काठमाडौं, ४ पुस । सामाजिक तथा आर्थिक रुपान्तरणका लागि सहकारी संस्थाहरुको पनि भूमिका रहँदै आएको छ । देशभर रहेका ३५ हजारभन्दा बढी सहकारी संस्थाहरुले विद्युत्, कृषि, पशुपंक्षी र सेवाका क्षेत्रमा काम गरिरहेका छन् । बिहीबार राजधानीमा आयोजित राष्ट्रिय सहकारी बैंक लिमिटेडले १६ औं साधारण सभामा सहकारीले आगामी दिनमा आर्थिक कारोबारको वृद्धिसँगै देशको कुल ग्राहस्थ उत्पादन र राजस्वमा योगदान पु¥याउन सक्नेगरी भूमिका खेल्नुपर्ने विषयमा छलफल भएको छ ।

विशेषगरी सामाजिक मूल्य, मान्यता र सहकार्यको आधारमा सहकारी संघ, संस्थाहरुको स्थापना भएको हो । देशभर हाल ३५ हजार भन्दा बढीको संख्यामा सहकारी संस्थाहरु छन् । राष्ट्रिय सहकारी बैंक लिमिटेडले बिहीबार आफ्नो १६ औ साधारणसभा मनाएको छ । सहकारीको मूल उद्येश्य को–अपरेसन विथ सोसियल बिजनेश हो । सहकारी संस्थाहरुले सामाजिक न्यायमा आधारित वस्तु र सेवाको उत्पादन बढाउन सक्नपर्ने विषयमा राष्ट्रिय सहकारी महासंघका अध्यक्ष केशव बडालले जोड दिएका छन् । सहकारी जुन दर्शन, सिद्धान्त, मूल्य र मान्यताबाट स्थापित भएको हो, त्यसलाई सहकारी संस्थाहरुले आफ्नो आचरणमा अबलम्बन गर्न महासंघको तर्फबाट बडालले निर्देशन पनि दिए । राज्यले पनि सहकारीको गतिशिलतामा बढवा दिने काम गर्नुपर्ने बताउदै बडालले सहकारी ऐन २०७४ मा देखा परेका झंझटहरुलाई समाधान गर्न सरोकारवालाहरुको ध्यानाकर्षण गराए ।

राष्ट्रिय सहकारी बैंकको हाल ३० अर्बभन्दा बढी निक्षेप छ । त्यसैगरी २० दशमलव ५ अर्ब ऋण प्रवाह र १ दशमलव ८ अर्ब बराबरको शेयर पू“जी रहेको छ । जसमा ११ हजार १ सय २५ जना शेयर सदस्यहरु छन् । देशभर बैंकको ४४ शाखा छन् र आगामी दिनमा स्थानीय तहमा ८४ शाखा स्थापना गर्ने निर्णय भईसकेको बैंकले जनाएको छ । लघुवित्त, विपन्न वर्ग, कृषि, रोजगारीका क्षेत्रको लगानीलाई प्राथमिकीकरण गरी देशको कुल ग्राहस्थ उत्पादन र राजस्वमा योगदान पु¥याउने लक्ष्य रहेको सहकारी बैंकका अध्यक्ष्ँ के.बी.उप्रेतीले बताए ।

तर सहकारी क्षेत्रमा नियमन, अनुगमन तथा नियन्त्रण पक्ष्ँ प्रभावकारी नहु“दा सहकारीको औचित्य माथी पनि बेला–बेलामा प्रश्न उठ्ने गरेको सहकारी विभाग रजिष्ट्रारका डाक्टर टोकराज पाण्डेले बताए । सहकारी क्षेत्र टा“ठा, बाठाहरुको मात्रै बन्दै गएको हो की भन्ने भान भईरहेको भन्दै पाण्डेले यस क्षेत्रमा सम्पत्ति शुद्धिकरणको समस्या देखा परिरहेको बताए ।

अर्थमन्त्री डाक्टर युवराज खतिवडाले सहकारी संस्थाहरुलाई कम्पनीकरण गर्न नसकिने स्पष्ट पारे । सहकारी मोडलको व्याख्या गर्दै अर्थमन्त्री अतिवडाले सहकारी संस्थाहरुले खुलस्त र स्वतन्त्र रुपमा लाभमा समन्वय, सामाजिक, सा“स्कृतिक तथा वातावरणीय उत्थानमा काम गर्नुपर्ने बताए । नेपाल राष्ट्र बैंकले ऐनबमोजिम कम्पनीहरुको मात्रै नियमन गर्ने बताउदै अर्थमन्त्री खतिवडाले सहकारीको विशेषता र लक्ष्यका आधारमा सहकारीलाई स्वायत्त ढंगबाट अघि बढाउन सक्ने छाता संस्थाको आवश्यकता रहेको बताए । सहकारी सम्बन्धीका कानुनी उल्झन र समस्या विषयमा भने सरकार छलफल गर्न तयार रहेको उनले बताए ।

१६ औं साधारण सभाको अवसरमा बैंकले बाग्लुङको सिवासी बचत तथा ऋण सहकारी संस्था, भरतपुरको हंस बहुउद्येश्यीय सहकारी संस्था, तमोर महिला कृषि सहकारी संस्था, कृषि क्षेत्रका अभियान्ता, पत्रकारहरुलाई पनि हौसलास्वरुप सम्मान गरेको छ ।