देवीघाट (नुवाकोट) । भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले घरबार गुमाएकी विदुर नगरपालिका–देवीघाटकी कान्छी नेपाली अहिले चन्द्रज्योति माध्यमिक विद्यालयमा स्थापना गरिएको होल्डिङ सेन्टरमा बसिरहनुभएको छ।

बाढी आएको दिनदेखि नै शिविरमा बस्दै आउनुभएकी नेपालीको घर मात्रै बगेन, घरभित्रका सबै सामान पनि बाढीले बगायो। तर मानवीय क्षति नभएकामा उहाँ राहत महसुस गर्नुहुन्छ।

घर गुमाएको पीडा छँदै छ, तर शिविरमा पाएको आत्मीय व्यवहारले त्यो पीडालाई केहीबेर भए पनि बिर्साइदिएको उहाँ बताउनुहुन्छ।

“शिविरमा उपलब्ध गराइएको खाना, खाजा र वासस्थानप्रति पूर्ण सन्तुष्ट छु,” नेपाली भन्नुहुन्छ, “बाढीले घर बगाएको पीडा त छँदै छ तर यो मायालु वातावरणले पीडालाई थोरै भए पनि बिर्साइदिएको छ।”

दमको समस्या रहेकी नेपालीको शिविरमा नियमित स्वास्थ्य परीक्षणसमेत भइरहेको छ। आवश्यकता अनुसार स्वास्थ्यकर्मीले औषधि उपलब्ध गराइरहेका छन्।

घर गयो, राँगो गयो, तर मन बुझाउँदैछन् हरिबहादुर

नेपालीकै जस्तो पीडा छ देवीघाटका हरिबहादुर न्यौपानेको पनि।

बुधबारदेखि यही होल्डिङ सेन्टरमा बस्दै आउनुभएका न्यौपानेको देवीघाटमा रहेको घर बाढीले बगाएको छ। एक लाख रुपैयाँ मूल्यमा बेच्न ठिक्क पारिएको राँगोसमेत बाढीले बगायो। घरका अन्य संरचना र सामानको पनि नामोनिसान रहेन।

तर विपत्तिमा परेका सबैको उस्तै पीडा देखेपछि उहाँ अहिले मन बुझाएर शिविरमा बसिरहनुभएको छ।

“यस्तो विपत्तिमा सरकारले जति सेवा दिएको छ, त्यसमा पूर्ण सन्तुष्ट छु। यहाँ उपलब्ध गराइएको खाजा, खाना र वासस्थानमा कुनै कमी छैन,”न्यौपानेले भन्नुभयो।

उहाँका लागि सबैभन्दा ठूलो पीडा घरबास गुमाउनु हो।

“सबैभन्दा ठूलो पीडा त घरबास नै बाढीले बगाएकोमा छ। तर के गर्ने, चिन्ता लिएर मात्रै नहुने रहेछ। जसो पर्ला उसै टर्ला भनेर ढुक्कसँग बसिरहेको छु,” उहाँले भन्नुभयो।

१५९ जनाको एउटै छानोमुनि पीडा

चन्द्रज्योति माध्यमिक विद्यालयमा स्थापना गरिएको होल्डिङ सेन्टरमा अहिले १५९ जना आश्रय लिएर बसेका छन्।

तत्काल उद्धार गरेर राखिएका अधिकांश विस्थापित शिविरको व्यवस्थापनप्रति सन्तुष्ट देखिन्छन्।

विभिन्न संस्थाले उपलब्ध गराएको राहत सामग्रीबाट उनीहरूका लागि खाना तथा बसोबासको व्यवस्था गरिएको छ। खाना पकाउनेदेखि खुवाउने र बिरामीको स्वास्थ्य परीक्षण गर्नेसम्म छुट्टाछुट्टै जनशक्ति परिचालन गरिएको छ।

विपत्तिको बीचमा सबैभन्दा बढी ध्यान बालबालिकातर्फ पनि दिइएको छ।

बालबालिकामा मानसिक तनाव नहोस् भनेर विभिन्न सामाजिक संस्थाबाट खटिएका स्वयंसेवकले उनीहरूलाई खेल खेलाउने, कथा सुनाउने तथा विभिन्न गतिविधिमा सहभागी गराउने गरेका छन्।

“सरकारले गर्न सक्ने भनेको यति नै हो”

विदुर नगरपालिका–५ स्थित आयुर्वेद वैकल्पिक चिकित्सालयकी ५५ वर्षीया हरिमाया श्रेष्ठ पनि शिविरमा बसिरहनुभएको छ।

उहाँलाई पनि शिविरमा उपलब्ध सेवाप्रति कुनै गुनासो छैन।

“हामीलाई दिइने सुविधामा यहाँ पनि कुनै कमी छैन। यो विपत्तिमा सरकारले गर्न सक्ने भनेको यति नै हो,” श्रेष्ठले भन्नुभयो।

बाढीको सूचना आएलगत्तै देवीघाटस्थित वृद्धाश्रममा रहेका वृद्धवृद्धालाई समेत उद्धार गरी यही होल्डिङ सेन्टरमा ल्याइएको थियो।

यसरी एउटै शिविरमा घरबार गुमाएका परिवार, वृद्धवृद्धा, बालबालिका र स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरूलाई राखेर तत्कालीन व्यवस्थापन गरिएको छ।

विदुरमा १६ होल्डिङ सेन्टर, २ हजार ४०३ विस्थापित

त्रिशूली नदीको बाढीबाट प्रभावितलाई उद्धार गरेपछि विदुर नगरपालिकाभित्र १६ वटा होल्डिङ सेन्टर सञ्चालनमा ल्याइएको छ।

ती केन्द्रमा गरी २ हजार ४०३ जना विस्थापितलाई राखिएको छ।

होल्डिङ सेन्टरको क्षमताअनुसार कतै ६०० जनासम्म र कतै ८० जनासम्मलाई राखिएको छ। केन्द्रको क्षमताअनुसार जनशक्ति तथा राहत सामग्री वितरणको व्यवस्था मिलाइएको छ।

शिविरमा बस्ने अधिकांशले घरगोठ गुमाएका छन्। केहीका आफन्त अझै सम्पर्कविहीन छन्।

आफ्नो सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति गुमाएका उनीहरूका लागि अहिलेको शिविर केवल बस्ने ठाउँ होइन—बाँच्न बाँकी रहेको जीवनलाई सम्हाल्ने अस्थायी सहारा बनेको छ।

“अहिले पनि हामी उद्धारकै चरणमा छौँ”

बाढी प्रभावितको उद्धार तथा राहतको समन्वय गरिरहेका सूचना तथा सञ्चारमन्त्री डा. विक्रम तिमिल्सिनाले सरकारले प्रभावितको व्यवस्थापनका लागि अधिकतम प्रयास गरिरहेको बताउनुभयो।

उहाँका अनुसार अहिले सरकारको पहिलो प्राथमिकता उद्धार र उद्धार गरिएकाको तत्काल व्यवस्थापन हो।

“अहिले पनि हामी उद्धारकै चरणमा छौँ। यो काम सकिएपछि अन्य विषयमा छलफल गर्छौं। तर उद्धार गरिएकाहरूको व्यवस्थापन र उद्धारलाई उत्तिकै प्राथमिकता दिएर अघि बढेका छौँ,” मन्त्री तिमिल्सिनाले भन्नुभयो।

नुवाकोटका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शम्भुप्रसाद रेग्मीले पनि राज्यसँग उपलब्ध स्रोत र सामग्रीले भ्याएसम्म होल्डिङ सेन्टरमा विस्थापितलाई स्नेहपूर्वक राख्ने प्रयास भइरहेको बताउनुभयो।

उहाँका अनुसार तत्कालीन व्यवस्थापनसँगै अब आउने दिनमा शिविरमा रहेका विस्थापितलाई कहाँ र कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने विषयमा समेत छलफल भइरहेको छ।

भग्न घरबाट शिविरसम्म : अब नयाँ जीवनको प्रतीक्षा

देवीघाटका यी विस्थापितका लागि बाढीले केवल घर बगाएको छैन।

कसैको वर्षौँको कमाइ बगेको छ।

कसैको पशुधन बगेको छ।

कसैका कागजपत्र र सम्झना बगेका छन्।

कतिपयले आफन्तसमेत गुमाएका छन्।

तर चन्द्रज्योति माध्यमिक विद्यालयको अस्थायी शिविरमा उनीहरू अहिले एउटै छानोमुनि छन्।

कोही खाना पकाइरहेका छन्।

कोही बिरामीको उपचार गराइरहेका छन्।

कोही बालबालिकासँग खेलिरहेका छन्।

र, कोही आफ्नो भत्किएको घर र गुमेको जीवन सम्झँदै भविष्यतिर हेरिरहेका छन्।

घर छैन, तर जीवन बाँकी छ।

त्यही जीवनलाई फेरि उभ्याउने आशासहित देवीघाटका विस्थापितहरू अहिले शिविरमा आफ्नो पालो पर्खिरहेका छन्—उद्धारपछि पुनःस्थापना र पुनःस्थापनापछि नयाँ घरको।

Originally published on abcnews.com.np.