काठमाडौं । उत्पादनको उचित मूल्य नपाएको भन्दै किसानहरूले बुधबार काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा गोलभेँडा सडकमै फ्याँकेर विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। आफ्ना उत्पादनले लागतसमेत नउठ्ने अवस्था आएको र बिचौलियाका कारण किसान निरन्तर मारमा परेको भन्दै उनीहरूले सरकारसँग तत्काल हस्तक्षेपको माग गरेका छन्।

बिहानै विभिन्न स्थानबाट माइतीघर पुगेका किसानहरूले कृषि फार्मबाटै ल्याइएका गोलभेँडा सडकमा पोख्दै सरकारको कृषि नीतिप्रति असन्तुष्टि जनाएका थिए। प्रदर्शनका क्रममा केहीबेर माइतीघर क्षेत्रमा तनावपूर्ण अवस्था सिर्जना भए पनि कार्यक्रम शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको थियो।

प्रदर्शनमा सहभागी किसान बम तामाङले बजारमा गोलभेँडाको मूल्य अत्यन्तै घट्दा उत्पादन लागतसमेत उठाउन नसकेको बताए। उनका अनुसार किसानले खेतमा पसिना बगाएर उत्पादन गरेको तरकारीको उचित मूल्य नपाउँदा धेरैले उत्पादन नै सडकमा फाल्नुपर्ने बाध्यता आएको छ।

उनले भने, “किसानले मेहनत गरेर उत्पादन गर्छ, तर मूल्य निर्धारण बिचौलियाले गर्छन्। उपभोक्ताले महँगो मूल्य तिर्छन्, तर किसानले भने न्यून मूल्य मात्रै पाउँछन्। यही अवस्थाको विरोधमा हामी गोलभेँडा सडकमा फ्याँक्न बाध्य भएका हौं।”

न्यूनतम समर्थन मूल्य तोक्न माग

प्रदर्शनका क्रममा किसानहरूले गोलभेँडा तथा अन्य तरकारीको न्यूनतम समर्थन मूल्य निर्धारण गर्न, कृषि बिमा प्रभावकारी रूपमा लागू गर्न, बिचौलियाको नियन्त्रण गर्न, तथा उत्पादनको सुनिश्चित बजार व्यवस्था गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्।

उनीहरूले “गोलभेँडाको उचित मूल्य देऊ”, “बिचौलिया हटाऊ”, “कृषि बिमा लागू गर”, “किसान बचाऊ, कृषि बचाऊ” लगायतका नारासहितका प्लेकार्ड प्रदर्शन गरेका थिए।

लागतभन्दा कम मूल्यमा बिक्री गर्न बाध्य

किसानहरूका अनुसार पछिल्ला केही सातायता बजारमा गोलभेँडाको मूल्य लगातार घट्दै गएको छ। उत्पादन बढे पनि बजार व्यवस्थापन प्रभावकारी नहुँदा किसानले लागतभन्दा निकै कम मूल्यमा उत्पादन बिक्री गर्नुपरेको उनीहरूको गुनासो छ।

उनीहरूले उपभोक्ताले बजारमा महँगो मूल्य तिरे पनि किसानले त्यसको उचित प्रतिफल नपाइरहेको भन्दै कृषि आपूर्ति प्रणालीमा रहेका बिचौलियाको प्रभाव अन्त्य गर्नुपर्ने बताएका छन्।

सरकारसँग दीर्घकालीन समाधानको माग

प्रदर्शनकारीहरूले तत्काल राहतका साथै कृषि क्षेत्रका समस्या समाधानका लागि दीर्घकालीन नीति आवश्यक रहेको बताएका छन्। उनीहरूको मागमा उत्पादनको वैज्ञानिक मूल्य निर्धारण, कृषि बिमा, सहज बजार पहुँच, भण्डारण सुविधा तथा किसानमैत्री कृषि नीति समावेश छन्।

किसानहरूको भनाइमा कृषि उत्पादनको मूल्यमा हुने तीव्र उतारचढावले किसानको आय अस्थिर बनाएको छ। राज्यले समयमै बजार व्यवस्थापन गर्न नसक्दा किसानहरू पटक–पटक आफ्नै उत्पादन सडकमा फालेर विरोध गर्न बाध्य हुने अवस्था दोहोरिँदै आएको उनीहरूको गुनासो छ।

कृषि क्षेत्र नेपालको अर्थतन्त्रको महत्वपूर्ण आधार भए पनि उत्पादनको उचित मूल्य, बजार पहुँच र संरक्षण नीतिको अभावले किसानहरू निरन्तर समस्यामा पर्दै आएका छन्। बुधबारको प्रदर्शनले कृषि उत्पादनको मूल्य निर्धारण र बजार व्यवस्थापनको विषय पुनः सार्वजनिक बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ।