटा मिसाइल यूएईको समुद्री सीमाभित्र खसेको र अर्को सीमाभन्दा बाहिर खसेको बताइएको छ। घटनापछि यूएईले आपत्कालीन सतर्कता जारी गरेको थियो।

यही घटनालाई आधार बनाउँदै यूएईले इरानसँगको व्यापार तथा वित्तीय कारोबार रोक्ने निर्णय गरेको जनाएको छ।

इरानले आरोप अस्वीकार गर्‍यो

यूएईले मिसाइल इरानबाट प्रहार भएको दाबी गरे पनि तेहरानले उक्त आरोप अस्वीकार गरेको छ। इरानी अधिकारीहरूले मिसाइल प्रहारमा आफ्नो संलग्नता नरहेको दाबी गर्दै घटनाको जिम्मेवारीसमेत लिन अस्वीकार गरेका छन्।

तर इरानको अस्वीकारका बाबजुद यूएईले आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षासँग सम्बन्धित विषयमा कडा कदम चाल्न आवश्यक रहेको जनाएको छ।

यूएईका अनुसार क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षामा असर पार्ने गतिविधिप्रति आफ्नो प्रतिक्रिया स्पष्ट हुनुपर्ने भएकाले आर्थिक तथा वित्तीय प्रतिबन्धको निर्णय गरिएको हो।

खाडीको व्यापारिक सम्बन्धमा असर

इरान र यूएईबीच लामो समयदेखि महत्वपूर्ण व्यापारिक सम्बन्ध रहँदै आएको छ। विशेषगरी दुबई इरानसँगको व्यापारका लागि क्षेत्रीय रूपमा महत्वपूर्ण केन्द्रका रूपमा रहँदै आएको अवस्थामा यूएईको पछिल्लो निर्णयले दुई देशबीचको व्यापारिक गतिविधिमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ।

व्यापारिक कारोबारसँगै वित्तीय लेनदेनमा समेत रोक लगाइएपछि इरानसँग कारोबार गर्ने यूएईस्थित कम्पनी तथा वित्तीय संस्थाहरू थप दबाबमा पर्न सक्नेछन्।

यसले खाडी क्षेत्रको व्यापारिक मार्ग, समुद्री ढुवानी र वित्तीय कारोबारमा समेत अतिरिक्त जोखिम सिर्जना गर्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

क्षेत्रीय तनाव थप गहिरिने संकेत

यूएईको निर्णय यस्तो समयमा आएको छ, जब खाडी क्षेत्रमा इरान र उसका क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिद्वन्द्वीबीच सैन्य तनाव बढिरहेको छ।

इरानले आफ्नो सुरक्षामाथि खतरा उत्पन्न भए प्रतिकार गर्ने चेतावनी दिँदै आएको छ भने खाडीका अमेरिकी साझेदार मुलुकहरू आफ्ना भूभाग र समुद्री क्षेत्रको सुरक्षाप्रति थप सतर्क देखिएका छन्।

यूएईले इरानसँगको व्यापार तथा वित्तीय कारोबार नै रोक्ने निर्णय गरेपछि क्षेत्रीय तनाव अब सैन्य क्षेत्रबाट आर्थिक र वित्तीय क्षेत्रमा समेत विस्तार भएको संकेत देखिएको छ।

यसले इरानको क्षेत्रीय व्यापार, विदेशी मुद्रा प्रवाह र खाडीमार्फत हुने आर्थिक गतिविधिमा थप दबाब पर्न सक्ने सम्भावना बढाएको छ।

प्रतिबन्ध कहिलेसम्म?

यूएईले यो प्रतिबन्ध ‘अर्को सूचना जारी नभएसम्म’ लागू हुने जनाएको छ। अर्थात् प्रतिबन्धको निश्चित अन्त्य मिति तोकिएको छैन।

यसले आगामी दिनमा दुई देशबीचको कूटनीतिक संवाद तथा क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्थाले यूएईको निर्णयमा प्रभाव पार्ने संकेत गर्छ। तनाव कम भएमा प्रतिबन्ध पुनरावलोकन हुन सक्ने भए पनि तत्कालका लागि यूएईले इरानमाथि आर्थिक दबाब बढाउने नीति लिएको देखिन्छ।

यससँगै खाडी संकटको प्रभाव अब सैन्य सीमाबाट बाहिर निस्केर व्यापार, वित्त र क्षेत्रीय अर्थतन्त्रसम्म फैलिन थालेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.