एजेन्सी, २१ चैत । गत महिना अमेरिकामा टिकटकबाट जासुसी हुन्छ कि हुँदैन भन्ने बहस घन्टौँसम्म भयो । अमेरिकी विधायकहरूले संसद्‌मा टिकटकका कार्यकारी प्रमुख सोउ जी चीउलाई साढे ४ घन्टासम्म प्रश्न गर्दै उत्तर खोजेका थिए । टिकटक चिनियाँ स्वामित्वमा रहेको कम्पनी बाइटडान्सले विकास गरेको एप भएकाले अमेरिकालाई यो शंका छ कि टिकटकबाट चिनियाँ सरकारले अमेरिकीहरूको जासुसी गरिरहेको छ ।

सवाल जबाफमा रिपब्लिकन र डेमोक्रेटिक दुवै पार्टीका सांसदलाई टिकटक कार्यकारी प्रमुख सोउले चित्तबुझ्दो जबाफ भने दिन सकेका थिएनन् । उनले १५ करोड अमेरिकीले आफ्नो एप मन पराउने भन्दै उनीहरूको ‘गोपनीयता सुनिश्चित गर्ने जिम्मेवारी आफूहरूले लिने’ बाचा गरेका थिए । उनले किशोरकिशोरीहरूको गोपनीयताको रक्षा आफूहरूको प्रमुख प्राथमिकता भएको पनि उल्लेख गरे ।

तर, चित्तबुझ्दो जबाफ नपाएका अमेरिकी सांसदहरूले टिकटकलाई अमेरिकामा रहेका उसका सम्पत्तिको स्वामित्व हस्तान्तरण गर्न या प्रतिबन्ध खेप्न चेतावनी दिएका छन् । यसको अर्थ अमेरिकाको स्वामित्वमा टिकटन नगए चाँडै अमेरिकामा टिकटक प्रतिबन्धमा पर्ने छ ।

अमेरिकी प्रतिनिधिसभाका सभामुख केभिन म्याकार्थीले यस विषयमा भनेका छन्, “हामी अमेरिकीहरूलाई चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको प्राविधिक जालोबाट जोगाउन कानुनको साथमा अगाडि बढ्नेछौँ ।” अमेरिकाले आफ्ना प्रविधि कम्पनीहरूलाई पनि डाटा चोरी तथा गोपनीयताका विषयमा जिम्मेवार बनाउने बताएको छ ।

यतिबेला टिकटक अमेरिकी सरकारी प्राविधिक उपकरणमा प्रतिबन्ध भइसकेका छन् । साथै क्यानडा, बेल्जियम, डेनमार्क र न्युजिल्यान्डका सरकारी अधिकारीहरूको मोबाइलमा पनि टिकटक चल्दैन । तत्काल टिकटक अमेरिकी उपकरणहरूमा प्रतिबन्ध लगाउन भने अमेरिकालाई गाह्रो छ । किनभने यो कार्य अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको रक्षा गर्ने संविधानको पहिलो संशोधनविरूद्धमा हुने छ ।

चीनले भने टिकटकलाई माध्यम बनाएर अमेरिकाले चीनको विकास देख्न नसकेको आरोप लगाएको छ । चिनियाँ सञ्चारमाध्यम ग्लोबल टाइम्समा प्रकाशित एक लेखका अनुसार टिकटकमाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रयास ‘विषाक्त अमेरिकी राजनीतिक वातावरण’बाट प्रेरित छ, जसले स्वतन्त्र बजारको सिद्धान्तको उल्लंघन गर्ने छ ।

चीनले टिकटकबाट जासुसी गरिरहेको अमेरिकी आरोपबीच अमेरिकाले पनि गुगल, फेसबुकजस्ता माध्यमबाट विश्वको जासुसी गरिरहेको भन्ने टिप्पणी सुरू भएको छ । अलजजिरामा प्रकाशित एक लेखअनुसार अमेरिकाले टिकटकमाथि जासुसीको आरोप लगाइरहँदा अमेरिकी सरकार आफैँले भने अमेरिकी एपबारे खुलेर चर्चा गरेका छैनन् । लेखमा भनिएको छ, “विश्वव्यापी इन्टरनेटलाई नियन्त्रण गर्ने अमेरिकाले त्यहाँको प्रविधि कम्पनीको माध्यमबाट कसरी जासुसी हुन्छ भनेर उनीहरूले बताएका छैनन् ।”

उक्त लेखमा अमेरिकामा गुगल, मेटा, अमेजन र माइक्रोसफ्टजस्ता विश्वचर्चित प्रविधि कम्पनी भएकाले उसले विश्वमा जासुसी गर्न सक्ने सम्भावना झन् बढी भएको र अमेरिकालाई त्यो कुरामा फाइदा भएको उल्लेख छ ।

न्युयोर्क टाइम्सका अनुसार सन् २०२१ मा अमेरिकाले २ लाख ३२ हजार ४३२ जना विदेशी नागरिकको जासुसी गरेको थियो । अमेरिकी नागरिक स्वतन्त्रता संघका अनुसार सन् २०११ यता अमेरिकी सरकारले एक अर्बभन्दा बढी पटक जासुसी गरेको सूचना संकलन गरेको छ । न्युजर्सीस्थित सिटन हल युनिभर्सिटीका अमेरिकी संवैधानिक कानुन र राष्ट्रिय सुरक्षा विशेषज्ञ जोनाथन हाफेत्ज यस विषयमा भन्छन्, “उनीहरूले चीनले चुपचाप डाटा संकलन गरेको भनेर ठुलो दुर्गन्ध पैदा गर्दैछन् जब अमेरिका आफैँले ठुलो मात्रामा अनुमति बिना डाटा संकलन गरिरहेको छ ।”

अमेरिकामा फिजा संशोत्रन ऐनको धारा ७०२ मा विदेशीहरूको इमेल, फोन र अन्य अनलाइनमा अनुमति बेगर जासुसी गर्न अनुमति दिने प्रावधान पनि छ । टिकटकमाथि प्रश्न गर्दा अमेरिकी कानुनमै प्रश्न उठिरहेको विश्लेषण हुन थालेको छ । एजेन्सीको सहयोगमा