काठमाडौं, १५ मंसिर ।यस वर्ष ‘मेरो स्वास्थ्य मेरो अधिकार’ भन्ने नारा सहित विभिन्न संस्थाले शुक्रवार राजधानीमा ३० औँ विश्व एड्स दिवस विभिन्न कार्यक्रमको आयोजना गरे दिवस मनाएका छन् । सन् २०१७ को जून सम्मको तथ्यांक अनुसार विश्वमा तीन करोड ७० लाख व्यक्तिहरुमा एचआइभी संक्रमण भएको अनुमान गरिएको छ । राष्ट्रिय एड्स तथा यौनरोग नियन्त्रण केन्द्रले देशभर एचआइभी एड्स संक्रमितको संख्या ३२ हजार ७३५ रहेको जनाएको छ ।

तर अघिल्ला वर्षको तुलनामा संक्रमितको संख्या घट्दै गएको छ । यो भाइरस संक्रर्मित व्यक्तिबाट स्वस्थ मानिसमा यौनसम्पर्कको माध्यमबाट मात्र नभइ निर्मुलिकरण नगरिएका सिरिन्जको प्रयोगबाट, ¥यालबाट, शरीरका अंगहरू प्रत्यारोपन गर्दा, संक्रमित आमाले गर्भधारण गर्दा गर्भमा रहेको बच्चालाई समेत सजिलै सर्न सक्दछ । सामान्यतः यसका लक्षणहरुमा ज्वरो आउनु, पखाला लाग्नु, वजन घट्नु तथा कुपोषणका लक्षणहरू देखिनु, छालामा विभिन्न समस्या आउनु, दाँत वा गिजामा समस्या आउनु, खोकी वा स्वास फेर्न गाह्रो हुनु, चाँडै थकाइ लाग्नु वा कमजोरी महसुस हुनु यसका लक्षणहरु हुन् । यसबाट बच्न सुरक्षित यौन व्यवहार अपनाउने, सुई तथा छाला छेड्ने औजार नयाँ मात्र प्रयोग गर्ने वा निर्मलीकरण गरेर प्रयोग गर्ने, अंग प्रत्यारोपण गर्नुपरेमा सम्बन्धित व्यक्तिलाई संक्रमण भए नभएको कुरामा विशेष ध्यान पु¥याउने, रगत दिँदा रगत संक्रमण भए नभएको पक्का गरेर मात्र दिएमा यसबाट बच्न सकिने चिकित्सकको भनाई छ ।

नेपालमा मात्रै एचआइभी एड्स संक्रमितको संख्या ३२ हजार ७ सय ३५ रहेको राष्ट्रिय एड्स तथा यौनरोग नियन्त्रण केन्द्रको तथ्यांकले बताएको छ । एचआइभि एड्स नियन्त्रणका लागि शहरमुखी कार्यक्रम भएपनि सबै दुर्गम ठाउँमा प्रभावकारी प्रचार हुन सकेको छैन ।
आजको दिनसम्म यसलाई पूर्णरुपमा निको पार्ने कुनै औषधीको विकास भएको छैन । तर विभिन्न औषधीहरुले शरीरमा एचआईभीको संख्यालाई नियन्त्रणमा राखी शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक शक्तिलाई सामान्य राख्न र एड्सको अवस्थामा पुग्नबाट बचाउने काम गर्छन् पहिलेको तुलनामा नेपालमा यसबाट संक्रमित मृत्युदरमा भने कमी आएको छ ।

तर यस्ता कार्यक्रमहरु शहर केन्द्रित भइदिदा गाउँ गाउँमा भने यसबारे जनचेतनाबाट सर्वसाधारण बञ्चित छन् । विभिन्न तथ्यांकहरुका अनुसार नेपालमा ३२ हजार ७ सय ३५ जनामा एचआईभी संक्रमण देखिएको हो । त्यसमध्ये करिव ७० प्रतिशत एचआईभी संक्रमण असुरक्षित यौन सम्पर्कको माध्यामबाट हुने गरेको पाइएको छ । नेपालमा पनि सन् २०३० सम्ममा एड्सको महामारीलाई अन्त्य गर्ने लक्ष्यका साथ एचआईभी तथा एड्ससम्बन्धि जनचेतनामूलक कार्यक्रम संचालन भईरहेका छन् ।