निजी कम्पनीहरूले विकासशील विश्वमा बेइजिङको छवि सुधार्दैछन् ?

हनोईका ट्राफिकले भरिएका सडकहरूमा, यात्राका बीचमा विश्राम लिइरहेका ट्याक्सी चालकहरू आफ्नो फोनमा चिनियाँ माइक्रो-ड्रामाहरू (९० सेकेन्डका लत लाग्ने छोटो भिडियो क्लिपहरू) हेरिरहेका हुन्छन्। केही यात्रुहरू चिनियाँ ब्रान्ड ‘याडिया’ (Yadea) का स्कुटरमा हुइँकिन्छन्, भने अरूहरू आधा दर्जनभन्दा बढी नयाँ चिनियाँ विद्युतीय सवारी साधनका ब्रान्डहरूमा धुलो, कोलाहल र गर्मीबाट बच्दै आरामले बसेका हुन्छन्। घरमा, किशोरकिशोरीहरू ‘जालो’ (Zalo) मा एकअर्कालाई म्यासेज गर्छन्—यो भियतनामी एप चीनको ‘वी च्याट’ (WeChat) जस्तै छ (जसको मूल कम्पनीमा वी च्याट बनाउने टेन्सेन्टको ठूलो लगानी छ)—वा अलिबाबाले चलाएको ‘लाजाडा’ (Lazada) ई-कमर्स प्लेटफर्ममा सपिङ गर्छन्।

भियतनाममा जे भइरहेको छ, त्यो विकासशील विश्वभरि नै भइरहेको छ। १९८० र ९० को दशकमा लेभिज (Levi’s), मार्लबोरो (Marlboro) र म्याकडोनाल्ड्स (McDonald’s) जस्ता अमेरिकी ब्रान्डहरू जति सामान्य थिए, आज चिनियाँ ब्रान्ड र उत्पादनहरू त्यत्तिकै सामान्य बन्दै गएका छन्। दक्षिण अफ्रिकामा हाइसेन्स (Hisense) का टेलिभिजन, वासिङ मेसिन र अन्य उपकरणहरू सर्वाधिक बिक्री हुनेमा पर्छन्; ब्राजिलमा इलेक्ट्रोनिक्सको अग्रणी कम्पनी ‘शाओमी’ (Xiaomi) घर-घरको नाम बनेको छ, जबकि भर्खरै आइपुगेको मिल्क टी र आइसक्रिम चेन ‘मिक्सु’ (Mixue) ले ठूलो भीड तानिरहेको छ र देशमा आफ्नो उपस्थिति व्यापक रूपमा विस्तार गर्ने तयारीमा छ। संयुक्त राज्य अमेरिका र एप्पल वा टेस्ला जस्ता ब्रान्डहरूले अझै पनि ठूलो प्रतिष्ठा राख्छन्। तर अधिकांश अमेरिकी उत्पादनहरू साधारण उपभोक्ताको पहुँचभन्दा बाहिर छन्। चीन त्यो देश बन्दैछ जसले मानिसहरूको दैनिक जीवनका लागि आवश्यक पर्ने वस्तु र सेवाहरू उपलब्ध गराउँछ।

चिनियाँ उत्पादनहरूको यो सर्वव्यापकताले बेइजिङले सोचेको भन्दा बढी प्रभाव विस्तार गरिरहेको छ। विकासशील विश्वका धेरै मानिसहरू, विशेष गरी युवाहरू, बढ्दो रूपमा चीनलाई आधुनिकता र प्रगतिको प्रतीकका रूपमा हेर्न थालेका छन्। तर यो सर्वव्यापकता बेइजिङका अधिकारीहरूको रणनीतिक गणनाको परिणाम होइन, बरु नाफा कमाउन खोज्ने निजी कम्पनीहरूको उपज हो। चीनको आन्तरिक बजारमा चिनियाँ फर्महरूले सामना गर्ने कठोर प्रतिस्पर्धाले उनीहरूलाई अफ्रिका, एसिया र ल्याटिन अमेरिकामा आक्रामक रूपमा प्रवेश गर्न बाध्य पारेको छ, जहाँ उनीहरूले आफ्ना उत्पादनहरूलाई स्थानीयकरण गर्दै दैनिक गतिविधिहरूमा घुलमिल गराएका छन्।

चीन, जताततै चीन

वर्षौंसम्म चिनियाँ अधिकारीहरूले आफ्नो देशको विदेशी धारणालाई सुधार्ने प्रयास गरे। सरकारी सञ्चारमाध्यम, प्रचारप्रसार र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकमाझ पुग्न असफल भए। अस्ट्रेलिया, युरोप र उत्तर अमेरिकामा कन्फ्युसियस इन्स्टिच्युटहरू मार्फत चिनियाँ भाषा र संस्कृति प्रवर्द्धन गर्ने प्रयास गरियो, तर ती मध्ये धेरै शैक्षिक स्वतन्त्रताको चिन्ताका कारण बन्द भए।

चीनका निजी उद्यमीहरूले भने व्यापारका माध्यमबाट देशको ब्रान्ड विकास गरिरहेका छन्। सन् २०२५ मा, चीनले विकासशील अर्थतन्त्रहरूमा करिब १.६ ट्रिलियन डलर बराबरको वस्तु निर्यात गर्यो, जुन अमेरिका र पश्चिमी युरोपमा गरिएको कुल बिक्रीभन्दा ५० प्रतिशत बढी हो। चीनको कुल वैदेशिक व्यापारमा निजी फर्महरूको हिस्सा झण्डै ६० प्रतिशत थियो।

एबिसान (कोत दी भोआरको सहर) का किशोरकिशोरीहरूले अब चीनलाई राजनीतिक रूपमा होइन, बरु उनीहरूको दैनिक जीवन सहज बनाउने चिनियाँ फोन र एपहरूका आधारमा “चीन महान् छ” भनी मूल्यांकन गर्न थालेका छन्। ‘ट्रान्सन’ र ‘नेटइज’ (NetEase) का संयुक्त स्वामित्वमा रहेको ‘बुमप्ले’ (Boomplay) जस्ता म्युजिक स्ट्रिमिङ सेवा र टिकटक (TikTok) मनोरञ्जन तथा समाचारका लागि प्रभावशाली माध्यम बनेका छन्।

अनुकूलनमा माहिर

चीनको नयाँ विश्वव्यापी उपस्थितिको धेरैजसो कारण उसको आन्तरिक आर्थिक तनाव हो। चीनभित्र, फर्महरूले ‘इन्भोलुसन’ (involution) को सामना गरिरहेका छन्—जहाँ बजार संतृप्त छ, मूल्य युद्धले नाफा घटाएको छ र उत्पादन बढाउन दबाब छ। यसबाहेक, युरोप, जापान, दक्षिण कोरिया र अमेरिकामा चिनियाँ कम्पनीहरूले शुल्क, डेटा सुरक्षा अनुसन्धान र लगानी प्रतिबन्धहरूको सामना गर्नुपरेको छ। यी बाधाका कारण चिनियाँ कम्पनीहरू अफ्रिका, ल्याटिन अमेरिका, मध्य पूर्व र दक्षिण एसियातर्फ मोडिएका छन्।

चिनियाँ कम्पनीहरूले केवल आफ्नो अतिरिक्त उत्पादन “डम्प” (फालेर) सफल भएका होइनन्, बरु उनीहरू स्थानीय आवश्यकता अनुसार अनुकूलित भएर सफल भएका हुन्। उदाहरणका लागि, ‘ट्रान्सन’ (Transsion) ले अफ्रिकाको अविश्वसनीय विद्युत् ग्रिडका लागि मिल्ने ब्याट्री र त्यहाँका मानिसहरूको छालाको रंगअनुसार फोटो खिच्न मिल्ने क्यामेरा सफ्टवेयरसहितका फोनहरू बनायो। त्यस्तै, दक्षिण एसियामा चिनियाँ माइक्रो-ड्रामाहरू, जुन अमेरिकी ड्रामाभन्दा कम उत्तेजक छन्, सांस्कृतिक रूपमा रूढिवादी मुलुकहरूमा लोकप्रिय बनेका छन्।

लामो खेलमा पराजयको जोखिम

यद्यपि, प्रतिस्पर्धाले चिनियाँ कम्पनीहरूलाई विकासशील विश्वमा फस्टाउन मद्दत गरे पनि, यसले चीनको दीर्घकालीन नवप्रवर्तन (innovation) क्षमतालाई कमजोर बनाइरहेको छ। जब नाफाको मार्जिन कम हुन्छ, कम्पनीहरूसँग दीर्घकालीन योजना बनाउन वा अनुसन्धान र विकास (R&D) मा लगानी गर्न पैसा हुँदैन।

यसको असर पाउने देशहरूमा पनि पर्छ। चीनको विशाल औद्योगिक आपूर्ति शृङ्खलाका कारण स्थानीय फर्महरूले प्रतिस्पर्धा गर्न नसकेर बन्द भइरहेका छन्। उदाहरणका लागि, थाइल्याण्डमा २०२३ र २०२४ को बीचमा करिब २,००० कारखानाहरू बन्द भए। केही विकासशील देशहरूले चिनियाँ आयातमा प्रतिबन्ध वा कर लगाउन थालिसकेका छन्।

चीनको यो बढ्दो व्यावसायिक पहुँचले उसलाई सुरुमा विदेशिन बाध्य पारेका समस्याहरूलाई नै अझ गहिरो बनाइरहेको छ। यदि चिनियाँ कम्पनीहरूको यो बढ्दो पहुँचले देशलाई उच्च उत्पादकत्व र नवप्रवर्तनमा आधारित दिगो आर्थिक प्रणालीतर्फको संक्रमणलाई सुस्त बनाउँछ भने, यो चीनका लागि एक ‘खाली विजय’ मात्र हुनेछ।

फरेन अफेयर्सबाट