काठमाडौँ । देशभर स्मार्ट सवारी चालक अनुमतिपत्रको प्रिन्ट कार्य विगत २२ दिनदेखि पूर्ण रूपमा ठप्प भएको छ। यातायात व्यवस्था विभागले अब प्रदेशअन्तर्गतका यातायात कार्यालयबाटै लाइसेन्स छाप्ने व्यवस्था मिलाइएको सूचना जारी गरेको भए पनि अहिलेसम्म कुनै पनि प्रदेशको सम्बन्धित कार्यालयले नियमित रूपमा स्मार्ट लाइसेन्स प्रिन्ट सुरु गर्न सकेको छैन।

यसको प्रत्यक्ष मारमा नयाँ ट्रायल परीक्षा उत्तीर्ण गरेका, लाइसेन्स नवीकरणका लागि आवेदन दिएका तथा वैदेशिक रोजगारी र उच्च शिक्षाका लागि विदेश जाने तयारीमा रहेका हजारौँ सेवाग्राही परेका छन्।

विगतमा सुरक्षण मुद्रण केन्द्रमार्फत हुँदै आएको स्मार्ट लाइसेन्स छपाइको काम असार महिनाको अन्तिमसम्मका लागि उपलब्ध कोटा सकिएपछि रोकिएको हो। त्यसपछि नयाँ कार्ड छाप्ने प्रक्रिया अघि नबढ्दा सेवाग्राही अन्योलमा परेका छन्।

‘सात दिनपछि विदेश जानुछ, तर लाइसेन्स कहिले पाइन्छ थाहा छैन’

इटहरीका श्याम लामा विदेशमा अध्ययनका लागि जाने तयारीमा छन्। प्रस्थानको समय नजिकिँदै गर्दा उनी स्मार्ट लाइसेन्स प्रिन्ट गराउन काठमाडौँस्थित यातायात व्यवस्था विभाग पुगे।

तर विभाग पुगेपछि उनलाई सम्बन्धित यातायात व्यवस्था कार्यालयबाट सेवा लिन भनियो।

लामाका अनुसार पहिले तत्काल प्रिन्ट हुने जानकारी पाएर विभाग पुगे पनि अहिले फेरि प्रदेशअन्तर्गतको कार्यालयमा जान भनिएपछि उनी अन्योलमा परेका छन्।

उनले भने, “बालेन सरकार आएपछि केही समय त लाइसेन्स प्रिन्ट भएको थियो। मैले प्रदेशको यातायात कार्यालयमा गएर सोधेँ। विदेश अध्ययनका लागि लाइसेन्स आवश्यक पर्छ भन्दै विभाग गएर तत्काल प्रिन्ट हुन्छ भनेर जानकारी दिइएको थियो। तर यहाँ आएपछि सम्बन्धित कार्यालयबाट नै प्रिन्ट गर्ने भनियो। अब के गर्ने भन्ने ठ्याक्कै थाहा छैन।”

उनी सात दिनपछि अध्ययनका लागि विदेश जाने तयारीमा छन्। तर आवश्यक स्मार्ट लाइसेन्स समयमै पाउने वा नपाउने भन्ने निश्चित छैन।

“सात दिनपछि पढ्नका लागि विदेश जानुपर्ने छ, तर राज्यले लाइसेन्स छापिदिन सकेको छैन,” उनले गुनासो गरे।

लामाको जस्तै समस्या अहिले विदेश जाने तयारीमा रहेका धेरै सेवाग्राहीले भोगिरहेका छन्।

चार वर्षदेखि समस्या, समाधान अझै अधुरै

यातायात व्यवस्था विभागले विगत चार वर्षदेखि स्मार्ट लाइसेन्स छपाइसँग सम्बन्धित विभिन्न समस्या झेल्दै आएको छ।

छपाइ मेसिन, आवश्यक जनशक्ति र सफ्टवेयर व्यवस्थापनमा समस्या देखिएपछि सेवाग्राहीले लामो समयसम्म लाइसेन्सका लागि प्रतीक्षा गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको थियो।

पछिल्लो समय विभागले सुरक्षण मुद्रण केन्द्रसँग सम्झौता गरेर छपाइको कामलाई अगाडि बढाएको थियो।

विभागका निर्देशक केशव खतिवडा द्वारा जारी विज्ञप्तिअनुसार, २०८३ असार मसान्तसम्म छाप्न बाँकी रहेका दुई लाख ७४ हजार २५३ थान स्मार्ट कार्ड २०८३ साउन ७ गतेसम्म छापेर हुलाकमार्फत सम्बन्धित यातायात व्यवस्था कार्यालयमा पठाइसकिएको थियो।

त्यसअघि लामो समयदेखि थन्किएको लाइसेन्स वितरणको कामले केही गति लिएको देखिएको थियो।

तर उक्त परिमाणका कार्ड छापिसकेपछि नयाँ लाइसेन्स प्रिन्टको काम फेरि रोकिएको छ।

यससँगै स्मार्ट लाइसेन्सको समस्या पुनः उही पुरानै अवस्थामा फर्किएको सेवाग्राहीको गुनासो छ।

नयाँ ट्रायल पासदेखि नवीकरणसम्म प्रभावित

स्मार्ट लाइसेन्स प्रिन्ट ठप्प हुँदा केवल विदेश जाने तयारीमा रहेका नागरिक मात्र प्रभावित भएका छैनन्।

नयाँ ट्रायल परीक्षा उत्तीर्ण गरेर स्मार्ट कार्डको प्रतीक्षामा रहेका सेवाग्राही, पुरानो लाइसेन्स नवीकरण गरेका नागरिक तथा विवरण सच्याउनुपर्ने व्यक्तिहरू पनि प्रभावित भएका छन्।

यातायात व्यवस्था विभागले प्रदेशअन्तर्गतका यातायात व्यवस्था कार्यालयबाटै लाइसेन्स छाप्ने, विवरणगत त्रुटि सुधार गर्ने र वितरण गर्ने व्यवस्था मिलाइएको जनाएको छ।

विभागको विज्ञप्तिमा भनिएको छ—

“सवारी चालक अनुमति पत्रमा भएको विवरणगत त्रुटिहरूको सुधार, लाइसेन्स छाप्ने र वितरण गर्ने कार्य सम्बन्धित कार्यालयबाट तत्कालै हुने प्रबन्ध मिलाइएको छ।”

विभागले विशेष गरी वैदेशिक रोजगारीमा जान लागेका तथा तत्काल लाइसेन्स आवश्यक पर्ने सेवाग्राहीलाई द्रुत प्रिन्ट तथा कार्ड वितरण सेवा लिन सम्बन्धित यातायात व्यवस्था कार्यालयमा सम्पर्क गर्न आग्रह गरेको छ।

तर विभागको यस्तो सूचना सार्वजनिक भएको २२ दिन बितिसक्दा पनि व्यवहारमा सेवा प्रभावकारी रूपमा सुरु हुन नसक्दा सेवाग्राही थप अन्योलमा परेका छन्।

‘तत्काल सेवा’को सूचना, तर कार्यालयमा सेवा छैन

विभागले विज्ञप्तिमार्फत द्रुत प्रिन्ट र वितरणको व्यवस्था मिलाइएको जानकारी दिए पनि सेवाग्राहीले सम्बन्धित कार्यालयमा पुग्दा अपेक्षाअनुसार सेवा पाउन नसकेको गुनासो गरेका छन्।

यसले सरकारी सूचना र वास्तविक सेवा प्रवाहबीचको अन्तरलाई उजागर गरेको छ।

नागरिकका लागि सबैभन्दा ठूलो समस्या सूचना नहुनु मात्र होइन, कहाँ गएर सेवा पाइन्छ भन्ने निश्चितता नहुनु पनि हो।

एक कार्यालयले विभाग जान भनिदिने, विभागले फेरि प्रदेशअन्तर्गतको कार्यालयमा सम्पर्क गर्न भनिदिने अवस्थाले सेवाग्राही अनावश्यक रूपमा कार्यालय धाउन बाध्य भएका छन्।

विशेष गरी निश्चित मितिमा विदेश जानुपर्ने नागरिकका लागि यस्तो अन्योल झन् गम्भीर बन्न सक्छ।

यातायात व्यवस्था विभागले अर्को महत्वपूर्ण व्यवस्था पनि स्पष्ट पारेको छ।

जसको स्मार्ट लाइसेन्सको म्याद सकिन एक वर्षभन्दा कम समय बाँकी छ, त्यस्ता लाइसेन्सको नयाँ कार्ड प्रिन्ट नगरिने विभागले जनाएको छ।

त्यस्ता सेवाग्राहीले लाइसेन्स नवीकरण गरेपछि भने १० वर्ष अवधिको नयाँ स्मार्ट कार्ड प्राप्त गर्ने व्यवस्था रहेको विभागले स्पष्ट पारेको छ।

यस व्यवस्थाले केही सेवाग्राहीलाई अनावश्यक रूपमा पुरानो कार्ड प्रिन्टका लागि प्रतीक्षा गर्न नपर्ने भए पनि नवीकरण र नयाँ कार्ड प्रिन्टको कामसमेत प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन हुन नसक्दा समस्या भने कायम छ।

‘स्मार्ट’ प्रणाली, तर सेवा अझै अनिश्चित

नेपालमा स्मार्ट सवारी चालक अनुमतिपत्र वितरण सुरु भएको वर्षौँ बितिसक्दा पनि लाइसेन्स प्रिन्टको समस्या स्थायी रूपमा समाधान हुन सकेको छैन।

कहिले कार्ड अभाव, कहिले छपाइ मेसिनको समस्या, कहिले सफ्टवेयर र जनशक्ति अभाव त कहिले छपाइ सम्झौताको समस्याले सेवाग्राहीलाई पटक–पटक सास्ती दिने गरेको छ।

सरकारले एकपछि अर्को वैकल्पिक व्यवस्था गर्दै आए पनि नागरिकले समयमै लाइसेन्स पाउने सुनिश्चित प्रणाली निर्माण हुन सकेको छैन।

अहिलेको अवस्था झन् विरोधाभासपूर्ण देखिन्छ।

विभागले सम्बन्धित प्रदेशअन्तर्गतका कार्यालयबाट तत्काल लाइसेन्स प्रिन्ट र वितरणको व्यवस्था गरिएको बताएको छ। तर सूचना जारी भएको तीन साताभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि देशभर नियमित छपाइ सुरु हुन सकेको छैन।

यसले एउटा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ—

व्यवस्था मिलाइएको सरकारी घोषणा र नागरिकले वास्तवमै पाएको सेवा किन फरक छ?

अब कहिलेबाट सुरु हुन्छ प्रिन्ट?

स्मार्ट लाइसेन्सको प्रिन्ट कार्य कहिलेबाट नियमित रूपमा सुरु हुन्छ भन्ने विषयमा सेवाग्राहीले स्पष्ट उत्तर पाउन सकेका छैनन्।

नयाँ व्यवस्था कार्यान्वयनका लागि आवश्यक मेसिन, जनशक्ति, प्राविधिक प्रणाली र समन्वयको काम पूरा नभएसम्म प्रदेश कार्यालयबाटै लाइसेन्स छाप्ने सरकारी योजना कागजमै सीमित हुने जोखिम देखिएको छ।

उता सेवाग्राही भने समयसँग दौडिरहेका छन्।

कसैलाई विदेश अध्ययनका लागि जानु छ।

कसैलाई वैदेशिक रोजगारीमा जान आवश्यक कागजात तयार पार्नुपर्ने छ।

कसैले ट्रायल पास गरेको लामो समयसम्म स्मार्ट कार्डको प्रतीक्षा गरिरहेका छन्।

सरकारी प्रणालीमा भएको ढिलाइको मूल्य भने अन्ततः नागरिकले नै तिर्नुपरेको छ।

२२ दिनदेखि देशभर स्मार्ट लाइसेन्स प्रिन्ट ठप्प रहँदा सेवाग्राहीको एउटै माग छ—सरकारले सूचना मात्र होइन, तत्काल प्रभावकारी सेवा पनि सुरु गरोस्।

Originally published on abcnews.com.np.