काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच बढ्दो तनावका बीच तेहरानले अमेरिकाको आर्थिक दबाब तथा प्रतिबन्ध अभियानमा सहयोग गर्ने जुनसुकै देशविरुद्ध कडा प्रतिशोधात्मक कारबाही गर्ने चेतावनी दिएको छ।

इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का सचिव मोहसिन रजाईले सरकारी प्रसारण संस्था आईआरआईबीमार्फत छिमेकी तथा अन्य मुलुकलाई अमेरिकाले इरानविरुद्ध अघि बढाउन लागेको आर्थिक प्रतिबन्धमा सहभागी नहुन आग्रह गरेका छन्। उनले अमेरिकाको आर्थिक अभियानमा सहयोग गर्ने देशलाई इरानले शत्रुतापूर्ण कदम चालेको रूपमा लिने चेतावनी दिएका छन्।

रजाईले इरानमाथि आर्थिक दबाब बढाउने अभियानमा सहभागी भए सम्बन्धित मुलुकका हितमाथि कडा जवाफी कारबाही हुन सक्ने बताएका छन्। उनले खाडी क्षेत्रबाहेकका वैकल्पिक मार्ग हुँदै हुने तेल निर्यात तथा व्यापारिक गतिविधिसमेत प्रभावित पार्न सक्ने संकेत गरेका छन्।

यो चेतावनी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध थप कडा आर्थिक कारबाहीको घोषणा गरेपछि आएको हो। ट्रम्प प्रशासनले इरानलाई सहयोग गर्ने देशहरूले समेत आर्थिक परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिँदै आएको छ।

‘पूर्णकालीन आर्थिक र सुरक्षा युद्धको अवस्था’

इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले पनि टेलिभिजन सम्बोधनमार्फत इरान अहिले अमेरिकासँग आर्थिक, सैन्य र सुरक्षा दबाबको सामना गरिरहेको बताएका छन्।

उनले बाह्य दबाबका बाबजुद इरान कमजोर नपर्ने र प्रतिरोध तथा राष्ट्रिय एकताका माध्यमबाट चुनौती सामना गर्ने दाबी गरेका छन्।

इरानको पछिल्लो अभिव्यक्तिलाई सम्भावित थप प्रतिबन्ध वा सैन्य दबाबविरुद्धको पूर्वतयारीका रूपमा हेरिएको छ। रजाईले कूटनीतिक वार्तालाई प्राथमिकता दिइने भए पनि वार्ता असफल भए इरानले आफ्ना राष्ट्रिय हितको रक्षा गर्न प्रत्यक्ष प्रतिशोधात्मक कदम चाल्न सक्ने संकेत गरेका छन्।

यसले पर्सियन खाडीबाहेक बाब अल–मन्देबजस्ता महत्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गसमेत तनावको प्रभावमा पर्न सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

खाडी राष्ट्रमाथि बढ्दो दबाब

अमेरिकाका निकट सहयोगी मानिने साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्समाथि पनि बदलिँदो क्षेत्रीय परिस्थितिमा सन्तुलन कायम गर्ने दबाब बढ्न सक्ने देखिएको छ।

भौगोलिक रूपमा इरानसँग नजिक रहेका यी मुलुकले पछिल्ला वर्षहरूमा तेहरानसँग कूटनीतिक सम्बन्ध सुधार्ने प्रयास गर्दै आएका छन्। त्यसैले अमेरिकाको इरानविरुद्धको आर्थिक अभियानमा उनीहरू कति हदसम्म सहभागी हुन्छन् भन्ने विषय महत्वपूर्ण बन्ने देखिएको छ।

लामो समयदेखि तनावपूर्ण अमेरिका–इरान सम्बन्ध

इरान र अमेरिकाबीचको सम्बन्ध सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्ति र त्यसपछि भएको अमेरिकी दूतावास बन्धक संकटपछि निरन्तर तनावपूर्ण रहँदै आएको छ। त्यसयता अमेरिकाले इरानमाथि विभिन्न चरणमा आर्थिक तथा व्यापारिक प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको छ।

सन् १९९० को दशकमा इरानी ऊर्जा क्षेत्रमा लगानी र व्यापारसम्बन्धी प्रतिबन्ध कडा बनाइएको थियो। इरानको आणविक कार्यक्रमलाई लिएर सन् २००६ पछि संयुक्त राष्ट्रसंघीय सुरक्षा परिषद्बाट समेत प्रतिबन्धहरू लागू भए।

सन् २०१५ मा इरान र विश्वका प्रमुख शक्तिराष्ट्रबीच भएको आणविक सम्झौतापछि केही प्रतिबन्ध हटाइए पनि डोनाल्ड ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा अमेरिका उक्त सम्झौताबाट बाहिरिएपछि तेहरानमाथि पुनः व्यापक आर्थिक दबाब बढाइएको थियो।

अमेरिका र इरानबीच पुनः बढ्दो तनावसँगै इरानको पछिल्लो चेतावनीले मध्यपूर्वको सुरक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा आपूर्ति तथा विश्वव्यापी व्यापारिक मार्गमा थप अनिश्चितता सिर्जना गर्न सक्ने देखिएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.