काठमाडौँ । देशभर नवयज्ञोपवीत (जनै) तथा रक्षाबन्धन धारण गरी आज जनैपूर्णिमा पर्व मनाइँदैछ। पूर्णिमाका दिन बिहानैदेखि वैदिक सनातन धर्मावलम्बी नदी, ताल, तलाउ तथा पोखरीमा स्नान गरी गुरु–पुरोहितबाट रक्षासूत्र बाँध्ने गर्छन्। मन्त्रद्वारा शुद्ध पारिएको जनै तथा रक्षासूत्र धारण गरे नकारात्मक तत्वबाट सुरक्षा प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ। आज तागाधारी समुदायले विधिपूर्वक नयाँ जनै फेर्ने परम्परा पनि छ। स्नानपछि जौ, तिल र कुशद्वारा ऋषिहरूलाई तर्पण गरी नयाँ यज्ञोपवीत धारण गरिन्छ। कश्यप, अत्रि, भारद्वाज, विश्वामित्र, गौतम, जमदग्नि, वशिष्ठ र अगस्त्यसहित आठ ऋषिको पूजा तथा तर्पण गरिने भएकाले जनैपूर्णिमालाई ऋषितर्पणी पनि भनिन्छ। रक्षाबन्धन तथा नयाँ जनै धारणका लागि बिहानैदेखि पशुपतिनाथ मन्दिर परिसर, वसन्तपुरस्थित अशोकविनायक, वाग्मती नदी किनारलगायत देशभरका मठमन्दिरमा भक्तजनको भीड लाग्ने गर्छ। जनैपूर्णिमाका दिन ११ थरिका गेडागुडी मिसाएर भिजाई टुसा उमारेर बनाइएको क्वाँटी खाने परम्परा छ। क्वाँटीको रसले शरीरमा रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउने तथा वर्षायाममा हुने रुघाखोकीजस्ता समस्याबाट बच्न सहयोग गर्ने आयुर्वेदिक मान्यता रहेको छ। तराई क्षेत्रमा जनैपूर्णिमाका दिन दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई राखी बाँधेर पर्व मनाउने गर्छन्। यसले दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको प्रेम र आत्मीयता अझ बलियो बनाउने सामाजिक विश्वास छ। पछिल्लो समय यो परम्परा पहाडी क्षेत्रमा समेत विस्तार हुँदै गएको छ। जनैपूर्णिमाको अवसरमा काठमाडौँको मणिचूड, रसुवाको गोसाइँकुण्ड, ललितपुरको कुम्भेश्वर, सिन्धुपाल्चोकको पाँचपोखरी, जनकपुरधाम, धनुषसागर, गङ्गासागर, जुम्लाको दानसाधु तथा नवलपरासीको त्रिवेणीधामलगायतका धार्मिक तथा प्राकृतिक तीर्थस्थलमा बिहानैदेखि मेला लाग्ने गर्छ।

Originally published on abcnews.com.np.