काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशी नदीबाट सुरु भएको विनाशकारी बाढीले त्रिशूली हुँदै नारायणी नदीसम्म पुर्‍याएको मानवीय क्षतिको खोजी तथा उद्धार कार्य नदीको बहावसँगै तल्लो तटीय क्षेत्रमा विस्तार गरिएको छ।

बाढीमा बेपत्ता भएकाहरूको खोजी नदी किनार र दोभानमा मात्र सीमित नरही जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङभित्र समेत केन्द्रित गरिएको छ।

नेपाली सेनाका प्रवक्ता सहायकरथी राजाराम बस्नेतका अनुसार अहिले चारवटा जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा खोजी तथा उद्धार कार्य भइरहेको छ। त्रिशूली–३ ‘ए’, माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘बी’, माथिल्लो त्रिशूली–१ र चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा उद्धार प्रयास जारी छ।

त्रिशूली–३ ‘ए’ को सुरुङमा ९३ सदस्यीय टोली

त्रिशूली–३ ‘ए’ को सुरुङमा फसेका व्यक्तिको उद्धारका लागि नेपाली सेना तथा विशेषज्ञसहित ९३ सदस्यीय टोली परिचालन गरिएको छ।

टोलीले ड्रिलिङ मेसिन, स्काभेटर, हाइड्रोलिक कटरलगायत उपकरण प्रयोग गरी सुरुङको प्रवेशद्वार पत्ता लगाउने र अवरोध हटाउने काम गरिरहेको छ।

उद्धार टोलीले सुरुङको ‘क्राउन हेड’ पत्ता लगाउन सफल भएको सेनाले जनाएको छ। क्राउन हेडमा बनाइएको प्वालबाट गरिएको प्रारम्भिक अवलोकनमा करिब सात मिटर व्यासको सुरुङको माथिल्लो भागसम्म पानीको सतह देखिएको छ।

सुरुङभित्र ठूलो मात्रामा पानी रहेको देखिएपछि उद्धार कार्य थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

चार सुरुङमा बेपत्ताको खोजी

सेनाका अनुसार माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘बी’ मा १२२ जना, त्रिशूली–३ ‘ए’ मा ४२ जना र चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमा आठ जना रहेको आशंका गरिएको छ।

माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘बी’ बाट यसअघि ११ जनाको उद्धार भइसकेको छ।

माथिल्लो त्रिशूली–१ आयोजनामा रहेका ५७६ जनामध्ये २५४ जनाको उद्धार भइसकेको छ। अझै करिब ३०० जना सुरुङभित्र फसेको आशंका गरिएको छ।

सो आयोजनामा चिनियाँ विशेषज्ञ र नेपाली सेनाको टोली परिचालन गरिएको छ। चिलिमेमा भने भारतीय उद्धार विशेषज्ञ तथा नेपाली सेनाको टोलीले खोजी तथा उद्धार गरिरहेको छ।

चीन र भारतका विशेषज्ञ पनि उद्धारमा

सुरुङ उद्धारमा सहयोग गर्न चीन र भारतबाट आएका विशेषज्ञहरूले नेपाली उद्धार टोलीसँग सहकार्य गरिरहेका छन्।

नेपालस्थित चिनियाँ दूतावासका अनुसार थप चिनियाँ सुरुङ उद्धार विशेषज्ञ आइतबार नेपाल आइपुगेका छन्। यसअघि शनिबार पाँच जना र आइतबार थप चार जना चिनियाँ उद्धारकर्मी नेपाल आएका हुन्।

भारतबाट पनि शुक्रबार पाँच सदस्यीय सुरुङ उद्धार टोली घटनास्थलको रेकीका लागि आएको थियो। शनिबार थप १३ सदस्यीय भारतीय टोली नेपाल आएर उद्धार कार्यमा परिचालित भएको छ।

यसरी बाढीपछि सुरुङभित्र फसेका व्यक्तिको खोजीमा नेपालसहित छिमेकी मुलुकका विशेषज्ञहरू समेत परिचालित भएका छन्।

रसुवाबाट ४०९ जनाको हवाई उद्धार

यसैबीच, नेपाली सेनाले रसुवाबाट आइतबार अपराह्नसम्म ४०९ जनाको हवाई उद्धार गरेको छ।

उद्धार गरिएकामध्ये १६ जना विदेशी नागरिक छन्। तीमध्ये १५ जना चिनियाँ र एक जना भारतीय नागरिक रहेको सेनाका प्रवक्ता सहायकरथी राजाराम बस्नेतले जानकारी दिएका छन्।

बाढी तथा पहिरोका कारण स्थलमार्ग अवरुद्ध भएपछि सेनाले जोखिममा रहेका नागरिकलाई हेलिकोप्टरमार्फत उद्धारलाई प्राथमिकता दिएको छ।

प्रभावित क्षेत्रमा स्थल तथा हवाई दुवै माध्यमबाट खोजी तथा उद्धारसँगै राहत र पुनःस्थापनाको काम जारी छ।

सैनिक मुख्यालय जङ्गी अड्डाका अनुसार बाढीपछि अहिलेसम्म नेपाली सेनाले २ हजार ६५० जनाको उद्धार गरिसकेको छ।

उद्धार गरिएकामध्ये २०० जनाको स्थलमार्गबाट र २ हजार ४५० जनाको हवाई माध्यमबाट उद्धार गरिएको छ।

उद्धार गरिएकामा १२१ भारतीय, ७२ चिनियाँ, चार जर्मन, दुई अमेरिकी, दुई इटालियन, एक ओमानी र १५ जना कोरियाली नागरिक रहेका छन्।

बाढी प्रभावित क्षेत्रमा करिब ८ हजार ३०० नेपाली सैनिक खोजी तथा उद्धारमा परिचालन गरिएको सेनाले जनाएको छ।

गोलाघाटमा खोजी केन्द्रित

भोटेकोशीबाट त्रिशूली हुँदै नारायणीसम्म बाढीको बहाव फैलिँदा नदीले बगाएर ल्याएका शव तथा बेपत्ताको खोजी तल्लो तटीय क्षेत्रमा पनि तीव्र पारिएको छ।

चितवनको त्रिशूली र राप्ती नदीको दोभान गोलाघाटमा नेपाली सेनाको श्री नयाँ गोरख गणले बाढी आएको दिनदेखि नै खोजी तथा उद्धार गरिरहेको छ।

दुई नदीको भङ्गालो र दोभान भएकाले बाढीले बगाएर ल्याएका शव तथा बेपत्ता व्यक्तिहरू गोलाघाट आसपासमा जम्मा हुन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राखेर खोजीलाई तीव्र पारिएको सेनाले जनाएको छ।

खोजीका लागि वाटरबोट, ड्रोनलगायत उपकरण प्रयोग गरी नदी तथा आसपासका क्षेत्रमा निगरानी र खोजी भइरहेको छ।

२ हजार ५०२ जना अझै सम्पर्कविहीन

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार बाढीका कारण आइतबार दिउँसोसम्म २ हजार ५०२ जना सम्पर्कविहीन रहेका छन्।

प्राधिकरणका प्रवक्ता शान्ति महतका अनुसार विभिन्न स्थानबाट ८ हजार ७३० जनाको उद्धार गरिएको छ भने ७५२ शव फेला परेका छन्।

बाढीको पानीसँगै शव तथा बेपत्ताहरू तल्लो तटीय क्षेत्रमा बगेर आएको हुनसक्ने भएकाले भोटेकोशीदेखि त्रिशूली हुँदै नारायणीसम्म नदी किनार, दोभान र सम्भावित जोखिम क्षेत्रलाई खोजीको दायरामा ल्याइएको छ।

बाढीको तत्कालीन प्रभावबाट मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा पुर्‍याउने कामसँगै अब नदीको बहाव पछ्याउँदै बेपत्ता तथा शवको खोजी गर्ने चुनौतीथपिएको छ। सुरुङभित्र फसेकाहरूको उद्धार, नदी किनारमा बेपत्ताको खोजी र तल्लो तटीय क्षेत्रमा शव पहिचान तथा व्यवस्थापन—तीनै काम एकसाथ अघि बढिरहेका छन्।

Originally published on abcnews.com.np.