काठमाडौं । संयुक्त राष्ट्रसंघ (यूएन)को नयाँ महासचिव चयन प्रक्रिया औपचारिक रूपमा अघि बढेको छ । वर्तमान महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसको दोस्रो कार्यकाल आगामी डिसेम्बर ३१ मा सकिन लागेसँगै नयाँ महासचिव चयनका लागि प्रक्रिया सुरु गरिएको हो ।

हाल महासचिव पदका लागि आठ जना उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा छन् । संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार नयाँ महासचिव चयन प्रक्रिया सन् २०२५ नोभेम्बर २५ देखि औपचारिक रूपमा अघि बढेको हो ।

नयाँ महासचिव चयनका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघको १५ सदस्यीय सुरक्षा परिषद्ले उम्मेदवारहरूको समर्थन परीक्षण गर्न अनौपचारिक गोप्य मतदान गरिरहेको छ ।

दोस्रो चरणमा रोड्रिग्स–बिर्केट अगाडि

शुक्रबार भएको दोस्रो अनौपचारिक मतदानमा गुयानाकी पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री क्यारोलिन रोड्रिग्स–बिर्केट सबैभन्दा अगाडि देखिएकी छन् । उनले आठ मत प्राप्त गरेकी छन् ।

पहिलो चरणमा अग्रस्थानमा रहेकी कोस्टारिकाकी रेबेका ग्रिन्स्पानले दोस्रो चरणमा सात मत प्राप्त गरिन् । अर्जेन्टिनाका राफेल मारियानो ग्रोसीले पनि सात मत पाए ।

यसअघि पहिलो अनौपचारिक मतदानमा ग्रिन्स्पानले १० र रोड्रिग्स–बिर्केटले नौ मत प्राप्त गरेका थिए ।

तर, दोस्रो चरणको मतदानपछि पनि कुनै उम्मेदवारले सुरक्षा परिषद्बाट औपचारिक सिफारिसका लागि आवश्यक समर्थन जुटाउन सकेका छैनन् । ‘स्ट्र पोल’ बाध्यकारी मतदान नभई उम्मेदवारप्रति सदस्य राष्ट्रहरूको समर्थनको अवस्था बुझ्न गरिने अनौपचारिक प्रक्रिया हो । यसमा सदस्यहरूले ‘सकारात्मक’, ‘नकारात्मक’ वा ‘नो ओपिनियन’मध्ये आफ्नो धारणा व्यक्त गर्छन् ।

महासचिव कसरी चयन हुन्छन् ?

संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव प्रत्यक्ष जनमतबाट निर्वाचित हुँदैनन् । सदस्य राष्ट्रहरूले उम्मेदवार मनोनयन गरेपछि सुरक्षा परिषद्ले उनीहरूको उमेदवारीमाथि विचार गर्छ र एक जना उम्मेदवारलाई महासभासमक्ष सिफारिस गर्छ ।

१५ सदस्यीय सुरक्षा परिषद्मा उम्मेदवार सिफारिस गर्न कम्तीमा नौ सदस्यको समर्थन आवश्यक हुन्छ । साथै, सुरक्षा परिषद्का स्थायी सदस्य अमेरिका, रुस, चीन, बेलायत र फ्रान्समध्ये कुनैले पनि भिटो प्रयोग गर्न हुँदैन ।

सुरक्षा परिषद्ले सिफारिस गरेको उम्मेदवारलाई महासभाले औपचारिक रूपमा नियुक्त गर्छ ।

आठ उम्मेदवार प्रतिस्पर्धामा

महासचिव पदका लागि कोस्टारिकाकी पूर्वउपराष्ट्रपति तथा संयुक्त राष्ट्र व्यापार तथा विकास सम्मेलन (अङ्कटाड) की महासचिव रेबेका ग्रिन्स्पान प्रमुख दाबेदारमध्ये एक हुन् ।

चिलीकी पूर्वराष्ट्रपति तथा संयुक्त राष्ट्रसंघकी पूर्वमानवअधिकार उच्चायुक्त मिसेल बाचेलेट पनि प्रतिस्पर्धामा छिन् । चिलीले मार्च २०२६ मा उनको उम्मेदवारीबाट समर्थन फिर्ता लिए पनि उनको नाम उम्मेदवारको सूचीमा रहेको छ ।

इक्वेडोरकी पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री तथा संयुक्त राष्ट्र महासभाकी पूर्वअध्यक्ष मारिया फर्नान्डा एस्पिनोसा पनि प्रतिस्पर्धामा छिन् ।

अर्जेन्टिनाबाट अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) का महानिर्देशक राफेल मारियानो ग्रोसी उम्मेदवार छन् । त्यस्तै, गुयानाकी पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री क्यारोलिन रोड्रिग्स–बिर्केट पनि प्रमुख दाबेदारका रूपमा देखिएकी छन् ।

टोंगाले इक्वेडोरकी पूर्वराजदूत तथा पूर्वमन्त्री ए–बाकीलाई उम्मेदवारका रूपमा अघि सारेको छ । यसैगरी, सेनेगलका पूर्वराष्ट्रपति तथा अफ्रिकी युनियनका पूर्वअध्यक्ष साल र युगान्डाका पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री तथा संयुक्त राष्ट्रसंघका पूर्वउपमहासचिव ओटुन्नु पनि प्रतिस्पर्धामा छन् ।

अझै लामो प्रक्रिया बाँकी

हालसम्म भएका अनौपचारिक मतदानले उम्मेदवारहरूको प्रारम्भिक समर्थनको अवस्था मात्र देखाएको छ । यसलाई अन्तिम परिणामका रूपमा लिन सकिँदैन ।

सुरक्षा परिषद्मा थप छलफल र मतदानपछि मात्र एक जना उम्मेदवारलाई महासभासमक्ष सिफारिस गरिनेछ । महासभाले अनुमोदन गरेपछि नयाँ महासचिवले आगामी जनवरी १ देखि जिम्मेवारी सम्हाल्नेछन् ।

Originally published on abcnews.com.np.