काठमाडौँ । देशभर क्यान्सर उपचारमा प्रयोग हुने अत्यावश्यक किमोथेरापी औषधि कार्बोप्लाटिन र सिस्प्लाटिनको अभाव भएपछि क्यान्सरका बिरामीहरू गम्भीर समस्यामा परेका छन्। औषधि आयातकर्ताले सरकारले मूल्य समायोजन नगरेको भन्दै आयात घटाएपछि अस्पतालका फार्मेसीमा समेत यी औषधि उपलब्ध हुन छाडेका हुन्।

किमोथेरापीका विभिन्न उपचार प्रोटोकलमा प्रयोग हुने यी औषधि सहज रूपमा नपाउँदा बिरामी तथा उनीहरूका परिवार बजारमा महँगो मूल्य तिरेर औषधि खोज्न बाध्य भएका छन्। आर्थिक रूपमा कमजोर र स्वास्थ्य बीमाको सुविधा लिइरहेका बिरामीलाई औषधि अभावले थप समस्या सिर्जना गरेको चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

बीपी कोइराला क्यान्सर अस्पतालमा पनि अभाव

चितवनस्थित बीपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पतालमा पनि करिब छ महिनादेखि कार्बोप्लाटिन र सिस्प्लाटिनको अभाव देखिएको अस्पतालका मेडिकल अंकोलोजी विभाग प्रमुख डा. गुरुशरण साहले बताएका छन्।

अस्पतालले औषधि खरिदका लागि टेन्डर आह्वान गरे पनि पुरानो मूल्यमा औषधि आपूर्ति गर्न व्यवसायी तयार नभएको उनको भनाइ छ। यसअघि अस्पतालको फार्मेसीबाट औषधि उपलब्ध हुँदा बिरामीले तुलनात्मक रूपमा सस्तो मूल्यमा किन्न पाउने गरेका थिए।

डा. साहका अनुसार अस्पतालमा दैनिक ठूलो संख्यामा क्यान्सरका बिरामी उपचारका लागि आउने गर्छन् भने यी दुई औषधिको माग पनि अत्यधिक छ। दैनिक करिब ७० भायलसम्म आवश्यक पर्ने औषधि अभाव हुँदा बिरामीलाई बाहिरी बजारमा निर्भर हुनुपर्ने अवस्था आएको उनले बताए।

गुणस्तरमाथि पनि चिन्ता

औषधि सहज रूपमा उपलब्ध नहुँदा बिरामीका आफन्तले विभिन्न स्रोतबाट औषधि ल्याउने क्रम बढेको स्वास्थ्यकर्मीहरूले बताएका छन्। होलोग्राम नभएको, सिलको अवस्थामाथि शंका लाग्ने तथा लेबल च्यातिएका औषधिसमेत अस्पतालमा ल्याइने गरेको उनीहरूको भनाइ छ।

यस्ता औषधिको गुणस्तर र सुरक्षामाथि प्रश्न उठ्ने भएकाले स्वास्थ्यकर्मीहरूले समस्या तत्काल समाधान गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।

अनुदानको औषधिबाट तत्काल राहतको तयारी

सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय संस्था डाइरेक्ट रिलिफबाट प्राप्त क्यान्सरसम्बन्धी औषधि दर्ता गरी वितरण गर्ने तयारी गरिरहेको जनाएको छ। स्वास्थ्य सेवा विभागका अनुसार अनुदानमा प्राप्त औषधिले तत्कालको अभाव केही हदसम्म कम गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

विभागका अनुसार कार्बोप्लाटिन र सिस्प्लाटिनका विभिन्न मात्राका हजारौँ भायल औषधि प्राप्त भएका छन्। तर, यसलाई दीर्घकालीन समाधानका रूपमा नभई तत्कालीन राहतका रूपमा हेरिएको छ।

मूल्य समायोजनमा निर्णय नहुँदा आयातकर्ताको अडान

औषधि आयातकर्ता संघले सरकारले औषधिको मूल्य समायोजन वा स्वचालित मूल्य प्रणाली लागू नगरेसम्म पुरानै मूल्यमा औषधि आयात गर्न सम्भव नभएको बताएको छ।

आयातकर्ताहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा पदार्थ, उत्पादन तथा ढुवानी लागत बढे पनि नेपालमा औषधिको मूल्य लामो समयदेखि समायोजन हुन सकेको छैन। सरकारले मूल्य समायोजन गर्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि त्यससम्बन्धी निर्णय प्रक्रिया अघि नबढेको उनीहरूको गुनासो छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरूले भने औषधिको मूल्य समायोजनका लागि औषधि परामर्श समितिको सिफारिस र त्यसपछिको सरकारी निर्णय आवश्यक पर्ने बताएका छन्। तर सम्बन्धित समितिको बैठकसमेत बस्न नसक्दा प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको छैन।

क्यान्सर उपचारमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुने यी अत्यावश्यक औषधिको अभाव लामो समयसम्म कायम रहे बिरामीको उपचार प्रक्रिया नै प्रभावित हुन सक्ने चिकित्सकहरूले चेतावनी दिएका छन्। उनीहरूले तत्काल आपूर्ति सहज बनाउनुका साथै भविष्यमा यस्ता जीवनरक्षक औषधिको अभाव हुन नदिने दीर्घकालीन नीति बनाउन सरकारसँग माग गरेका छन्।

Originally published on abcnews.com.np.