काठमाडौं । नेपालमा स्मार्टफोनको मूल्य बढेसँगै यसको आयातमा खर्च हुने रकम बढे पनि आयात हुने मोबाइलको संख्या भने घटेको छ। पाँच वर्षअघि २ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ बराबरका १ लाख ७६ हजार २४९ थान स्मार्टफोन आयात भएकोमा अहिले ३ अर्ब ८७ करोड रुपैयाँ बराबरका १ लाख ६९ हजार १८५ थान मात्रै नेपाल भित्रिएका छन्।

अमेरिकी डलरको विनिमयदरमा भएको वृद्धि तथा स्मार्टफोनमा प्रयोग हुने चिपसेटको मूल्य बढ्दा स्मार्टफोनको मूल्य ४० प्रतिशतसम्म महँगिएको व्यवसायीहरू बताउँछन्। यसको प्रत्यक्ष प्रभाव आयातमा समेत देखिएको हो।

भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष २०७९/८० को साउनमा २ अर्ब ५७ करोड रुपैयाँ बराबरका १ लाख ७६ हजार २४९ थान स्मार्टफोन आयात भएका थिए। पाँच वर्षपछि आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को साउनमा ३ अर्ब ८७ करोड रुपैयाँ बराबरका १ लाख ६९ हजार १८५ थान स्मार्टफोन मात्रै नेपाल भित्रिएका छन्।

अर्थात् पाँच वर्षअघि साढे २ अर्ब रुपैयाँ बराबर खर्च गरेर अहिलेको भन्दा बढी संख्यामा स्मार्टफोन आयात भएको थियो। अहिले झन्डै पौने ४ अर्ब रुपैयाँ खर्चिँदा पनि त्यसभन्दा कम संख्यामा स्मार्टफोन आयात भएको देखिन्छ।

स्मार्टफोनको मूल्य बढ्दा आयात मूल्यमा वृद्धि भए पनि त्यसको प्रत्यक्ष फाइदा भने सरकारको राजस्वमा देखिएको छ। पाँच वर्षअघि स्मार्टफोन आयातबाट मासिक करिब ४८ करोड रुपैयाँ भन्सार राजस्व संकलन हुने गरेकोमा अहिले ७२ करोड ३५ लाख रुपैयाँ संकलन भएको भन्सार विभागको तथ्यांकले देखाउँछ।

चीनबाट सर्वाधिक स्मार्टफोन आयात

नेपालमा चीनबाट सबैभन्दा धेरै संख्यामा स्मार्टफोन आयात हुने गरेको छ। चालु आर्थिक वर्षको साउनमा मात्रै चीनबाट २ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ बराबरका १ लाख ३३ हजार ८८२ थान स्मार्टफोन नेपाल भित्रिएका छन्।

त्यसपछि भारतबाट १ अर्ब रुपैयाँ बराबरका करिब ३४ हजार थान स्मार्टफोन आयात भएका छन्।

पाँच वर्षमा स्मार्टफोन आयात

भन्सार विभागको तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को साउनमा २ अर्ब ८६ करोड रुपैयाँ बराबरका करिब १ लाख ८० हजार थान स्मार्टफोन आयात भएका थिए। त्यसबाट सरकारले ५३ करोड ४९ लाख रुपैयाँ राजस्व संकलन गरेको थियो।

आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को साउनमा ३ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ बराबरका २ लाख २५ हजार १६३ थान स्मार्टफोन नेपाल भित्रिएका थिए। सो अवधिमा सरकारले ६४ करोड ६२ लाख रुपैयाँ भन्सार राजस्व संकलन गरेको थियो।

यस्तै, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को साउनमा ३ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ बराबरका करिब २ लाख थान स्मार्टफोन आयात भएका थिए। स्मार्टफोन आयातबाट सरकारले ६३ करोड ७९ लाख रुपैयाँ भन्सार राजस्व संकलन गरेको थियो।

चिपको मूल्य बढ्दा स्मार्टफोन महँगो

पछिल्लो समय स्मार्टफोनमा प्रयोग हुने उच्च गुणस्तरका सेमिकन्डक्टर चिपको माग बढेको छ। आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) प्रविधिको प्रयोग फ्यान, एसी, वासिङ मेसिनलगायत विभिन्न विद्युतीय उपकरणमा समेत बढ्दै जाँदा चिपको माग उच्च भएको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

चिपको माग बढ्दा त्यसको मूल्यमा समेत वृद्धि भएको छ। आपूर्ति सहज हुन नसक्दा स्मार्टफोन उत्पादनमा समेत असर परेको र केही मोडलको आपूर्ति घटेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

त्यसैगरी अमेरिकी डलरको विनिमयदरमा भइरहेको वृद्धिले पनि नेपालमा आयात हुने स्मार्टफोनको मूल्य बढाएको छ। चिपको बढ्दो माग र आपूर्ति अभावका कारण उत्पादकहरूले पर्याप्त मात्रामा स्मार्टफोन बजारमा पठाउन नसकेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

नेपाल मोबाइल वितरक संघका अध्यक्ष रघु त्रिपाठीका अनुसार स्मार्टफोनको मूल्य बढ्दा आयातको कुल मूल्य बढेको देखिए पनि आयात हुने मोबाइलको संख्या भने निरन्तर घटिरहेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.