काठमाडौं । विश्व फुटबलको सबैभन्दा प्रतिष्ठित प्रतियोगिता फिफा विश्वकप २०२६ निर्णायक मोडमा पुगेको छ। मैदानमा खेलाडीहरू उपाधिका लागि संघर्षरत छन् भने मैदानबाहिर कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र सुपर कम्प्युटरले पनि सम्भावित विजेताबारे आफ्ना गणना सार्वजनिक गरिरहेका छन्। लाखौं पटकको कम्प्युटर सिमुलेसन, खेलाडीको प्रदर्शन, टोलीको रणनीति, गोल गर्ने क्षमता, रक्षात्मक मजबुती तथा पछिल्ला खेलहरूको तथ्यांक विश्लेषणपछि एआईले उपाधि दौडमा सबैभन्दा बलियो टोलीहरूको सूची तयार गरेको छ।
विश्व फुटबल विश्लेषणमा प्रतिष्ठित मानिने Opta Supercomputer ले नकआउट चरणका सम्भावित नतिजालाई करिब २५ हजार पटक सिमुलेट गरेर विश्वकप जित्ने सम्भावनाको मूल्याङ्कन गरेको छ। अन्य एआई मोडलहरूले पनि यस्तै प्रकारका डाटा विश्लेषणका आधारमा आफ्ना अनुमान सार्वजनिक गरेका छन्।
अर्जेन्टिना अझै पनि पहिलो रोजाइ
सुपर कम्प्युटरको पछिल्लो विश्लेषणअनुसार अर्जेन्टिना उपाधिको सबैभन्दा बलियो दाबेदारका रूपमा देखिएको छ। टोलीको आक्रमण क्षमता, दबाबमा पनि संयमित खेल, ठूला खेल जित्ने अनुभव र नकआउट चरणमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने इतिहासका कारण अर्जेन्टिनालाई अन्य टोलीभन्दा हल्का अग्रता दिइएको छ।
एआईका अनुसार अर्जेन्टिनाको सबैभन्दा ठूलो शक्ति भनेको अवसरलाई गोलमा परिणत गर्ने क्षमता हो। बल कम नियन्त्रणमा भए पनि निर्णायक क्षणमा खेलको नतिजा आफ्नो पक्षमा पार्न सक्ने विशेषता अर्जेन्टिनाको प्रमुख बल मानिएको छ।
इंग्ल्यान्डको नयाँ आत्मविश्वास
क्वार्टरफाइनलमा नर्वेमाथि अतिरिक्त समयमा जित निकाल्दै सेमिफाइनल पुगेको इंग्ल्यान्डलाई पनि एआईले निकै बलियो दाबेदारका रूपमा हेरेको छ।
सुपर कम्प्युटरले इंग्ल्यान्डको रक्षात्मक अनुशासन, सेट–पिसको प्रभावकारिता, खेलाडीहरूको शारीरिक क्षमता र लामो बेन्चलाई विशेष महत्व दिएको छ। पछिल्ला खेलहरूमा कठिन परिस्थितिबाट पुनरागमन गर्ने क्षमताले पनि इंग्ल्यान्डको उपाधि सम्भावना उल्लेखनीय रूपमा बढाएको विश्लेषण गरिएको छ।
स्पेन : बल नियन्त्रणको बादशाह
स्पेनलाई एआईले प्रतियोगिताको सबैभन्दा आकर्षक फुटबल खेल्ने टोलीमध्ये एक मानेको छ।
उच्च प्रेसिङ, छोटो पास, बल नियन्त्रण र निरन्तर अवसर सिर्जना गर्ने शैलीका कारण स्पेन कुनै पनि टोलीका लागि चुनौतीपूर्ण सावित भएको विश्लेषणमा उल्लेख छ। यदि स्पेनले गोल गर्ने अवसरलाई प्रभावकारी रूपमा सदुपयोग गर्न सके उपाधि जित्ने सम्भावना अत्यन्त बलियो रहने एआईको निष्कर्ष छ।
फ्रान्स अझै पनि खतरनाक
फ्रान्सलाई कुनै पनि अवस्थामा कमजोर आँक्न नसकिने टोलीका रूपमा सुपर कम्प्युटरले मूल्याङ्कन गरेको छ।
व्यक्तिगत प्रतिभा, तीव्र काउन्टर अट्याक, अनुभवी खेलाडी र फराकिलो टोली संरचनाका कारण फ्रान्स अन्तिमसम्म उपाधिको दौडमा रहने एआईको विश्वास छ। विशेषगरी ठूला खेलमा फ्रान्सको मानसिक मजबुतीलाई एआईले उच्च अंक दिएको छ।
सुपर कम्प्युटरले कसरी गर्छ भविष्यवाणी?
धेरैले सुपर कम्प्युटरले केवल जित–हारको तथ्यांक मात्र हेर्छ भन्ने सोच्ने गर्छन्। तर वास्तविकता फरक छ।
यसले एकै पटक सयौं प्रकारका तथ्यांक विश्लेषण गर्छ, जसमा समावेश छन्—
- Expected Goals (xG)
- Expected Goals Against (xGA)
- गोल गर्ने अवसरको गुणस्तर
- बल नियन्त्रण प्रतिशत
- पास सफलताको दर
- रक्षात्मक मजबुती
- खेलाडीको फिटनेस
- चोटपटकको अवस्था
- फिफा तथा Elo रेटिङ
- पछिल्ला अन्तर्राष्ट्रिय खेलहरूको प्रदर्शन
- ऐतिहासिक हेड–टु–हेड नतिजा
- प्रतियोगिताको नकआउट मार्ग
- विश्राम समय
- यात्रा दूरी
यी सबै आधारमा हजारौं सम्भावित खेलहरू कम्प्युटरले सिमुलेट गर्छ र त्यसपछि सम्भाव्यता निकाल्छ।
एआईहरू पनि एउटै निष्कर्षमा छैनन्
विश्वभर प्रयोग भइरहेका विभिन्न एआई प्रणालीहरूले समान नतिजा दिएका छैनन्।
धेरै मोडलहरूले अर्जेन्टिनालाई शीर्ष दाबेदार मानेका छन्। केहीले स्पेनलाई सबैभन्दा सन्तुलित टोली भनेका छन्। केही विश्लेषणले फ्रान्सलाई अन्तिम विजेता बन्न सक्ने देखाएका छन् भने केही एआईले इंग्ल्यान्डलाई ‘डार्क हर्स’ अर्थात् अन्तिम समयमा सबैलाई चकित पार्ने टोलीका रूपमा चित्रण गरेका छन्।
यसले शीर्ष चार टोलीबीचको प्रतिस्पर्धा अत्यन्तै नजिक रहेको संकेत गर्छ।
किन गलत हुन सक्छ सुपर कम्प्युटर?
एआईले लाखौं तथ्यांक विश्लेषण गरे पनि फुटबल गणितले मात्र चल्ने खेल होइन।
एउटा रातो कार्ड, पेनाल्टी, गोलकिपरको असाधारण प्रदर्शन, अन्तिम मिनेटको गोल, चोटपटक वा रेफ्रीको एउटा निर्णयले सम्पूर्ण समीकरण परिवर्तन गर्न सक्छ।
त्यसैले सुपर कम्प्युटरले “सबैभन्दा सम्भावित” विजेता देखाउँछ, “निश्चित” विजेता होइन।
२०२६ विश्वकप : प्रविधिको सबैभन्दा आधुनिक संस्करण
यस विश्वकपमा एआईको प्रयोग मैदानभित्र पनि व्यापक रूपमा भइरहेको छ।
फिफाले प्रतियोगितामा—
- सेमी–अटोमेटेड अफसाइड प्रविधि
- बलभित्रको सेन्सर
- एआई–आधारित खेलाडी ट्र्याकिङ
- रियल–टाइम डाटा विश्लेषण
- भिडियो विश्लेषण प्रणाली
प्रयोग गरेको छ, जसले खेललाई अझ सटीक र पारदर्शी बनाउने प्रयास गरेको छ।
निष्कर्ष
पछिल्लो एआई र सुपर कम्प्युटर विश्लेषणले अर्जेन्टिनालाई उपाधि दौडमा हल्का अग्रता दिएको देखिए पनि स्पेन, फ्रान्स र इंग्ल्यान्डबीचको अन्तर निकै सानो छ। सेमिफाइनलका ९० मिनेट (वा अतिरिक्त समय) मा हुने एउटा सानो गल्ती, एउटा चम्किलो व्यक्तिगत प्रदर्शन वा एउटा निर्णायक गोलले सम्पूर्ण एआई भविष्यवाणी उल्ट्याउन सक्छ। यही कारणले २०२६ विश्वकपलाई हालसम्मकै सबैभन्दा प्रतिस्पर्धात्मक र अनिश्चित विश्वकपमध्ये एक मानिएको छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्