काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोसी नदीमा बुधबार बिहान आएको भीषण बाढीले ठूलो जनधनको क्षति पुर्‍याएपछि प्रभावित क्षेत्रमा खोज, उद्धारसँगै शव संकलन र व्यवस्थापनको काम पनि चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

बाढीले विशेषगरी रसुवा, नुवाकोट र धादिङमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। बाढीको बहावसँगै त्रिशूली र नारायणी नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रमा समेत शव तथा मानव अंगहरू फेला परिरहेका छन्। सुरक्षा निकाय, स्थानीय प्रशासन तथा सम्बन्धित निकायले बेपत्ता नागरिकको खोजी र शव संकलनको कामलाई निरन्तरता दिएका छन्।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार शुक्रबार (भदौ १२) साँझसम्म फेला परेका ५११ शव विभिन्न अस्पतालमा पुर्‍याइएको छ। बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट संकलन गरिएका शवलाई पहिचान, सुरक्षित व्यवस्थापन तथा आफन्तलाई बुझाउने प्रक्रियाका लागि विभिन्न जिल्लाका अस्पतालमा राखिएको हो।

रसुवा र धादिङका शव

प्राधिकरणका अनुसार रसुवामा फेला परेका तीन शव जिल्ला अस्पताल धुन्चेमा राखिएका छन्।

धादिङमा संकलन गरिएका २७ शव पोखरा लगिएको छ भने १० शव काठमाडौंको महाराजगन्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा राखिएको छ।

बाढीको मुख्य प्रभाव परेको रसुवासहित आसपासका क्षेत्रमा सडक तथा यातायात संरचनामा क्षति पुगेका कारण शवलाई सुरक्षित रूपमा सम्बन्धित अस्पतालसम्म पुर्‍याउनसमेत चुनौती देखिएको छ।

नुवाकोटमा भेटिएका ३८ शव शिक्षण अस्पतालमा

नुवाकोटमा फेला परेका ३८ शव त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा राखिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

भोटेकोसी हुँदै त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले नुवाकोटका विभिन्न क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको थियो। बाढीपछि बेपत्ता भएका नागरिकको खोजी गर्ने क्रममा नदी किनार तथा आसपासका क्षेत्रमा शव फेला पर्ने क्रम जारी छ।

चितवनमा सबैभन्दा ठूलो संख्यामा शव

बाढीको बहाव तल्लो तटीय क्षेत्रमा पुगेपछि चितवनमा ठूलो संख्यामा शव फेला परेका छन्।

प्राधिकरणका अनुसार चितवनमा फेला परेका मध्ये:

• १७१ शव जिल्ला अस्पताल भरतपुरमा
• ४ शव नेसनल सिटी अस्पतालमा
• २ शव भरतपुर सामुदायिक अस्पतालमा
• २ शव नारायणी अस्पतालमा
• ४१ शव औद्योगिक व्यावसायिक विकास प्रतिष्ठानमा

राखिएको छ।

नदीले बगाएर ल्याएका शवहरू विभिन्न स्थानमा फेला परेकाले संकलनपछि नजिकका अस्पताल तथा सुरक्षित स्थानमा राख्ने व्यवस्था मिलाइएको छ।

तनहुँमा २८ शव विभिन्न अस्पतालमा

तनहुँमा फेला परेका शवमध्ये:

• ९ शव मणिपाल अस्पताल पोखरामा
• ५ शव प्रादेशिक अस्पताल दमौलीमा
• १४ शव गण्डकी अस्पताल पोखरामा

राखिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

त्रिशूली हुँदै गण्डकी क्षेत्रमा पुगेको बाढीको प्रभावका कारण नदी किनार र आसपासका क्षेत्रमा समेत खोजी अभियान सञ्चालन भइरहेको छ।

गोरखामा ४४ शव

गोरखामा भेटिएका शव पनि विभिन्न स्वास्थ्य संस्थामा राखिएका छन्।

प्राधिकरणका अनुसार:

• २९ शव प्रदेश अस्पताल गोरखामा
• ११ शव गण्डकी अस्पताल पोखरामा
• ४ शव नुप अस्पताल गोरखामा

राखिएका छन्।

बाढीपछि नदीको बहावसँगै तलतर्फ बगेर आएका शवहरू पहिचान गर्न सम्बन्धित निकायले आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाइरहेका छन्।

नवलपरासी पूर्वमा पनि ठूलो संख्यामा शव

नवलपरासी (सुस्ता पूर्व)मा फेला परेका शव विभिन्न अस्पतालमा व्यवस्थापन गरिएको छ।

प्राधिकरणका अनुसार:

• ६ शव मध्यविन्दु नगर अस्पताल, चोरमारामा
• ३६ शव गैँडाकोट नगर अस्पतालमा
• २२ शव मध्यविन्दु प्रादेशिक अस्पताल, डण्डामा
• ४ शव जिल्ला अस्पताल पाल्पामा
• २ शव मिसन अस्पताल पाल्पामा
• २ शव लुम्बिनी अस्पताल, पाल्पामा
• ४१ शव गण्डकी अस्पताल पोखरामा

राखिएका छन्।

नदीको बहावले शवहरू विभिन्न जिल्लासम्म पुर्‍याएकाले खोजी तथा संकलन कार्य प्रभावित क्षेत्रभन्दा धेरै तलसम्म विस्तार गर्नुपरेको छ।

पश्चिम नवलपरासीमा २८ शव

नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)मा फेला परेका शवमध्ये:

• ८ शव पृथ्वीचन्द्र अस्पताल, परासीमा
• ११ शव लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पताल, बुटवलमा
• ३ शव भीम अस्पताल, भैरहवामा
• ६ शव पिपरा अस्पताल, कपिलवस्तुमा

राखिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

पहिचान र शव व्यवस्थापन अर्को चुनौती

बाढीपछि ठूलो संख्यामा शव विभिन्न स्थानमा फेला परेकाले पहिचान तथा व्यवस्थित व्यवस्थापन अर्को ठूलो चुनौती बनेको छ।

कतिपय शव लामो दूरी बगेर आएका कारण घटनास्थल र शव फेला परेको स्थान फरक हुन सक्छ। यसले आफन्तबाट पहिचान गर्ने प्रक्रियालाई थप जटिल बनाएको छ।

प्राधिकरणले फेला परेका शवलाई सुरक्षित रूपमा संकलन गरी सम्बन्धित स्थानमा पुर्‍याउने काम भइरहेको जनाएको छ। साथै, अन्य शव फेला परेमा पायक पर्ने अस्पतालमा लैजाने व्यवस्था मिलाइएको छ।

बाढी प्रभावित क्षेत्रमा एकातर्फ अझै बेपत्ता नागरिकको खोजी जारी छ भने अर्कोतर्फ फेला परेका शवको पहिचान, सुरक्षित भण्डारण र आफन्तलाई हस्तान्तरण गर्ने काम पनि सँगसँगै अघि बढाइएको छ।

यस विपद्मा खोज तथा उद्धार, घाइतेको उपचार, बेपत्ताको खोजी र मृतकको शव व्यवस्थापन राज्यका लागि एकसाथ ठूलो चुनौती बनेको छ। उद्धार तथा खोजी अभियान तल्लो तटीय क्षेत्रसम्म विस्तार गरिएसँगै आगामी दिनमा फेला पर्ने शवको संख्या अझ बढ्न सक्ने अवस्था रहेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.