काठमाडौं । नेपालमा विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) मा प्रयोग हुने ब्याट्रीको उचित व्यवस्थापनका लागि ब्याट्री दर्ता तथा ट्र्याकिङ प्रणाली लागू गर्नुपर्ने सवारी परीक्षण कार्यालयका प्रमुख सुरेश श्रेष्ठले बताएका छन्।

शुक्रबार नेपाल अटोमोबाइल्स इम्पोर्टर्स एण्ड म्यानुफ्याक्चरर्स एसोसिएसन (नाइमा)ले आयोजना गरेको ‘ब्याट्री रिसाइकल र इन्धनमा इथानोल मिश्रण’ विषयक संवादमा बोल्दै श्रेष्ठले हाल ईभी दर्ता गर्दा चेसिस र मोटर नम्बर मात्र दर्ता हुने भएकाले ब्याट्रीको समेत छुट्टै पहिचान नम्बर दर्ता गर्नुपर्ने बताएका हुन्।

उनका अनुसार प्रत्येक ब्याट्रीको आफ्नै युनिक पहिचान नम्बर हुने भएकाले आयातदेखि प्रयोग, पुनः प्रयोग र रिसाइकलसम्मको अवस्थालाई ट्र्याक गर्न सकिने व्यवस्था आवश्यक छ। यसबाट प्रयोगपछि ब्याट्री जथाभावी फालिने वा कबाडमा जाने जोखिमसमेत कम गर्न सकिने उनको भनाइ छ।

आयातदेखि रिसाइकलसम्म ट्र्याकिङ

श्रेष्ठले ब्याट्रीमा युनिक पहिचान नम्बर राखेर लगिङ प्रणाली सुरु गरेमा कुन ब्याट्री कसले आयात गरेको हो र त्यसको अवस्था के छ भन्ने विवरण सहजै पत्ता लगाउन सकिने बताए।

पुराना ब्याट्री रिसाइकलका लागि विदेश पठाउँदा देखिने कागजी समस्या समाधान गर्नसमेत यस्तो प्रणाली उपयोगी हुने उनको भनाइ छ। ब्याट्री कहाँबाट आएको हो भन्ने स्पष्ट अभिलेख रहेकाले सरकारलाई आवश्यक कानुनी तथा प्रशासनिक प्रक्रिया पूरा गर्न सहज हुने उनले बताए।

निर्यात र करको समस्या

ब्याट्री विदेश पठाउँदा कर तथा अन्य कानुनी जटिलता देखिने गरेको उल्लेख गर्दै श्रेष्ठले रिसाइकलका लागि फिर्ता पठाइने ब्याट्रीलाई व्यावसायिक निर्यातको सट्टा पुनः प्रयोगका लागि फिर्ता पठाइने वस्तुका रूपमा परिभाषित गर्नुपर्ने बताए।

उनका अनुसार ब्याट्रीको ट्र्याकिङ र व्यवस्थापनसम्बन्धी स्पष्ट प्रणाली बनेमा कागजी, कानुनी तथा करसम्बन्धी धेरै समस्या समाधान गर्न सकिनेछ।

ईभी आयातको मापदण्ड आवश्यक

नेपालमा विद्युतीय सवारीसाधन आयात हुन थालेको लामो समय भए पनि न्यूनतम आयात मापदण्ड र लाइसेन्सिङसम्बन्धी व्यवस्थित निर्देशिका अझै बन्न नसकेको श्रेष्ठले बताए।

हाल यसको मस्यौदा तयार भइरहेको जानकारी दिँदै उनले त्यसमा विस्तारित उत्पादक उत्तरदायित्व (EPR) सम्बन्धी व्यवस्था समेट्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।

ब्याट्री व्यवस्थापनको इकोसिस्टम

सरकारले पछिल्लो समय ल्याएको यातायात नीतिले विद्युतीय सवारीसाधनको प्रवर्द्धनमा जोड दिएको उल्लेख गर्दै श्रेष्ठले अब ईभी ब्याट्रीको ‘एन्ड अफ लाइफ’ व्यवस्थापनलाई पनि प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताए।

उनका अनुसार नेपालमा ईभीको प्रयोग बढिरहेका बेला ब्याट्री संकलन, पुनः प्रयोग, रिसाइकल तथा सुरक्षित व्यवस्थापनसम्बन्धी सम्पूर्ण प्रणाली विकास गर्ने उपयुक्त समय आएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.