काठमाडौं । तीन महिनादेखि रिक्त रहेको काठमाडौँ विश्वविद्यालय (केयू)को उपकुलपति पदमा प्राडा विवेक बराल नियुक्त भएका छन्। प्रधानमन्त्री तथा विश्वविद्यालयका कुलपति वालेन्द्र शाहले शुक्रबार बराललाई उपकुलपति नियुक्त गरेका हुन्।

शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री सस्मित पोखरेलको संयोजकत्वमा गठित उपकुलपति छनोट समितिले बरालसहित प्राडा बालचन्द्र लुइटेल र प्राडा राजेन्द्र जोशीको नाम सिफारिस गरेको थियो। तीनै जना केयूका प्राध्यापक हुन्।

सरकारले गत वैशाखमा अध्यादेशमार्फत तत्कालीन उपकुलपति प्राडा अच्युत वाग्लेलाई पदमुक्त गरेपछि जेठ १९ गते विश्वविद्यालय सभाले नयाँ उपकुलपति छनोटका लागि समिति गठन गरेको थियो।

बरालको नियुक्ति प्रक्रियामा उठेको प्रश्न

छनोट समितिको सिफारिसमा बराल पहिलो नम्बरमा थिए। उनको नाम प्रधानमन्त्री कार्यालयमा पुगेपछि नियुक्तिको तयारी भए पनि उनीमाथि नैतिक तथा आर्थिक अनियमितताको आरोप उठेपछि प्रक्रिया केही समय रोकिएको थियो।

बराल केयू कन्सल्ट्यान्टको प्रबन्ध निर्देशक रहँदा विश्वविद्यालय तथा धुलिखेल अस्पताल निर्माणसँग सम्बन्धित काममा बेरुजु रकम फछ्र्यौट नगरेको आरोप लागेको थियो। बरालले भने आफूले कुनै अनियमितता नगरेको र देखिएको बेरुजु व्यक्तिगत नभई संस्थागत तथा प्रशासनिक प्रक्रियासँग सम्बन्धित रहेको दाबी गरेका छन्।

उनले भने, ‘काम सम्पन्न भइसकेपछि दाखिला गर्न नसक्दा बेरुजु देखिएको मात्र हो। यो मेरो व्यक्तिगत बेरुजु होइन, संस्थागत हो।’

विद्यार्थीदेखि उपकुलपतिसम्म

विराटनगरका मूल निवासी बराल केयूको दोस्रो ब्याचका इन्जिनियरिङ विद्यार्थी हुन्। उनी केयूबाट अध्ययन पूरा गरेर सोही विश्वविद्यालयको उपकुलपति बन्ने पहिलो व्यक्ति बनेका छन्।

सन् १९९९ मा लेक्चररका रूपमा केयू प्रवेश गरेका उनले सन् २००१ मा जापानको टोकियो विश्वविद्यालयबाट मेकानिकल इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर गरेका थिए। सन् २०१८ मा प्राध्यापक बनेका बरालसँग केयूमा दुई दशकभन्दा लामो अध्यापन अनुभव छ। उनी केयू प्राध्यापक संघका पूर्वसभापतिसमेत हुन्।

इन्धन तथा ऊर्जा, दहन विज्ञान, वातावरणीय प्रदूषण, थर्मोफ्लुइड इन्जिनियरिङ र कम्प्युटेसनल फ्लुइड डाइनामिक्स उनको प्रमुख विशेषज्ञताको क्षेत्र हो।

विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षा प्राथमिकतामा

उपकुलपतिको जिम्मेवारी पाएपछि बरालले **विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षा र ‘आउटकम बेस्ड लर्निङ’**लाई प्राथमिकता दिने बताएका छन्।

विद्यार्थीले पढाइसँगै व्यवहारिक सीप हासिल गर्न सक्ने वातावरण निर्माण गर्ने उनको योजना छ। विद्यार्थीहरूलाई कक्षाकोठाबाहिर छलफल, समूह अध्ययन तथा अनुसन्धानका लागि आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गर्ने उनले बताएका छन्।

त्यसैगरी केयूमा कृत्रिम बौद्धिकता (एआई)को प्रयोगलाई व्यवस्थित गर्ने विषयलाई पनि उनले चुनौतीका रूपमा लिएका छन्। विद्यार्थीले च्याटजीपीटीलगायत एआई उपकरण प्रयोग गरिरहेको अवस्थामा त्यसलाई शिक्षण प्रणालीमा उचित ढंगले समेट्नुपर्ने उनको भनाइ छ।

अनुसन्धान र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा जोड

बरालले विश्वविद्यालयको अनुसन्धानलाई सामाजिक तथा आर्थिक विकाससँग जोड्ने बताएका छन्। केयूलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धी विश्वविद्यालयका रूपमा विकास गर्ने उनको लक्ष्य छ।

उनले विश्वविद्यालय प्रशासनलाई पारदर्शी र प्रविधिमैत्री बनाउने तथा विद्यार्थीका लागि आधुनिक पूर्वाधार विस्तार गर्ने योजना पनि अघि सारेका छन्।

धुलिखेल अस्पतालको शिक्षण अस्पताल परियोजनामा एडीबीको संलग्नताका विषयमा भने उनले ऋण लिएर अस्पताल निर्माण गर्नु आफ्नो प्राथमिकता नभएको बताएका छन्। आवश्यक परे सरकारमार्फत एडीबीसँग सहकार्य गर्न सकिने उनको भनाइ छ।

तीन महिनापछि नेतृत्व पाएको केयूका लागि अब नयाँ उपकुलपति बरालसामु शैक्षिक गुणस्तर सुधार, अनुसन्धान विस्तार, पूर्वाधार विकास, प्रशासनिक पारदर्शिता र विवादित विषयहरूको व्यवस्थापन मुख्य चुनौतीका रूपमा देखिएका छन्।

Originally published on abcnews.com.np.