काठमाडौं । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले चीनले कठिन परिस्थितिको सामना गरिरहे पनि चुनौतीबाट पछि नहट्ने र ‘अदम्य लडाइँको भावना’ प्रदर्शन गर्नुपर्ने बताएका छन्। उनले राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता, सुरक्षा र विकासका हितको दृढतापूर्वक रक्षा गर्न आह्वान गर्दै चीनलाई आगामी चुनौती सामना गर्न तयार रहन निर्देशन दिएका छन्।

सोमबार बेइजिङस्थित ग्रेट हल अफ द पिपलमा आयोजित एक समारोहलाई सम्बोधन गर्दै सीले यस्तो धारणा राखेका हुन्। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका पूर्वमहासचिव तथा राष्ट्रपति जियाङ जेमिनको १००औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा आयोजित समारोहमा हजारौँ अधिकारी तथा प्रतिनिधि सहभागी थिए।

करिब ४५ मिनेट लामो सम्बोधनमा सीले चीनले विगतमा कठिन राजनीतिक तथा आर्थिक परिस्थितिको सामना गर्दै आएको उल्लेख गर्दै भविष्यमा पनि चुनौती आए त्यसको सामना गर्ने बताए।

“अदम्य लडाइँको भावना र असाधारण क्षमताका साथ हामी प्रमुख चुनौतीहरूको सक्रिय रूपमा सामना गर्नेछौँ, चाहे ती उर्लंदा छाल हुन् वा भीषण आँधीबेहरी नै किन नहुन्।”

उनले चीनको राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता, सुरक्षा र विकासका हितको दृढतापूर्वक रक्षा गर्नुपर्नेमा जोड दिए। यसबाट तीव्र आर्थिक विकास र दीर्घकालीन सामाजिक स्थिरताका उपलब्धिलाई निरन्तरता दिन सकिने उनको भनाइ थियो।

तियानमेन दमनको निर्णयको प्रशंसा

सीको सम्बोधनको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष भनेको सन् १९८९ को तियानमेन स्क्वायर प्रदर्शन नियन्त्रण गर्न चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले गरेको निर्णयको प्रशंसा गर्नु थियो।

लोकतान्त्रिक सुधारको माग गर्दै विद्यार्थी तथा नागरिकहरूले गरेको प्रदर्शनलाई तत्कालीन सरकारले सैनिक परिचालन गरी नियन्त्रणमा लिएको थियो। जुन ४, १९८९ मा तियानमेन स्क्वायर र आसपासका क्षेत्रमा प्रदर्शनकारीमाथि सैनिक कारबाही भएपछि ठूलो संख्यामा मानिस मारिएको थियो।

सीले तत्कालीन पार्टी नेतृत्वको भूमिकाको प्रशंसा गर्दै जियाङ जेमिनले केन्द्रीय समितिको निर्णयलाई दृढतापूर्वक कार्यान्वयन गरेको बताए।

उनका अनुसार सन् १९८९ को वसन्त र गर्मीयाममा चीनले गम्भीर राजनीतिक उथलपुथल सामना गरेको थियो। त्यतिबेला जियाङले सांघाईमा स्थिरता कायम गर्न पार्टी नेतृत्वको निर्णयलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गरेको सीको भनाइ थियो।

यसरी तियानमेन घटनाको दशकौँपछि पनि चिनियाँ नेतृत्वले त्यसबेलाको सरकारी कदमलाई आफ्नो राजनीतिक स्थिरताको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा प्रस्तुत गरेको देखिन्छ।

लोकतान्त्रिक सुधारको मागबाट सुरु भएको आन्दोलन

तियानमेन प्रदर्शन तत्कालीन चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका नेता हु याओबाङको निधनपछि सुरु भएको थियो।

उदारवादी सुधारका पक्षधरका रूपमा हेरिएका हु याओबाङलाई पार्टी नेतृत्वबाट हटाइएको दुई वर्षपछि सन् १९८९ अप्रिल १५ मा उनको निधन भएको थियो। त्यसपछि हजारौँ विद्यार्थी तथा नागरिकले उनको स्मृतिमा बेइजिङमा प्रदर्शन सुरु गरेका थिए।

प्रदर्शनकारीहरूले राजनीतिक सुधार, भ्रष्टाचार नियन्त्रण तथा थप लोकतान्त्रिक व्यवस्थाको माग गरेका थिए। केही सातासम्म प्रदर्शन जारी रहँदा तियानमेन स्क्वायरमा सहभागीको संख्या बढ्दै गएको थियो।

अन्ततः जुन ४ मा चिनियाँ सेनाले प्रदर्शन नियन्त्रण गर्न बल प्रयोग गरेको थियो। सैनिक कारबाहीमा ठूलो संख्यामा मानिस मारिएको भए पनि चीन सरकारले घटनामा भएको मृतकको यकिन संख्या सार्वजनिक गरेको छैन।

तियानमेनपछि जियाङको उदय

तियानमेन घटनापछि चीनको राजनीतिक नेतृत्वमा महत्वपूर्ण परिवर्तन भयो। प्रदर्शनकारीप्रति तुलनात्मक रूपमा सहानुभूतिशील रहेको आरोप लागेका तत्कालीन कम्युनिस्ट पार्टी महासचिव झाओ चियाङ राजनीतिक रूपमा कमजोर भए।

त्यसपछि जियाङ जेमिन पार्टी नेतृत्वको केन्द्रमा उदाए। उनी सन् १९८९ मा कम्युनिस्ट पार्टीका महासचिव बनेका थिए र पछि चीनको राष्ट्रपति तथा शक्तिशाली केन्द्रीय सैन्य आयोगको अध्यक्षसमेत बने।

सन् १९९३ देखि २००३ सम्म चीनको राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी सम्हालेका जियाङको सन् २०२२ मा निधन भएको थियो।

‘स्थिरता’लाई प्राथमिकता

सीले जियाङको राजनीतिक योगदानको चर्चा गर्दा तियानमेन घटनालाई समेत समेट्नुले चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको दृष्टिमा राजनीतिक स्थिरता र पार्टी नियन्त्रणको महत्व अझै उच्च रहेको संकेत गरेको छ।

सीको सम्बोधनमा आर्थिक विकाससँगै सामाजिक स्थिरतालाई पनि चीनको प्रमुख उपलब्धिका रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो। उनले चीनले आगामी दिनमा आन्तरिक तथा बाह्य चुनौतीको सामना गर्न राष्ट्रिय एकता र पार्टी नेतृत्वलाई थप बलियो बनाउनुपर्ने सन्देश दिएका छन्।

विशेषगरी अमेरिका र चीनबीच बढ्दो रणनीतिक प्रतिस्पर्धा, व्यापारिक तनाव, प्रविधि तथा सुरक्षा चुनौती र विश्व अर्थतन्त्रमा देखिएको अनिश्चितताबीच सीको यस्तो कडा अभिव्यक्तिलाई चीनले बाह्य दबाबसँगै आन्तरिक राजनीतिक नियन्त्रणलाई समेत प्राथमिकतामा राखेको संकेतका रूपमा हेर्न सकिन्छ।

Originally published on abcnews.com.np.