काठमाडौं । विश्व फुटबलमा “लियोनेल” भन्नेबित्तिकै अधिकांशको दिमागमा लियोनेल मेस्सीको नाम आउँछ। तर आज अर्जेन्टिनाको सफलताको पछाडि अर्को “लियोनेल” पनि छन्—लियोनेल स्कालोनी। उनी गोल गर्ने खेलाडी होइनन्, न त विश्वव्यापी सुपरस्टार। तर अर्जेन्टिनालाई वर्षौँको निराशाबाट निकालेर विश्व फुटबलको शिखरमा पुर्याउने व्यक्ति भने उनी नै हुन्।
यदि अर्जेन्टिनाले फेरि विश्वकप जित्न सफल भयो भने स्कालोनी केवल विश्वकप विजेता प्रशिक्षक मात्र रहने छैनन्, लगातार दुई विश्वकप जिताउने इतिहासका विरलै प्रशिक्षकमध्ये एक बन्नेछन्। अझ रोचक कुरा, कुनै समय उनी अर्जेन्टिनाको स्थायी प्रशिक्षक बन्ने योजनामै थिएनन्। आर्थिक संकटले ग्रस्त अर्जेन्टिनी फुटबल संघ (AFA) सँग विकल्प नहुँदा “अस्थायी” जिम्मेवारी पाएका व्यक्ति आज राष्ट्रिय गौरवको प्रतीक बनेका छन्।
दुई पासबाट सुरु भएको सम्बन्ध
सन् २००५। हंगेरीविरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलमा १८ वर्षीय लियोनेल मेस्सीले अर्जेन्टिनाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय डेब्यु गरे। तर त्यो डेब्यु केवल ४५ सेकेन्डमै रातो कार्डसँगै समाप्त भयो। त्यो छोटो उपस्थितिमा मेस्सीले जम्मा दुईवटा पास पाए—दुवै पास दिएका थिए लियोनेल स्कालोनीले।
सायद त्यतिबेला कसैले कल्पना पनि गरेको थिएन कि यही दुई खेलाडीबीचको सम्बन्धले एक दिन अर्जेन्टिनाको विश्वकप इतिहास नै बदल्नेछ।
पछि मेस्सीले पटक–पटक सम्झिएका छन्, राष्ट्रिय टोलीमा आफूलाई पहिलो पटक आत्मीय रूपमा स्वागत गर्ने वरिष्ठ खेलाडी स्कालोनी नै थिए। सन् २००६ विश्वकपमा सर्बिया तथा मोन्टेनेग्रोविरुद्ध गोल गरेपछि ड्रेसिङ रुमको सुरुङमा सबैभन्दा पहिले आएर मेस्सीलाई अंकमाल गर्ने व्यक्ति पनि स्कालोनी नै थिए।
उमेरमा नौ वर्ष जेठा स्कालोनी र मेस्सीबीच त्यसयता खेलाडी–प्रशिक्षकभन्दा पनि अभिभावक र विश्वासपात्रको सम्बन्ध विकसित हुँदै गयो।
२०१८ : जब अर्जेन्टिना दिशाहीन थियो
रुस विश्वकप २०१८ अर्जेन्टिनाका लागि एउटा दुःस्वप्नजस्तै बन्यो।
जर्ज साम्पाओलीको नेतृत्वमा रहेको टोली कमजोर प्रदर्शन गर्दै फ्रान्ससँग प्रि–क्वार्टरफाइनलमै पराजित भयो। टोलीभित्र असन्तुष्टि थियो, प्रशिक्षक दबाबमा थिए, समर्थक निराश थिए र अर्जेन्टिनी फुटबल संघ आर्थिक संकटमा थियो।
महँगो प्रशिक्षक नियुक्त गर्ने अवस्था थिएन। त्यही बेला अन्डर–२१ टोली सम्हालिरहेका स्कालोनीलाई केही मैत्रीपूर्ण खेलका लागि अस्थायी जिम्मेवारी दिइयो।
तर त्यही अस्थायी जिम्मेवारी स्थायी बन्न पुग्यो।
सबैभन्दा ठूलो निर्णय : मेस्सीलाई फर्काउने
रुस विश्वकपपछि मेस्सी राष्ट्रिय टोलीबाट टाढा हुने संकेत देखिएको थियो।
स्कालोनीलाई थाहा थियो—अर्जेन्टिनाको भविष्य मेस्सीबिनाको कल्पना गर्न सकिँदैन।
उनले आफ्ना सहायक तथा मेस्सीका बाल्यकालका आदर्श पाब्लो आइमारलाई लिएर मेस्सीसँग संवाद गरे। उनीहरूले नयाँ अर्जेन्टिनाको खाका प्रस्तुत गरे—जहाँ टोलीको केन्द्रमा मेस्सी हुनेछन् तर जिम्मेवारी सबैले बाँड्नेछन्।
त्यही संवादले मेस्सीलाई राष्ट्रिय टोलीसँग पुनः जोड्यो।
रणनीतिभन्दा माथि मानवीय सम्बन्ध
स्कालोनीको सफलताको रहस्य केवल ट्याक्टिक्स होइन।
उनको टोलीमा खेलाडीहरूबीचको सम्बन्ध, विश्वास र पारिवारिक वातावरणलाई विशेष महत्व दिइन्छ।
टोलीका विश्लेषक माटियास मान्नाले एकपटक भनेका थिए, “कहिलेकाहीँ एउटा सामूहिक बार्बेक्यु (आसाडो) २० वटा भिडियो विश्लेषणभन्दा बढी प्रभावकारी हुन्छ।”
स्कालोनी यही दर्शनमा विश्वास गर्छन्।
विश्वकपजस्तो लामो प्रतियोगितामा खेलाडीहरूबीचको सम्बन्ध, विश्वास र मानसिक सन्तुलनलाई उनले रणनीतिभन्दा कम महत्त्व दिएका छैनन्।
मेस्सीलाई देवता होइन, साथी बनाइदिने कला
विश्व फुटबलमा मेस्सी असाधारण व्यक्तित्व हुन्। तर स्कालोनीले उनलाई केवल सुपरस्टार होइन, टोलीको सदस्य बनाइदिए।
उनी स्वयं भन्छन्,
“खेलाडीहरूले मेस्सीलाई देवताजस्तै सम्मान गर्छन्, तर उनीहरूका लागि उनी आफ्नै छिमेकको साथी पनि हुन्।”
यही सन्तुलन अर्जेन्टिनाको सबैभन्दा ठूलो शक्ति बनेको छ।
टोलीका सबै खेलाडी मेस्सीका लागि खेल्न तयार देखिन्छन्, तर मेस्सी पनि टोलीकै एउटा सदस्यका रूपमा प्रस्तुत हुन्छन्।
शान्त स्वभावले निर्माण गरेको विजेता टोली
कतार विश्वकपमा साउदी अरेबियासँग अप्रत्याशित हार बेहोरेपछि अधिकांशले अर्जेन्टिनाको यात्रा त्यही समाप्त हुने अनुमान गरेका थिए।
तर स्कालोनीको प्रतिक्रिया फरक थियो।
उनले भनेका थिए,
“भोलि पनि सूर्य उदाउनेछ।”
यही शान्त स्वभावले खेलाडीहरूलाई मानसिक रूपमा स्थिर राख्यो।
फाइनल जितेपछि पेनाल्टीसँगै स्कालोनी भावुक भएर रोएका थिए। त्यो आँसु केवल उपाधिको थिएन, वर्षौँको संघर्ष, आलोचना र विश्वासको परिणाम थियो।
दुर्घटनावश नियुक्त, इतिहास रच्ने तयारी
विश्व फुटबलमा धेरै प्रशिक्षकहरू ठूलो नामका कारण नियुक्त हुन्छन्।
स्कालोनी भने त्यसको ठीक उल्टो उदाहरण हुन्।
उनी प्रसिद्ध भएकाले होइन, अर्जेन्टिनी फुटबल संघसँग अर्को विकल्प नभएकाले प्रशिक्षक बनेका थिए।
तर आज त्यही “दुर्घटनावश नियुक्त प्रशिक्षक” आधुनिक अर्जेन्टिनाको सबैभन्दा सफल फुटबल परियोजनाका मुख्य निर्माता बनेका छन्।
यदि उनले अर्जेन्टिनालाई पुनः विश्वकप उपाधि दिलाउन सफल भए भने उनको नाम केवल अर्जेन्टिनी फुटबलको इतिहासमा होइन, विश्व फुटबलका महान प्रशिक्षकहरूको सूचीमा पनि स्थायी रूपमा अंकित हुनेछ।
विश्व फुटबलले सधैँ मेस्सीलाई सम्झिनेछ। तर अर्जेन्टिनाको यो स्वर्णिम युगको कथा लेख्दा अर्को “लियोनेल”—लियोनेल स्कालोनी—को नाम छुटाउने कुनै ठाउँ रहने छैन।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्