काठमाडौं । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले सार्वजनिक गरेको कक्षा १२ को नतिजाप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै विद्यार्थीहरूले बिहीबार काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा प्रदर्शन गरेका छन्। नतिजा प्रकाशन प्रक्रियामा गम्भीर त्रुटि भएको, मूल्याङ्कन निष्पक्ष नभएको तथा विद्यार्थीको भविष्यसँग खेलवाड गरिएको आरोप लगाउँदै उनीहरू सडकमा उत्रिएका हुन्।

प्लेकार्ड र ब्यानरसहित माइतीघरमा भेला भएका विद्यार्थीहरूले नतिजा पुनरावलोकन गर्न, उत्तरपुस्तिकाको पुनर्परीक्षण गर्न तथा मूल्याङ्कन प्रक्रियामा पारदर्शिता कायम गर्न माग गरेका छन्। प्रदर्शनकारीहरूले “हाम्रो भविष्यमाथि खेलवाड बन्द गर”, “निष्पक्ष मूल्याङ्कन गर”, “निःशुल्क रिटोटलिङको व्यवस्था गर” लगायतका नारा लगाएका थिए।

विद्यार्थीहरूको आरोप छ कि यस वर्षको नतिजामा धेरै विद्यार्थीले अपेक्षाभन्दा निकै कम अंक प्राप्त गरेका छन् भने केही विषयमा राम्रो परीक्षा दिएका विद्यार्थी समेत अनुत्तीर्ण भएका छन्। उनीहरूले उत्तरपुस्तिका परीक्षण र अंक प्रविष्टिको प्रक्रियामा लापरबाही भएको आशंका व्यक्त गरेका छन्।

प्रदर्शनमा सहभागी विद्यार्थीहरूले परीक्षा बोर्डले उपलब्ध गराएको पुनर्मूल्याङ्कन र रिटोटलिङको वर्तमान व्यवस्था पर्याप्त नभएको बताएका छन्। उनीहरूको भनाइमा केवल अंक गणनाको पुनःजाँच गर्ने प्रणालीले वास्तविक समस्या समाधान गर्न सक्दैन। त्यसैले उत्तरपुस्तिका पुनर्परीक्षणको स्पष्ट र प्रभावकारी व्यवस्था गरिनुपर्ने माग उनीहरूले अघि सारेका छन्।

विद्यार्थीहरूले सार्वजनिक रूपमा नतिजा प्रणालीको स्वतन्त्र छानबिन गर्न, उत्तरपुस्तिका परीक्षण प्रक्रियाको अडिट गर्न र भविष्यमा यस्ता विवाद दोहोरिन नदिन मूल्याङ्कन प्रणालीमा सुधार गर्न सरकार तथा राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डलाई आग्रह गरेका छन्।

एक लाखभन्दा बढी विद्यार्थी अनुत्तीर्ण

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले सार्वजनिक गरेको नतिजाअनुसार यस वर्ष नियमिततर्फ कक्षा १२ को परीक्षामा कुल ३ लाख ३२ हजार २४१ विद्यार्थी सहभागी भएका थिए। तीमध्ये २ लाख ३१ हजार ७७० विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका छन् भने १ लाख ४ हजार ७११ विद्यार्थी अनुत्तीर्ण भएका छन्।

अनुत्तीर्ण विद्यार्थीको संख्या उल्लेखनीय रूपमा उच्च देखिएपछि सामाजिक सञ्जालदेखि शैक्षिक वृत्तसम्म नतिजाबारे बहस सुरु भएको छ। कतिपय अभिभावक र शिक्षकहरूले पनि मूल्याङ्कन प्रणालीबारे प्रश्न उठाएका छन्।

बोर्डमाथि बढ्दो दबाब

माइतीघरको प्रदर्शनसँगै राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डमाथि नतिजासम्बन्धी गुनासो सम्बोधन गर्न दबाब बढेको छ। विद्यार्थीहरूले आफ्ना माग सुनुवाइ नभए थप सशक्त आन्दोलन गर्ने चेतावनी दिएका छन्।

शिक्षा क्षेत्रका जानकारहरू भने नतिजा प्रकाशनपछि उठेका प्रश्नहरूको पारदर्शी ढंगले सम्बोधन गर्नु आवश्यक रहेको बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार परीक्षा प्रणालीप्रति विद्यार्थी र अभिभावकको विश्वास कायम राख्न बोर्डले मूल्याङ्कन प्रक्रियाबारे स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

यसैबीच, प्रदर्शनका क्रममा माइतीघर क्षेत्रमा केही समय विद्यार्थीहरूको बाक्लो उपस्थिति देखिए पनि आन्दोलन शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न भएको थियो। विद्यार्थीहरूले आफ्ना मागबारे सम्बन्धित निकायले गम्भीर ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन्।

विद्यार्थीहरूले निष्पक्ष छानबिन, निःशुल्क रिटोटलिङ, उत्तरपुस्तिका पुनर्परीक्षण तथा मूल्याङ्कन प्रक्रियामा पारदर्शिता सुनिश्चित गर्न माग गरेका छन्।

गत वैशाख १४ देखि २७ गतेसम्म सञ्चालित कक्षा १२ को परीक्षामा १ लाख ४ हजार ७ सय ११ जना विद्यार्थी अनुत्तीर्ण भएका थिए। 

परीक्षामा नियमिततर्फ कुल ३ लाख ३२ हजार २४१ विद्यार्थी सहभागी भएका थिए। तीमध्ये २ लाख ३१ हजार ७७० विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका थिए।

कक्षा १२ को नतिजालाई लिएर उत्पन्न असन्तुष्टि अब केवल व्यक्तिगत गुनासोको विषय मात्र नभई नेपालको परीक्षा प्रणालीको विश्वसनीयता र पारदर्शितामाथिको बहसका रूपमा विकसित हुन थालेको देखिएको छ।