काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसभित्र पछिल्लो समय देखिएको आन्तरिक मतभेद र पार्टी विभाजनको चर्चाबीच पूर्वप्रधानमन्त्री तथा पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवा पार्टी एकताको पहलमा सक्रिय हुनुभएको छ। विदेशबाट फर्किएपछि देउवाले कांग्रेसका विभिन्न पक्षका नेता तथा कार्यकर्तासँग भेटवार्ता र छलफललाई प्राथमिकता दिनुभएको हो।

पार्टीभित्रको विवाद समाधानका लागि संवाद, सहमति र सहकार्यको वातावरण निर्माण गर्नुपर्नेमा देउवाले जोड दिँदै आउनुभएको बताइएको छ। विशेषगरी कांग्रेसका विभिन्न धारबीच संवादको सम्भावना बढ्दै जाँदा देउवा र महामन्त्री गगन थापाबीचको सम्भावित भेटवार्तालाई पनि महत्वका साथ हेरिएको छ।

देउवाको पछिल्लो सक्रियतालाई कांग्रेसभित्रको विवाद व्यवस्थापन गर्दै पार्टीलाई एकताबद्ध राख्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। लामो समयदेखि पार्टीभित्र विभिन्न विषयमा मतभेद देखिँदै आए पनि तत्काल विभाजनतर्फ जानुभन्दा संवादमार्फत समाधान खोज्नुपर्ने धारणा कांग्रेसका विभिन्न नेताहरूले राख्दै आएका छन्।

हिन्दू धर्मबारे देउवाको अभिव्यक्ति

विदेशबाट फर्किएलगत्तै देउवा कांग्रेसको इतर पक्षसँग सम्बन्धित एक कार्यक्रममा सहभागी हुनुभएको थियो। उक्त कार्यक्रममा उहाँले हिन्दू धर्मप्रति आफ्नो आस्था र सम्मान व्यक्त गर्नुभएको थियो।

नेपाल बहुधार्मिक, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक मुलुक भएकाले सबै धर्म, समुदाय र संस्कृतिको सम्मान गर्नुपर्ने धारणा पनि उहाँले व्यक्त गर्नुभएको बताइएको छ।

देउवाको धार्मिक अभिव्यक्तिलाई कतिपयले कांग्रेसभित्र बढिरहेको वैचारिक बहससँग जोडेर हेरेका छन्। विशेषगरी धर्मनिरपेक्षता, धार्मिक स्वतन्त्रता र हिन्दू पहिचानका विषयमा नेपाली कांग्रेसभित्र फरक–फरक धारणा देखिँदै आएको छ।

तर हिन्दू धर्मप्रतिको व्यक्तिगत आस्था र पार्टीको आधिकारिक राजनीतिक नीतिलाई अलग रूपमा हेर्नुपर्ने कांग्रेसका नेताहरूको धारणा पनि छ। कांग्रेसको ऐतिहासिक राजनीतिक आधार लोकतन्त्र, राष्ट्रियता, सामाजिक न्याय र समावेशितासँग जोडिएको छ।

एकताका लागि संवादलाई प्राथमिकता

देउवाले पार्टीभित्र उत्पन्न विवादलाई संवाद र सहमतिबाट समाधान गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभएको बताइएको छ। कांग्रेसभित्र विभिन्न समूह र नेताबीच दूरी बढिरहेका बेला शीर्ष तहमा प्रत्यक्ष संवाद सुरु हुनु सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

विशेषगरी गगन थापासहित पार्टीका नयाँ पुस्ताका नेताहरूसँग संवाद गरेर अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता देउवा पक्षले महसुस गरेको बताइएको छ। पार्टीभित्रको मतभेदलाई व्यक्तिगत प्रतिस्पर्धामा सीमित नगरी संस्थागत रूपमा समाधान गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।

कांग्रेस विभाजित हुँदा त्यसको असर पार्टीको संगठन र आगामी राजनीतिक यात्रामा पर्ने भएकाले एकता कायम गर्नु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता भएको देउवा निकट नेताहरूको भनाइ छ।

विमानस्थलबाटै कार्यकर्तासँग भेट

विदेशबाट फर्किएपछि देउवा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्तासँग भेटघाट हुने स्थानतर्फ जानुभएको थियो। त्यहाँ विभिन्न नेता, कार्यकर्ता तथा शुभेच्छुकहरूको उपस्थिति थियो।

देउवाको उक्त गतिविधिलाई पार्टीभित्र संवादको वातावरण निर्माण गर्ने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरिएको छ। यद्यपि, देउवा विमानस्थलबाट सिधै इतर पक्षसँग सम्बन्धित सम्पर्क कार्यालयमा पुग्नुभएको विषयलाई लिएर कांग्रेसभित्रै फरक–फरक प्रतिक्रिया पनि देखिएका छन्।

कांग्रेसका विभिन्न समूहबीच विगतदेखि नै नेतृत्व, संगठन सञ्चालन र पार्टीको आगामी दिशाबारे मतभेद रहँदै आएको छ। त्यसैले देउवाको पछिल्लो सक्रियतालाई आन्तरिक शक्ति सन्तुलन र पार्टी एकताको प्रयास दुवै कोणबाट हेरिएको छ।

गगन थापासँग संवादको प्रतीक्षा

पार्टीभित्रको पछिल्लो विवाद समाधानका लागि देउवा र गगन थापाबीच संवाद महत्वपूर्ण हुने कांग्रेस वृत्तमा चर्चा छ। थापासहित नयाँ पुस्ताका नेताहरूले पार्टीमा संगठनात्मक सुधार, नेतृत्व हस्तान्तरण र कार्यशैली परिवर्तनको विषय उठाउँदै आएका छन्।

देउवा पक्ष भने पार्टीको संस्थागत एकता कायम राख्दै सबै पक्षलाई समेटेर अघि बढ्नुपर्ने पक्षमा देखिएको छ। दुई पक्षबीच प्रत्यक्ष संवाद भएमा पछिल्लो समय बढेको अविश्वास कम गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

कांग्रेसभित्रको विवाद केवल नेतृत्वको विषयमा सीमित नरही पार्टीको वैचारिक दिशा, संगठन सञ्चालन र आगामी राजनीतिक रणनीतिसँग समेत जोडिएको छ। त्यसैले संवादलाई केवल तत्कालीन विवाद समाधान गर्ने माध्यम नभई दीर्घकालीन सहमतिको आधार बनाउने चुनौती नेतृत्वसामु छ।

‘सभापति’ लेखिएको नेमप्लेटले पनि चर्चा

यसैबीच चुनदेवीस्थित सम्पर्क कार्यालयमा देउवाको नामसँगै ‘सभापति’ उल्लेख गरिएको नेमप्लेट राखिएको विषयले पनि कांग्रेसभित्र चर्चा पाएको छ।

पार्टीभित्र नेतृत्वसम्बन्धी विवाद चलिरहेका बेला कार्यालयमा राखिएको उक्त नेमप्लेटलाई कतिपयले राजनीतिक सन्देशका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। यद्यपि यसको आधिकारिक उद्देश्यबारे स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक भएको छैन।

विभाजनभन्दा सहमतिको बाटो खोज्ने दबाब

कांग्रेसभित्र पछिल्लो समय देखिएको विवादले पार्टी विभाजनको सम्भावनासमेत चर्चा हुन थालेको अवस्थामा शीर्ष नेतृत्वमाथि सहमतिको बाटो खोज्न दबाब बढेको छ।

देउवाको पछिल्लो सक्रियताले तत्कालका लागि विवादलाई संवादमार्फत व्यवस्थापन गर्ने प्रयास भइरहेको संकेत गरेको छ। पार्टीका पुराना तथा नयाँ पुस्ताबीच विश्वासको वातावरण निर्माण गर्दै नेतृत्व, नीति र संगठनका विषयमा साझा समझदारी कायम गर्न सके कांग्रेसभित्रको संकट समाधान गर्न सकिने देखिन्छ।

अब देउवा र असन्तुष्ट पक्षका नेताबीच हुने प्रत्यक्ष संवाद, पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलन र आगामी निर्णयहरूले कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति कुन दिशामा अघि बढ्छ भन्ने निर्धारण गर्नेछ। पार्टी विभाजनको आशंकालाई अन्त्य गर्दै संगठनलाई एकताबद्ध राख्नु अहिले कांग्रेस नेतृत्वका लागि सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक चुनौती बनेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.