काठमाडौं । चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले मध्यपूर्वमा बाह्य हस्तक्षेप रोक्न क्षेत्रीय सुरक्षा संरचनामा परिवर्तन आवश्यक रहेको बताएका छन्।

इजिप्टको भ्रमणका क्रममा बुधबार राष्ट्रपति सीले आफ्ना इजिप्टेली समकक्षी अब्देल फत्ताह अल–सीसीसँग भेटवार्ता गर्दै मध्यपूर्वका देशहरूले आफ्ना क्षेत्रीय मामिलामा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने बताएका हुन्। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले सीको भनाइलाई उद्धृत गर्दै क्षेत्रीय सुरक्षा र स्थायित्वका लागि बाह्य हस्तक्षेपको विरोध गर्दै आपसी संवाद र सहकार्य बढाउनुपर्नेमा उनले जोड दिएको जनाएका छन्।

इरान र अमेरिकाबीच सैन्य द्वन्द्व जारी रहेका बेला सीको यो धारणा सार्वजनिक भएको हो। इजिप्ट भ्रमणका क्रममा उनले इरान युद्धको अवस्थाबारे पनि छलफल गरेका थिए। इजिप्टको राष्ट्रपति कार्यालयका अनुसार सीले युद्धको समाधान सैन्य माध्यमबाट नभई कूटनीतिक पहलमार्फत खोजिनुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।

‘मध्यपूर्वका जनता नै आफ्ना मामिलाका मालिक’

सीले मध्यपूर्वका जनताले आफ्नै क्षेत्रका राजनीतिक तथा सुरक्षा मामिलामा निर्णायक भूमिका खेल्नुपर्ने बताएका छन्।

सिन्ह्वालाई उद्धृत गर्दै अलजजिराले जनाएअनुसार सीले भने, “मध्यपूर्वका जनता नै आफ्ना मामिलाका मालिक हुन्। यो सिद्धान्तलाई कायम राख्दै बाह्य हस्तक्षेपको विरोध गर्नुपर्छ।”

उनले क्षेत्रीय शान्ति र सुरक्षासम्बन्धी संवादलाई थप प्रभावकारी बनाउन मध्यपूर्वका देशहरूसँग साझेदारी र सहकार्य विस्तार गर्नुपर्नेमा समेत जोड दिएका छन्।

सीको यो अभिव्यक्ति मध्यपूर्वमा नयाँ क्षेत्रीय सुरक्षा संयन्त्र निर्माणको बहस चलिरहेका बेला आएको हो। टर्किए, पाकिस्तान र साउदी अरबको पहलमा मुस्लिम राष्ट्रहरूबीच छुट्टै सुरक्षा तथा सैन्य सहकार्य अघि बढाउने प्रयास भइरहेको बताइएको छ। यसमा इजिप्टलाई समेत सहभागी गराउने तयारी भइरहेका बेला सीको इजिप्ट भ्रमणलाई क्षेत्रीय सुरक्षा समीकरणका दृष्टिले अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

होर्मुज संकटबीच चीनको जलमार्गमा चासो

सीले अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गको सुरक्षाका विषयमा पनि चीनको धारणा स्पष्ट पारेका छन्।

उनले अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गमा द्वन्द्व उत्पन्न गराउने कारकहरूलाई हटाउन क्षेत्रीय राष्ट्रहरूसँग सहकार्य गर्न चीन तयार रहेको बताएका छन्।

“अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गमा द्वन्द्व उत्पन्न गराउने कारकलाई निर्मूल पार्न क्षेत्रीय राष्ट्रहरूसँग सहकार्य गर्न चीन तयार छ,” सीले भनेका छन्।

स्ट्रेट अफ होर्मुजमा निरन्तर अवरोध देखिएको र त्यसले विश्वव्यापी ऊर्जा तथा व्यापार आपूर्तिमा दबाब बढाइरहेका बेला चीनको यस्तो धारणा आएको हो। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले चीनले मध्यपूर्वमा आफ्नो आर्थिक तथा ऊर्जा हित सुरक्षित राख्न वैकल्पिक मार्ग र क्षेत्रीय साझेदारीमा समेत ध्यान बढाइरहेको हुनसक्ने विश्लेषण गरेका छन्।

सुएज क्षेत्रमा चिनियाँ लगानी विस्तार

इजिप्ट भ्रमणका क्रममा सीले सुएज नहर क्षेत्रमा रहेको चीन–इजिप्ट द्विपक्षीय औद्योगिक क्षेत्रको तेस्रो चरण अघि बढाउनेसम्बन्धी सम्झौतामा पनि हस्ताक्षर गरेका छन्।

उक्त औद्योगिक क्षेत्रमा हालसम्म २०० भन्दा बढी कम्पनीले करिब ४ अर्ब अमेरिकी डलर लगानी गरेको बताइएको छ। नयाँ चरणअन्तर्गत चीनले गर्ने थप लगानीको विस्तृत विवरण भने सार्वजनिक गरिएको छैन।

सुएज नहर विश्व व्यापारको महत्वपूर्ण जलमार्गमध्ये एक हो। त्यसैले मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव, होर्मुज क्षेत्रमा देखिएको अवरोध र विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलामाथिको दबाबबीच चीनले इजिप्टसँग आर्थिक तथा रणनीतिक सहकार्य विस्तार गर्नुलाई महत्वपूर्ण मानिएको छ।

एक दशकपछि पहिलोपटक इजिप्ट पुगेका सीको भ्रमणले चीन र इजिप्टबीचको आर्थिक सम्बन्धसँगै मध्यपूर्वको बदलिँदो सुरक्षा समीकरणमा बेइजिङको बढ्दो चासोलाई समेत उजागर गरेको छ।

चाहनुहुन्छ भने यसलाई म अझै आकर्षक अन्तर्राष्ट्रिय समाचार शैलीमा, ३–४ वटा कडा headline/subheadline विकल्पसहित पनि तयार गर्न सक्छु।

Originally published on abcnews.com.np.