काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि पुनः कठोर आर्थिक कारबाही गर्ने चेतावनी दिएका छन्। इरानसँग जारी वार्तामा गतिरोध देखिएपछि ट्रम्पले तेहरानले सम्झौतामा पुग्ने अवसर गुमाएको आरोप लगाउँदै आर्थिक दबाबलाई थप कडा बनाउने घोषणा गरेका हुन्।

ट्रम्पले बुधबार आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत इरानविरुद्ध अहिलेसम्मकै कठोर आर्थिक कारबाही अघि बढाउने चेतावनी दिएका छन्।

दुई देशबीच पाँच महिनाभन्दा बढी समयदेखि जारी तनाव र द्वन्द्व अन्त्य गर्ने उद्देश्यले भइरहेको वार्तामा अपेक्षित प्रगति हुन नसकेपछि अमेरिकी प्रशासनले पुनः ‘अधिकतम आर्थिक दबाब’को नीति अपनाउन सक्ने संकेत दिएको छ।

ट्रम्पले इरान सम्झौतामा पुग्ने अवसर लिन असफल भएको दाबी गर्दै अब उसले कठोर आर्थिक दबाब र अन्तर्राष्ट्रिय एक्लोपनको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन्।

इरानसँग कारोबार गर्ने देशलाई पनि चेतावनी

ट्रम्पको पछिल्लो चेतावनी इरानमा मात्र सीमित छैन। उनले इरानसँग व्यापारिक वा वित्तीय कारोबार गर्ने अन्य देशमाथि समेत प्रतिबन्ध लगाउन सकिने बताएका छन्।

उनका अनुसार कुनै पनि देशले आफ्ना वित्तीय संस्था, व्यवसाय, विमानस्थल वा सरकारी संयन्त्रमार्फत इरानलाई आर्थिक वा अन्य प्रकारको सहयोग उपलब्ध गराए त्यसले गम्भीर आर्थिक परिणाम भोग्नुपर्नेछ।

ट्रम्पले विशेषगरी इरानमाथिको आर्थिक दबाबलाई कमजोर बनाउन प्रयोग हुन सक्ने विभिन्न माध्यममाथि कडाइ गरिने संकेत गरेका छन्।

उनले तेलको तस्करी, वित्तीय स्वाप व्यवस्था, नगद हस्तान्तरण, मुद्रा विनिमय गृह, जहाज दर्ता तथा वास्तविक स्वामित्व लुकाएर सञ्चालन गरिने अग्र कम्पनीजस्ता माध्यमलाई रोक्नुपर्ने बताएका छन्।

यसले अमेरिकाले इरानको तेल निर्यात मात्र होइन, उसले अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रणालीमा पहुँच बनाउन प्रयोग गर्ने वैकल्पिक मार्गमाथि समेत दबाब बढाउने रणनीति लिन लागेको संकेत गरेको छ।

‘आर्थिक युद्ध र एक्लोपन’को चेतावनी

ट्रम्पले इरानविरुद्धको दबाबलाई केवल प्रतिबन्धको सामान्य विस्तारका रूपमा नभई व्यापक आर्थिक अभियानका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।

उनले इरानले सम्झौताको अवसर गुमाएको र अब आर्थिक रूपमा थप एक्लिनुपर्ने अवस्था आउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

ट्रम्पले इरानलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा दबाबमा राख्न अमेरिकाका सहयोगी तथा साझेदार राष्ट्रहरू एकजुट हुनुपर्ने बताएका छन्।

उनको भनाइले अमेरिकाले इरानसँग कारोबार गर्ने तेस्रो मुलुक तथा कम्पनीहरूमाथि समेत दबाब बढाउन सक्ने संकेत दिएको छ। यस्तो नीति कार्यान्वयन भएमा इरानसँग व्यापारिक, ऊर्जा तथा वित्तीय सम्बन्ध राख्ने देशहरू पनि अमेरिकी प्रतिबन्धको जोखिममा पर्न सक्छन्।

तेल र वित्तीय क्षेत्रमा थप दबाबको संकेत

इरानको अर्थतन्त्रका लागि तेल निर्यात प्रमुख आम्दानी स्रोत हो। त्यसैले अमेरिकाले विगतदेखि नै इरानी तेलको बिक्री तथा त्यसबाट प्राप्त आम्दानीलाई लक्षित गर्दै प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको छ।

अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण इरानले तेल बिक्री र अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानी प्रणालीमा पहुँच कायम राख्न विभिन्न वैकल्पिक माध्यम प्रयोग गर्दै आएको आरोप अमेरिकी प्रशासनले लगाउँदै आएको छ।

ट्रम्पको पछिल्लो चेतावनीले तेलको तस्करीदेखि जहाजको दर्ता र वित्तीय कारोबारसम्म निगरानी तथा कारबाही विस्तार हुन सक्ने देखाएको छ।

पुरानै ‘अधिकतम दबाब’को रणनीति ?

ट्रम्पले इरानमाथि आर्थिक प्रतिबन्धको चेतावनी दिएको यो पहिलोपटक भने होइन। अमेरिकाले यसअघि नै इरानको तेल, बैंकिङ तथा वित्तीय क्षेत्रमा विभिन्न प्रतिबन्ध लगाइसकेको छ।

तर पछिल्लो अभिव्यक्तिले वार्ताबाट समाधान खोज्ने प्रयास कमजोर बन्दै जाँदा वासिङ्टन पुनः आर्थिक दबाबलाई मुख्य राजनीतिक हतियारका रूपमा प्रयोग गर्ने दिशामा अघि बढिरहेको संकेत दिएको छ।

अब इरानले अमेरिकाको नयाँ चेतावनीलाई कसरी प्रतिक्रिया दिन्छ र वार्ताको गतिरोध थप गहिरिन्छ वा पुनः संवादको ढोका खुल्छ भन्ने विषयले मध्यपूर्वको आगामी राजनीतिक तथा सुरक्षा परिस्थितिमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ।

इरानसँगको तनाव आर्थिक प्रतिबन्धमा मात्र सीमित रहने वा यसले क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलन, तेल बजार र व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक सम्बन्धमा समेत नयाँ दबाब सिर्जना गर्ने हो भन्ने प्रश्न अब झन् महत्वपूर्ण बनेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.