मस्को । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले जापानले आफ्नो भूभाग भएको दाबी गर्दै आएको विवादित कुरिल टापुको भ्रमण गरेपछि रुस र जापानबीच कूटनीतिक तनाव बढेको छ। पुटिनको भ्रमणप्रति जापानले औपचारिक विरोध जनाएपछि रुसले पनि जापानी राजदूत अकिरा मुटोलाई विदेश मन्त्रालयमा बोलाउने निर्णय गरेको छ।

रुसी विदेशमन्त्री सर्गेइ लाभ्रोभले जापानी अधिकारीहरूले पुटिनको भ्रमणको आलोचना गरेर ‘सभ्यताको रेखा पार गरेको’ आरोप लगाएका छन्। उनका अनुसार जापानी राजदूतलाई बोलाएर जापानी नेतृत्वको व्यवहार तथा आयोजक देशमा राजदूतले पालना गर्नुपर्ने कूटनीतिक आचरणबारे जानकारी गराइनेछ।

“हामीले जापानी राजदूतलाई बोलाएका छौँ,” लाभ्रोभले पत्रकारहरूसँग भने।

राजदूत मंगलबार उपस्थित हुने

रुसी पक्षले जापानी राजदूत मुटोलाई बोलाए पनि जापानी पक्षले उनी तत्काल उपस्थित हुन नसक्ने जानकारी दिएको थियो। लाभ्रोभका अनुसार राजदूत मस्कोमा नरहेको वा अस्वस्थ रहेको जानकारी रुसी पक्षले पाएको थियो।

तर, रुसी विदेश मन्त्रालयकी प्रवक्ता मारिया जाखारोभाले पछि सरकारी समाचार संस्था तासलाई राजदूत मुटोले आफूलाई अचानक ठीक महसुस भएको र मंगलबार विदेश मन्त्रालयमा उपस्थित हुने जानकारी दिएको बताइन्।

यस घटनाले पुटिनको कुरिल भ्रमणलाई लिएर सुरु भएको विवादलाई कूटनीतिक तहमा थप विस्तार गरेको छ।

कुरिल टापुमा दशकौँ पुरानो विवाद

रुस र जापानबीच कुरिल टापुको स्वामित्वलाई लिएर लामो समयदेखि विवाद रहँदै आएको छ। जापानले विवादित टापुहरूलाई ‘उत्तरी क्षेत्र’ भन्दै आफ्नो भूभाग भएको दाबी गर्दै आएको छ।

दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यतिर सन् १९४५ मा सोभियत संघले यी टापुहरू कब्जामा लिएपछि हाल ती रुसको नियन्त्रणमा छन्। यही क्षेत्रीय विवादका कारण दुई देशबीच लामो समयसम्म पूर्ण शान्ति सम्झौता हुनसमेत कठिनाइ रहँदै आएको छ।

पुटिनले हालै विवादित कुरिल क्षेत्रको भ्रमण गरेका थिए। त्यसअघि उनले रुसको सुदूरपूर्वमा पर्ने सखालिन क्षेत्रको भ्रमण गरेका थिए।

जापानले पनि रुसी राजदूत बोलाएको थियो

पुटिनको कुरिल भ्रमणपछि जापानले टोकियोस्थित रुसी राजदूतलाई बोलाएर औपचारिक रूपमा विरोध जनाएको थियो। जापानको उक्त कदमको प्रतिक्रियास्वरूप मस्कोले पनि जापानी राजदूतलाई बोलाएको हो।

यससँगै पुरानो क्षेत्रीय विवाद फेरि दुई देशबीचको कूटनीतिक सम्बन्धको केन्द्रमा आएको छ।

लाभ्रोभका अनुसार जापानी राजदूतसँगको छलफल पुटिनको भ्रमणको आलोचनामा मात्र सीमित रहने छैन। जापानी नेतृत्वको व्यवहार तथा रुसमा कार्यरत विदेशी राजदूतले पालना गर्नुपर्ने कूटनीतिक मर्यादाका विषयमा समेत रुसी पक्षले आफ्नो धारणा राख्नेछ।

युक्रेन युद्धपछि सम्बन्ध थप बिग्रिएको

रुस र जापानबीचको सम्बन्ध सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेपछि थप तनावपूर्ण बनेको छ।

जापानले अमेरिका तथा अन्य जी–७ राष्ट्रसँग मिलेर रुसमाथि विभिन्न आर्थिक तथा राजनीतिक प्रतिबन्ध लगाएको छ। जापानले युक्रेनलाई आर्थिक सहयोगका साथै गैरघातक रक्षा सामग्रीसमेत उपलब्ध गराउँदै आएको छ।

मस्कोले भने जापानको यस्तो नीतिको निरन्तर आलोचना गर्दै आएको छ। युक्रेन युद्धमा जापानको पश्चिमी गठबन्धनसँगको निकटता र कुरिल टापुको पुरानो विवादका कारण रुस–जापान सम्बन्धमा राजनीतिक दूरी बढ्दै गएको छ।

सम्बन्ध थप जटिल बन्ने संकेत

पुटिनको विवादित क्षेत्रमा भ्रमण, जापानको औपचारिक विरोध र त्यसको जवाफमा रुसले जापानी राजदूतलाई बोलाउने घटनाले दुई देशबीचको सम्बन्धमा नयाँ तनाव थपिएको संकेत गरेको छ।

विशेषगरी क्षेत्रीय स्वामित्वको विवाद र युक्रेन युद्धप्रतिको फरक राजनीतिक दृष्टिकोण एकैपटक सक्रिय हुँदा रुस–जापान सम्बन्ध आगामी दिनमा थप जटिल बन्न सक्ने देखिएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.