काठमाडौं । हिमनदीको तल्लो भाग भत्किएर बुधबार नेपाल र चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको हिमाली सीमा क्षेत्रमा विनाशकारी बाढी आएको छ ।
बाढीका कारण हालसम्म ४६९ जनाको मृत्यु भएको छ भने ठूलो संख्यामा मानिस अझै बेपत्ता छन् । मृतक तथा बेपत्ताको संख्या थप बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
हिमनदी भत्किने तथा हिमताल फुटेर आउने आकस्मिक बाढीले यसअघि पनि विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति गराएका छन् । इतिहासमा भएका केही घातक हिमनदीजन्य विपद् यस्ता छन् :
१९४१ — हुआराज, पेरु
सन् १९४१ मा उत्तरी पेरुको उच्च एन्डिज क्षेत्रमा हिमताल फुटेर आएको बाढीले हुआराज सहरको करिब एकतिहाइ भाग ध्वस्त पारेको थियो । उक्त घटनामा अनुमानित ५ हजार मानिसको मृत्यु भएको थियो । यो विश्वकै घातक हिमताल विस्फोटजन्य बाढीमध्ये एक मानिन्छ ।
१९६२ — रान्राहिर्का, पेरु
सन् १९६२ मा पेरुको सबैभन्दा अग्लो हिमाल माउन्ट हुआस्कारानबाट ठूलो हिमखण्ड खसेको थियो । त्यस क्रममा करिब १ करोड घनमिटर चट्टान, बरफ र हिउँ जम्मा सात मिनेटमा पहाडबाट तल खसेको थियो ।
हिमपहिरोले रान्राहिर्का गाउँसहित आसपासका बस्तीलाई करिब १२ मिटर गहिरो हिलो र भग्नावशेषले पुरेको थियो । घटनामा अनुमानित ४ हजार मानिसको मृत्यु भएको थियो ।
१९७० — युङ्गे, पेरु
सन् १९७० मा ७.९ म्याग्निच्युडको भूकम्पले माउन्ट हुआस्कारानको उत्तरी भाग अस्थिर बनाउँदा इतिहासकै सबैभन्दा घातक हिमनदीजन्य विपद्मध्ये एक भएको थियो ।
हिमनदीको बरफ र चट्टानको विशाल भाग प्रतिघण्टा ३३५ किलोमिटरसम्मको गतिमा युङ्गे र रान्राहिर्कातर्फ खसेको थियो । त्यसले दुवै क्षेत्रलाई हिलो र भग्नावशेषले पुरेको थियो ।
हिमपहिरोमा मात्रै अनुमानित २५ हजार मानिसको मृत्यु भएको थियो । भूकम्पबाट मृत्यु हुने कुल संख्या भने ५० हजारभन्दा बढी थियो ।
१९८१ — चिरेन्मा को, तिब्बत
सन् १९८१ मा चीन–नेपाल सीमाबाट करिब १४ किलोमिटर टाढा रहेको चिरेन्मा को हिमतालमा माथिबाट झुन्डिएको हिमनदीको ठूलो भाग खसेको थियो ।
त्यसबाट उत्पन्न विशाल छालले हिमतालको मोरेन बाँध पार गरेको थियो । करिब २ करोड घनमिटर पानी, बरफ र भग्नावशेष नेपालतर्फ तीव्र गतिमा बगेको थियो ।
उक्त घटनामा नेपालमा अनुमानित २०० जनाको मृत्यु भएको थियो भने पुल, सडक, जलविद्युत् आयोजना तथा अन्य पूर्वाधारमा करिब ४० लाख अमेरिकी डलर बराबरको क्षति पुगेको थियो ।
२०२१ — चमोली, भारत
सन् २०२१ मा भारतको दोस्रो अग्लो हिमाल नन्दादेवी नजिकैको रोन्ती चुचुरोबाट ठूलो हिमखण्ड खसेको थियो । त्यसले चट्टान, धुलो र बरफको विनाशकारी भेल करिब १ हजार ५०० मिटर तल उपत्यकातर्फ ल्याएको थियो ।
यसबाट उत्तराखण्डमा ठूलो आकस्मिक बाढी आएको थियो । घटनामा २०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो । बस्तीहरू बग्नुका साथै दुईवटा जलविद्युत् आयोजना पनि क्षतिग्रस्त भएका थिए ।
२०२६ — नेपाल–तिब्बत सीमा
नेपाल र तिब्बतमा एक हजारभन्दा बढी मानिस बेपत्ता भएको बताइएको छ । हिमालयको एउटा हिमनदीको तल्लो भाग भत्किएर बरफ तथा चट्टानको ठूलो पहिरो ल्हेन्दे खोला हुँदै हिमाली सीमा क्षेत्रतर्फ बगेको थियो ।
पहिरो तिब्बततर्फ केरुङ बन्दरगाह क्षेत्रमा पुगेपछि त्यसको प्रभाव नेपालतर्फ समेत परेको थियो । त्यसपछि आएको आकस्मिक बाढीले सडक, पुल, विद्युत् तथा जलविद्युत् संरचनामा ठूलो क्षति पुर्याउनुका साथै विभिन्न बस्ती प्रभावित भएका छन् ।
नेपाल–तिब्बत सीमा क्षेत्रमा भएको पछिल्लो विपद्ले हिमनदीजन्य बाढीको जोखिम हिमालय क्षेत्रमा कति गम्भीर छ भन्ने पुनः देखाएको छ ।
Originally published on abcnews.com.np.
















प्रतिक्रिया दिनुहोस्