काठमाडौं, १६ पुस ।  सन् २०२० विश्व अर्थतन्त्रको लागि खराब वर्षको रुपमा रह्यो । कोभिड–१९ को कारण विकास निर्माणदेखि औद्योगिक उत्पादन ठप्प हुदा सन् २०२० भरि नै अर्थतन्त्र चलायमान हुन सकेन । कोरोना महामारीले विश्वका सबैजसो मुलुक लकडाउनबाट गु्रजिन बाध्य हुदा वर्षभरि नै अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर देखियो ।

आर्थिक क्षेत्रलाई हेर्ने हो भने सन् २०२० इतिहासको सबै भन्दा खराव वर्ष भन्दै केही फरक नपर्ने वर्ष भएको छ । सन् २०१९ को अन्त्य तिर चीनमा देखिएको कोभिड–१९ को कहरले सन् २०२० को अर्थतन्त्रलाई ठुलो असर ग¥यो । बिश्वका २ सय भन्दा धेरै राष्ट्र कोरोनाको कारण आर्थिक चपेटामा यस वर्ष परेका छन ।

सन् २०२० मा बिश्वभरी नै कोरोना भाइरसको क्रास र सक्रमणको कारण भएको लकलाउनले औद्योगिक उत्पादन देखि बिक्रि बितरणमा समेत ह्रास आयो । जसको कारण बिश्वभरी नै सन् २०२० मा बेरोजगारी समस्या भेग्नु प¥यो । बिश्वका ठुला मुलुक देखि साना मुलुकका धेरै नागरिकहरुले जागिर समेत गुमाउनु प¥यो । महामारीको कारण बिश्वमै स्वास्थ्य, उद्योग, पर्यटन, हवाई तथा रोजगारीका क्षेत्रलाई आर्थिक सकंटको रुपमा वर्ष २०२० गुज्रिन पुग्यो । यस्तै बिश्वको अर्थतन्त्र २००९ को बित्तिय संकट भन्दा पनि गम्भीर रहने देखिएको छ ।

सन् २०२० सुरु देखि नै कोरानाको कारण बिश्व अर्थतन्त्रमा गम्भिर असर परेको देखिन्छ । सन् २०२० मा बिश्व अर्थतन्त्र ३ दशमलव ३ प्रतिशतले बिस्तार हुने गरिएको अनुमान ३ प्रतिशतले ऋणात्मक हुने अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोषले गरेको छ । यस्तै सन् २०२० मा आर्थिक क्रियाकलाप बन्द हुदा पेट्रोलियम पदार्थको मुल्य समेत उल्लेख्य रुपमा घट्यो भने बरोजगारी दर पछिल्ला केही दशकयताकै उच्च । अन्तराष्ट्रिय मजदुर संगठनका अनुसार सन् २०२० मा मध्यपूर्वका राष्टबाट ८ दशमलव १ प्रतिशत कामदारले रोजगारी गुमाए । त्यसैगरी युरोपबाट ८ दशमलव ८ प्रतिशत र एसियाली र प्यासिफिक मुलकबाट ७ दशमलव २ प्रतिशत कामदारले रोजगारी गुमाएका छन । अमेरिका मात्रमा ३३ लाख जनसंख्या बेरोजगार भैसकेको अबस्था छ ।

यस्तै सन् २०२० मा कोरोनाको असर ठुलो क्षति पु¥याए पनि वर्षकै अन्तिम ताका आएर कोराना बिरुद्धको खोप बन्न सफल भएको छ । अहिले बिभिन्न देशहरुले खोपको व्यावसायिक उत्पादन गर्ने र लगाउने काम पनि शुरु भैसकेको छ । खोप निमार्णलाई तिब्रता दिदै सबैजसो देशहरुले खोप ल्याउने तयारीमा जुटेका छन । आर्थिक क्षेत्रमा सन् २०२० ले जुन क्षति पु¥याएको छ यस वर्षको अन्तिममा आएर कोरोना बिरुद्धको खोप निमार्णले आगामी वर्ष सन् २०२१का लागि सुखद सन्देश समेत दिन सफल भएको छ । यस्तै सन् २०२० को बिश्व आर्थिक उपलब्धीको रुपमा एसिया प्रसान्त क्षेत्रमा १५ देशहरु बिच बृहत् क्षेत्रिय आर्थिक समझदारी भयो । नोभेम्बरमा भएको यो सम्झौतालाई युरोपेली संघ र मोक्सिको अमेरिका ब्यापार सम्झौताको भन्दा ठुलो सझदारीको रुपमा लिने गरिन्छ । यसरी सन् २०२० बिश्व अर्थव्यवस्थामै सबैभन्दा खराब वर्षको रुपमा रहेपनि सन् २०२१ अर्थतन्त्रलाई पुनरुत्थानको सम्भावना सार्थक बनाउने सन्देश दिएर बिदा ह“ुदैछ ।