काठमाडौं, २४ जेठ । आज जुन ७ तारिख, विश्व खाद्य सुरक्षा दिवस मनाइँदैछ । नेपालमा पनि ‘खाद्य सुरक्षा सबैको जिम्मेवारी’ भन्ने नारासहित कार्यक्रमहरू भइरहेका छन् तर यो दिवस केवल औपचारिक कार्यक्रममा सीमित नभई गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्ने अवस्था छ ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् २०१८ मा घोषणा गरेको यो दिवस २०१९ देखि मनाउन थालिए पनि नेपालमा खाद्य सुरक्षा अझै ठूलो चुनौती बनेको छ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार दूषित खाद्यवस्तुले विश्वभर वर्षेनी ६० करोड मानिस बिरामी पर्ने र चार लाख २० हजारको ज्यान जाने गरेको छ । नेपालमा पनि खाद्यजन्य रोग, विषादीको अत्यधिक प्रयोग, मिलावटी खानेपानी, म्याद गुज्रेका वस्तु र असुरक्षित प्रशोधनका कारण लाखौं नागरिक प्रभावित छन् ।

विशेष गरी बालबालिका, महिला, गरिब तथा ग्रामीण क्षेत्रका बासिन्दा सबैभन्दा बढी मारमा छन् । खाद्य उत्पादनदेखि उपभोगसम्मका हरेक चरणमा सुरक्षा मापदण्डको व्यापक उल्लङ्घन भइरहेको छ तर सरकारको नियमन निकै कमजोर छ । बजारमा हुने खाद्य मिलावट, लेबलिङमा झुट, प्रयोगशाला परीक्षणको कमी र कानुन कार्यान्वयनको अभावले गर्दा ‘सबैको जिम्मेवारी’ भन्ने नारा व्यावहारिक रूपमा खोक्रो सावित भइरहेको छ ।

यो दिवसलाई केवल एक दिनको कार्यक्रममा सीमित नराखी खाद्य सुरक्षा नीति कडाइका साथ लागू गर्न, नियमित अनुगमन प्रणाली मजबुत बनाउन, किसानलाई सुरक्षित उत्पादन तालिम दिन र उपभोक्तालाई सचेत बनाउने ठोस कदम चाल्नुपर्ने विज्ञहरूको जोड छ । अन्यथा, चेतनामात्र बढाएर खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सकिँदैन ।