काठमाडौं । रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण हर्मुज जलमार्गबाट बाहिरिने क्रममा एउटा व्यावसायिक जहाजमाथि अज्ञात प्रक्षेप्यास्त्रबाट आक्रमण भएको छ। घटनामा जहाजको इन्जिन कक्षमा क्षति पुग्नुका साथै चालक दलका एक सदस्यको मृत्यु भएको बेलायती समुद्री व्यापार सञ्चालन संगठन (UKMTO)ले जनाएको छ।

UKMTO का अनुसार जहाज हर्मुज जलमार्गबाट बाहिरतर्फ यात्रा गरिरहेको अवस्थामा अज्ञात प्रक्षेप्य वस्तुले प्रहार गरेको थियो। आक्रमणपछि जहाजको इन्जिन कक्षमा क्षति पुगेको र चालक दलका बाँकी सदस्यलाई उद्धार तथा सुरक्षित स्थानमा लैजान ओमानको तटरक्षक बल परिचालन गरिएको छ। घटनाबारे थप अनुसन्धान भइरहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। हालसम्म UKMTO ले जहाजको नाम, झण्डा वा आक्रमणमा प्रयोग भएको हतियारको प्रकार सार्वजनिक गरेको छैन। प्रक्षेप्यास्त्र, ड्रोन वा अन्य कुनै हतियारबाट आक्रमण भएको हो भन्ने विषय पनि तत्काल स्पष्ट भइसकेको छैन। जिम्मेवारी कसले लिएको भन्नेबारे पनि कुनै आधिकारिक दाबी आएको छैन।

हर्मुजमा बढ्दो समुद्री सुरक्षा जोखिम

यो घटना अमेरिका–इजरायल र इरानबीच जारी सैन्य तनावका बीच भएको हो। पछिल्ला महिनाहरूमा हर्मुज जलमार्ग र आसपासका समुद्री क्षेत्रमा व्यावसायिक जहाजहरू पटक–पटक आक्रमणको निशानामा परेका छन्।

यसअघि पनि हर्मुज क्षेत्रमा विभिन्न व्यावसायिक जहाजमाथि आक्रमण भएका थिए। जुलाईमा दुईवटा यूएई–सम्बद्ध तेल ट्यांकरमाथि इरानी क्षेप्यास्त्र प्रहार भएको यूएईले आरोप लगाएको थियो, जसमा एक भारतीय चालक दल सदस्यको मृत्यु भएको र आठ जना घाइते भएको बताइएको थियो।

अगस्टमै संयुक्त अरब इमिरेट्सले आफ्ना अबुधाबी नेसनल आयल कम्पनी (ADNOC)सँग सम्बन्धित जहाजहरूमाथि पनि इरानले आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ। तेहरानले भने त्यस्ता आरोपहरूमा प्रत्यक्ष जिम्मेवारी स्वीकार गरेको छैन।

विश्व व्यापारका लागि संवेदनशील जलमार्ग

हर्मुज जलमार्ग विश्वकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण ऊर्जा तथा व्यापारिक समुद्री मार्गमध्ये एक हो। फारसको खाडीलाई ओमानको खाडी र अरब सागरसँग जोड्ने यो साँघुरो जलमार्गबाट विश्वको तेल तथा ग्यास आपूर्तिको ठूलो हिस्सा ओहोरदोहोर गर्छ।

तर पछिल्लो द्वन्द्व र सुरक्षा जोखिमका कारण यहाँबाट हुने जहाज आवागमनमा उल्लेख्य कमी आएको छ। हजारौँ समुद्री कर्मचारी लामो समयदेखि खाडी क्षेत्रमा जहाजमै रोकिएको अवस्थासमेत रिपोर्ट भएका छन्।

समुद्री सुरक्षा जोखिम बढ्दै जाँदा जहाज सञ्चालकहरूले वैकल्पिक मार्ग, सुरक्षा व्यवस्था र बीमाको लागतसमेत पुनरावलोकन गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ। यसको प्रत्यक्ष असर विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति, ढुवानी लागत र वस्तुको मूल्यमा पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ।

तनावपूर्ण अवस्थामा नयाँ घटना

हर्मुज जलमार्गलाई लिएर अमेरिका र इरानबीचको विवादसमेत जारी छ। इरानले जलमार्गको सञ्चालनलाई आफ्नो सुरक्षा तथा राजनीतिक मागसँग जोड्दै आएको छ भने अमेरिकाले अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गमा स्वतन्त्र आवागमनको अधिकारको पक्षमा जोड दिँदै आएको छ।

यसैबीच व्यावसायिक जहाजमाथि भएको पछिल्लो आक्रमणले हर्मुजमा समुद्री सुरक्षाको अवस्था अझै संवेदनशील रहेको देखाएको छ। आक्रमणको जिम्मेवार पक्ष र घटनाको विस्तृत प्रकृति खुल्न बाँकी रहे पनि एक चालक दल सदस्यको मृत्युले यस क्षेत्रमा व्यावसायिक जहाजको सुरक्षामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.