१५औँ महाधिवेशनलाई एकतामुखी बनाउने प्रयास, तर विधान र प्रतिनिधित्वको विषयमा अझै मतभेद कायम
काठमाडौं— नेपाली कांग्रेसभित्र विशेष महाधिवेशनपछि देखिएको आन्तरिक विवाद समाधान गर्न शीर्ष नेताहरूबीच सहमतिको प्रयास तीव्र बनेको छ। १५औँ महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा संस्थापन र इतर पक्षबीच वार्ताको वातावरण बने पनि केन्द्रीय समिति, सदस्यता अद्यावधिक र विधानको व्याख्यालाई लिएर मतभेद अझै कायम रहेको देखिएको छ।
विशेष महाधिवेशनबाट गगन थापा नेतृत्वको नयाँ कार्यसमिति बनेपछि करिब पाँच महिनादेखि जारी विवादलाई अन्त्य गर्न नेताहरूले छुट्टाछुट्टै प्रस्ताव अघि सारेका छन्। पूर्वउपसभापति पूर्णबहादुर खड्का र कृष्णप्रसाद सिटौलाले व्यापक शक्ति–साझेदारीको प्रस्ताव अघि सारेका छन् भने डा. शेखर कोइरालाले पदभन्दा पनि निष्पक्ष महाधिवेशनको वातावरण निर्माणलाई प्राथमिकता दिएका छन्।
खड्का–सिटौलाको जोड : सबै पक्षलाई समेटेर अघि बढौँ
पूर्णबहादुर खड्का नेतृत्वको समूहले संस्थापन पक्षलाई सातबुँदे प्रस्ताव बुझाउँदै १५औँ महाधिवेशनसम्म पार्टीभित्रको विवादलाई व्यवस्थापन गर्न दुवै पक्षले एकअर्काको अस्तित्व स्वीकार गर्नुपर्ने धारणा राखेको छ।
उनीहरूको प्रस्तावमा विशेष महाधिवेशनअघि निर्वाचित १४औँ महाधिवेशनका १११ जना केन्द्रीय सदस्यलाई पुनः केन्द्रीय समितिमा समेट्ने, विभिन्न समितिमा समानुपातिक प्रतिनिधित्व दिने तथा सदस्यता नवीकरण गरिसकेका सबै सदस्यलाई महाधिवेशन प्रक्रियामा सहभागी गराउने माग समावेश छ।
उनीहरूको तर्क छ कि यसबाट पार्टीभित्र विश्वासको वातावरण बन्ने र आगामी महाधिवेशन विवादरहित हुने आधार तयार हुनेछ।
शेखरको फरक धारणा
डा. शेखर कोइरालाले भने शक्ति बाँडफाँडभन्दा पनि विश्वसनीय र निष्पक्ष महाधिवेशन सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
उनले केन्द्रीय समितिमा तत्काल सबैलाई समेट्न कठिन भए राजनीतिक संयन्त्र बनाएर दुवै पक्षबीच संवाद र सहकार्य अघि बढाउन सकिने प्रस्ताव राखेका छन्।
कोइरालाको धारणा अनुसार आफूहरूको प्राथमिकता कुनै पद प्राप्त गर्नु होइन, बरु आगामी महाधिवेशन निष्पक्ष, पारदर्शी र सबैले स्वीकार्ने वातावरणमा सम्पन्न हुनु हो।
संस्थापन पक्ष पनि वार्ताप्रति सकारात्मक
महामन्त्री गुरुराज घिमिरेले पूर्णबहादुर खड्का, कृष्णप्रसाद सिटौला र डा. शेखर कोइरालासँग छुट्टाछुट्टै छलफल गरिसकेको जानकारी दिएका छन्।
उनका अनुसार पार्टी एक बनाउन सबै नेताहरू सकारात्मक देखिएका छन्। स्थानीय तह तथा प्रदेश निर्वाचन नजिकिँदै गएकाले कांग्रेस एकढिक्का हुनुपर्ने आवश्यकता सबैले स्वीकार गरेको उनले बताए।
यद्यपि संस्थापन पक्षले विशेष महाधिवेशनको वैधानिकतामाथि प्रश्न उठाउने कुनै पनि प्रस्ताव स्वीकार्य नहुने स्पष्ट पारेको छ।
विधान बन्यो मुख्य विवाद
वार्ताको सबैभन्दा जटिल विषय भने पार्टी विधान बनेको छ।
इतर पक्षले बृहत्तर एकताका लागि आवश्यक परे विधानका केही व्यवस्था अस्थायी रूपमा निलम्बन गर्न सकिने धारणा राखेको छ।
तर संस्थापन पक्षले भने आफ्नो सुविधा अनुसार विधान निलम्बन गर्ने परिपाटी गलत हुने भन्दै समाधान विधानकै दायराभित्र खोज्नुपर्ने अडान दोहोर्याएको छ।
सदस्यता अद्यावधिकमा इतर पक्ष दबाबमा
विशेष महाधिवेशनपछि इतर पक्षले सदस्यता अद्यावधिकलाई मुख्य राजनीतिक मुद्दा बनाएको थियो।
तर शीर्ष नेताबाहेक अधिकांश नेता तथा कार्यकर्ताले सदस्यता नवीकरण गरिसकेपछि इतर पक्षको दबाब कमजोर बन्दै गएको विश्लेषण गरिएको छ।
लुम्बिनीमा आयोजित भेलामा पूर्वमन्त्री किशोरसिंह राठौरले समेत आफू सदस्यता अद्यावधिक गर्ने घोषणा गर्दै नेपाली कांग्रेस नछाड्ने स्पष्ट पारेका थिए।
समानान्तर तयारी पनि जारी
वार्ता जारी रहँदा इतर पक्षले आफ्नो राजनीतिक गतिविधि पनि तीव्र बनाएको छ।
काठमाडौंको चुनदेवीमा सम्पर्क कार्यालय स्थापना गर्ने तयारी भइरहेको छ भने सातै प्रदेशमा भेला सम्पन्न गरिसकेको समूहले अब काठमाडौंमा राष्ट्रिय भेला गर्ने तयारी गरिरहेको छ।
पूर्णबहादुर खड्काले आफ्नो समूहका शीर्ष नेताहरूलाई रणनीतिक छलफलका लागि बोलाइसकेका छन्।
यसैबीच विमलेन्द्र निधिको निवासमा प्रकाशमान सिंह, डा. शशाङ्क कोइरालालगायत नेताहरूबीच पनि पार्टीको आगामी रणनीतिबारे छलफल भएको बताइएको छ।
चुनावअघि एकताको दबाब
कांग्रेसभित्र अहिले एउटा साझा बुझाइ भने विकसित हुँदै गएको देखिन्छ—आगामी स्थानीय तह र प्रदेश निर्वाचनअघि पार्टी विभाजित अवस्थामा जानु उपयुक्त हुँदैन।
वामपन्थी शक्तिहरूबीच पुनः एकताको सम्भावना बढिरहेका बेला कांग्रेसभित्र लामो समयसम्म विवाद कायम रहँदा त्यसको राजनीतिक मूल्य चुकाउनुपर्ने जोखिम नेताहरूले महसुस गर्न थालेका छन्।
यही कारण अहिले कांग्रेसभित्र सहमति, शक्ति सन्तुलन र महाधिवेशनको निष्पक्ष वातावरण निर्माणलाई केन्द्रमा राखेर वार्ता अगाडि बढिरहेको छ। यद्यपि विधान, प्रतिनिधित्व र संगठनात्मक व्यवस्थापनका विषयमा सहमति जुटाउन भने अझै केही समय लाग्ने संकेत देखिएको छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्