बेइजिङ । चीनको दक्षिणी प्रान्त हाइनानस्थित वेन्चाङ अन्तरिक्ष प्रक्षेपण केन्द्रबाट सञ्चार उपग्रह बोकेर उडेको ‘लङ मार्च–७ए’ रकेटको प्रक्षेपण असफल भएको छ। सोमबार स्थानीय समयअनुसार राति ८ः०२ बजे प्रक्षेपण गरिएको रकेट उडानका क्रममा ‘विसंगति’ देखिएपछि असफल भएको चिनियाँ सरकारी समाचार संस्था सिन्ह्वाले जनाएको छ।

रकेटले ‘झोङजिङ–४बी’ सञ्चार उपग्रहलाई अन्तरिक्षमा स्थापित गर्ने लक्ष्य राखेको थियो। तर उडानकै क्रममा प्राविधिक समस्या देखिएपछि निर्धारित अभियान पूरा हुन सकेन। प्रक्षेपण असफल हुनुको वास्तविक कारणबारे अनुसन्धान भइरहेको चिनियाँ अधिकारीहरूले बताएका छन्।

प्रत्यक्षदर्शीले खिचेको भिडियोमा रकेट उडेको केही समयपछि आकाशमै ठूलो आगोको गोला बनेको देखिन्छ। हाइनानबाट सञ्चालित एक सामाजिक सञ्जाल खातामा सार्वजनिक गरिएको भिडियोमा रकेट उडेको करिब ८५ सेकेन्डपछि आकाशमा ठूलो विस्फोट भएको र त्यसपछि भग्नावशेष जमिनतर्फ खस्दा बाक्लो धुवाँको बादल बनेको देखिन्छ।

पछिल्लो असफलताले चीनको तीव्र गतिमा अघि बढिरहेको अन्तरिक्ष कार्यक्रमको प्राविधिक विश्वसनीयतामाथि पुनः ध्यानाकर्षण गराएको छ। चीनले राष्ट्रपति सी चिनफिङले अघि सारेको ‘अन्तरिक्ष सपना’ पूरा गर्ने लक्ष्यसहित अन्तरिक्ष अनुसन्धान तथा प्रविधिमा ठूलो लगानी गर्दै आएको छ।

चीनले पछिल्ला वर्षमा मानवसहितको अन्तरिक्ष अभियान, चन्द्र अन्वेषण तथा पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने रकेट विकासलाई प्राथमिकता दिएको छ। गत जुलाईमा चीनले पहिलोपटक पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने रकेट सफलतापूर्वक अवतरण गराएको थियो। चिनियाँ अन्तरिक्ष अधिकारीहरूले यसलाई भविष्यमा प्रक्षेपण लागत घटाउने र अन्तरिक्ष अभियानलाई थप प्रभावकारी बनाउने दिशामा महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा व्याख्या गरेका थिए।

चीनले सन् २०३० अघि चन्द्रमामा अन्तरिक्ष यात्री पठाउने महत्वाकांक्षी लक्ष्यसमेत राखेको छ। यस अभियानमार्फत चीन संयुक्त राज्य अमेरिकाको आर्टेमिस कार्यक्रमसँग अन्तरिक्ष अन्वेषणमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेको छ।

यसैबीच, स्पेसएक्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत इलोन मस्कले पनि चिनियाँ रकेट प्रक्षेपण असफलताबारे सामाजिक सञ्जाल एक्समा टिप्पणी गरेका छन्। उनले रकेट निर्माण र प्रक्षेपण अत्यन्त कठिन काम भएको उल्लेख गर्दै चिनियाँ पक्ष असफलताबाट छिट्टै उभिने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

लङ मार्च–७ए रकेटको प्रक्षेपण असफल भएको यो पहिलो घटना भने होइन। सन् २०२० मा वेन्चाङ अन्तरिक्ष प्रक्षेपण केन्द्रबाट गरिएको यस रकेटको पहिलो प्रक्षेपण पनि उडानका क्रममा देखिएको प्राविधिक समस्याका कारण असफल भएको थियो।

पछिल्लो घटनाको विस्तृत प्राविधिक अध्ययनपछि चीनले आगामी प्रक्षेपणमा आवश्यक सुधार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। अन्तरिक्ष अभियानमा प्रक्षेपणको विश्वसनीयता अत्यन्त महत्वपूर्ण हुने भएकाले यस असफलताको कारण पहिचान र त्यसबाट सिकाइ चीनको दीर्घकालीन अन्तरिक्ष कार्यक्रमका लागि महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.