ओखलढुङ्गा, साउन २७ गते । सिद्धिचरण नगरपालिका–५ डाँडाखर्क गाउँमुनिबाट दुई दशकदेखि निरन्तर झरिरहेको पहिरो नियन्त्रण हुन नसक्दा पाँच घरपरिवार उच्च जोखिममा परेका छन्।

सिस्नेखोलाको निरन्तर कटानबाट सुरु भएको पहिरो दिनप्रतिदिन फैलिँदै गएपछि स्थानीय बासिन्दा जोखिम मोलेरै गाउँमा बस्न बाध्य छन्। पहिरोका कारण अहिलेसम्म सयौँ रोपनी खेतीयोग्य जमिन बगरमा परिणत भइसकेको स्थानीयको भनाइ छ।

डेढ दशकअघि यही वडाको चुप्लु गाउँमा पहिरोले घरखेत बगाएपछि डाँडाखर्कमा बसाइँ सरेका राईबहादुर राईको घरसम्म अहिले पहिरो आइपुगेको छ। उहाँले आफूले ज्यान जोगाउन नयाँ ठाउँमा घर बनाए पनि फेरि पहिरोको जोखिममा परेको बताउनुभयो।

स्थानीय बीरकाजी राईका अनुसार पहिरोको शिरमै गाउँ रहेकाले डाँडाखर्कका पाँच घरसँगै थप करिब ४० घरपरिवार जोखिममा छन्। समयमै घेराबार तथा तटबन्ध निर्माण गरिएको भए अहिलेको अवस्था नआउने उहाँको भनाइ छ।

तीनै तहका सरकारसँग गुहार

पहिरो नियन्त्रणका लागि स्थानीय बासिन्दाले स्थानीय तह, प्रदेश र सङ्घीय सरकारसँग पटक–पटक आग्रह गरे पनि प्रभावकारी काम हुन नसकेको गुनासो गरेका छन्।

पहिरोले जमिन बगाएर लगे पनि त्यसको भूमिकर (तिरो) भने निरन्तर बुझाउनुपरेको भन्दै पीडितहरूले राज्यबाट राहत तथा पहिरो नियन्त्रणका लागि पर्याप्त पहल नभएको बताएका छन्।

पहिरोपीडित गीतामाया राईले आफूहरूको जग्गाजमिन नै बगिसक्दा पनि कर तिर्नुपरेको तर राहत र नियन्त्रणको कार्यक्रम नआएको गुनासो गर्नुभयो।

डाँडाखर्कको समस्या ओखलढुङ्गाका विभिन्न स्थानमा रहेका यस्तै जोखिमयुक्त पहिरोको प्रतिनिधिमूलक उदाहरण भएको स्थानीयको भनाइ छ। जिल्लाका दर्जनौँ स्थानमा वर्षौँदेखि ठूला पहिरोले नागरिकलाई समस्यामा पार्दै आएका छन्।

जोखिमयुक्त पहिरोको दीर्घकालीन प्राविधिक समाधान, प्रभावित परिवारको सुरक्षित पुनःस्थापना र जीविकोपार्जनको संरक्षणका लागि तीनै तहका सरकारले तत्काल पहल गर्नुपर्ने देखिन्छ। रासस

Originally published on abcnews.com.np.