काठमाडौँ । मनसुनको न्यूनचापीय रेखा (वर्षा गराउने प्रणाली) नेपालको पूर्वतर्फ थोरै नजिकिएको छ भने पश्चिमतर्फ तुलनात्मक रूपमा थोरै टाढिएको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका मौसमविद्ले बताएका छन्। आइतबार साँझसम्म ‘हाल मनसुनको न्यूनचापीय रेखा पूर्वतर्फ सरदर स्थानको आसपास तथा पश्चिमतर्फ सरदर स्थानभन्दा उत्तर नेपालको नजिक रहेको छ’ उल्लेख गरेको महाशाखाले आज सोमबार बिहान ‘हाल मनसुनको न्यूनचापीय रेखा सरदर स्थानभन्दा उत्तर रहेको छ’ भनेको हो।

मौसम महाशाखाका मौसमविद् डेभिड ढकालले हाल मनसुनको न्यूनचापीय रेखा यसअघि पश्चिमतर्फ मात्र नजिक देखिएकामा अहिले समग्र नेपाल अर्थात् पूर्वतर्फ पनि नजिक आएको बताए। ‘मनसुनको न्यूनचापीय रेखा नेपालको पश्चिमतर्फ हिजोअस्तिको तुलनामा नगण्य मात्रामा टाढा भएको हो भने पूर्वतर्फ चाहिँ थोरै नजिकिएको हो’, उनले भने, ‘तर पूर्वतर्फ त्यस्तो धेरै वर्षा हुने गरी न्यूनचापीय रेखा नजिकिएको होइन। वर्षा त अझै पनि पश्चिमतर्फ नै बढी हुने सम्भावना छ।’

आजको मौसम पूर्वानुमान

मौसम महाशाखाका अनुसार आज दिउँसो देशभर साधारणतया बादल लाग्नेछ। गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका हिमाली र पहाडी भूभागका धेरै स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्म वर्षाको सम्भावना छ। कोसी र बागमती प्रदेशका हिमाली र पहाडी भूभागका केही स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्म वर्षाको सम्भावना छ। गण्डकी, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका तराई भूभागका धेरै स्थान, मधेस प्रदेश साथै कोसी र बागमती प्रदेशका तराई भूभागका थोरै स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्म वर्षाको सम्भावना छ। गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका पहाडी भूभाग तथा लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका तराई भूभागका समेत एक-दुई स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना छ।

यसैगरी राति पनि देशभर साधारणतया बादल लाग्नेछ। देशका हिमाली र पहाडी भूभागका केही स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्म वर्षा/हिमपातको सम्भावना छ। गण्डकी, लुम्बिनी र सुदूरपश्चिम प्रदेशका तराई भूभागका केही स्थानमा तथा मधेस प्रदेश साथै कोसी र बागमती प्रदेशका तराई भूभागका थोरै स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यमसम्म वर्षाको सम्भावना छ।

काठमाडौँ उपत्यकामा वर्षाको सम्भावना

आज काठमाडौँ उपत्यकामा पनि वर्षाको सम्भावना देखिएको मौसमविद्ले बताएका छन्। मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका मौसमविद् डेभिड ढकालका अनुसार काठमाडौँ उपत्यकामा दिउँसो वर्षा हुने सम्भावना छ। ‘अहिले पनि काठमाडौँ उपत्यकाको मौसम बदली छ तर तत्काल वर्षाको सम्भावना कम छ’, उनले आज बिहान ६:२० बजे नेपालखबरसँग भने, ‘दिउँसो १/२ बजेपछि मध्यम वर्षाको सम्भावना देखिएको छ। वर्षाको अझ बढी सम्भावना साँझपख देखिएको छ।’ त्यसअघि काठमाडौँ उपत्यकाको मौसम घाम-बादल रहने सम्भावना रहेको उनले बताए। यद्यपि घाम त्यति धेरै देखिने सम्भावना देखिएको छैन।

वर्षाको वर्गीकरण

मौसमविद्का अनुसार २४ घण्टाभित्र १० मिलिमिटरभन्दा कम पानी पर्यो भने हल्का वर्षा, १० मिलिमिटरभन्दा धेरै तर ५० मिलिमिटरभन्दा कम पानी पर्यो भने मध्यम वर्षा तथा ५० मिलिमिटरभन्दा धेरै तर १०० मिलिमिटरभन्दा कम वर्षा भयो भने भारी वर्षा भएको भनिन्छ। यस्तै २४ घण्टामा १०० मिलिमिटरभन्दा धेरै तर २०० मिलिमिटरभन्दा कम पानी परेमा धेरै भारी तथा २०० मिलिमिटर भन्दा धेरै वर्षा भएमा अति भारी वर्षा भएको भनिन्छ।

एक-दुई स्थान, केही स्थान, धेरै स्थान र अधिकांश स्थानमा वर्षा भन्नाले के बुझिन्छ भन्ने बारेमा मौसमविद्का अनुसार एक-दुई स्थानमा वर्षा हुने सम्भावना भन्नाले १० प्रतिशतभन्दा कम भूभागमा पानी पर्छ भनिएको हो। अनि १० देखि ३० प्रतिशत भूभागमा पानी पर्ने सम्भावना हुँदा ‘थोरै स्थान’मा वर्षा हुन्छ भनिन्छ। यसैगरी ३० देखि ५० प्रतिशत भूभागमा पानी पर्ने सम्भावना हुँदा ‘केही स्थान’मा तथा ५० देखि ८० प्रतिशत भूभागमा वर्षा हुने सम्भावना हुँदा ‘धेरै स्थान’मा वर्षा हुने सम्भावना छ भनिन्छ। अनि ८० प्रतिशतभन्दा बढी भूभागमा पानी पर्ने सम्भावना हुँदा मौसमविद्ले ‘अधिकांश स्थान’मा वर्षा हुने सम्भावना छ भन्छन्।

मनसुनको अवस्था

मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले मनसुनको न्यूनचापीय रेखा हाल उत्तरतिर रहेको र पूर्वतर्फ नजिकिएको जानकारी दिएको छ। यसले गर्दा केही प्रदेशमा वर्षाको सम्भावना बढेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.