काठमाडौं । इरानविरुद्ध अमेरिकाले जारी राखेको नाकाबन्दी कार्यान्वयन थप आक्रामक बन्दै गएको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) का अनुसार अगस्ट ८ सम्म अमेरिकी सैन्य बलले ५३ वटा व्यावसायिक जहाजको मार्ग परिवर्तन गरेको छ।

सेन्टकमका अनुसार कारबाहीका क्रममा दुईवटा जहाज निष्क्रिय पारिएको र अन्य दुईवटा जहाजमाथि नियन्त्रण कायम गरिएको छ। यद्यपि, मानवीय सहायता सामग्री बोकेका ३० भन्दा बढी जहाजलाई नाकाबन्दीका बीच आवागमन गर्न अनुमति दिइएको छ।

सेन्टकमले शनिबार सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’मार्फत सार्वजनिक गरेको विवरणमा नाकाबन्दी कार्यान्वयनका क्रममा अमेरिकी सैन्य गतिविधिबारे जानकारी दिएको हो।

एक सातामै बढ्यो जहाजमाथिको कारबाही

सेन्टकमले यसअघि अगस्ट २ सम्मको तथ्यांक सार्वजनिक गर्दै ३५ वटा व्यावसायिक जहाजको मार्ग परिवर्तन, दुईवटा निष्क्रिय र दुईवटामाथि नियन्त्रण कायम गरिएको जनाएको थियो।

त्यसको केही दिनमै मार्ग परिवर्तन गरिएका जहाजको संख्या ५३ पुगेको हो। यसले इरानमाथि अमेरिकी दबाब र समुद्री नाकाबन्दी कार्यान्वयन थप तीव्र बनेको संकेत गरेको छ।

मानवीय सहायता बोकेका जहाजलाई छुट

अमेरिकी कारबाही व्यावसायिक जहाजमा केन्द्रित भए पनि मानवीय सहायता बोकेका जहाजलाई भने छुट दिइएको सेन्टकमले जनाएको छ।

३० भन्दा बढी मानवीय सहायता बोकेका जहाजलाई नाकाबन्दीका बीच आवागमन गर्न अनुमति दिइएको अमेरिकी कमान्डको भनाइ छ।

यसले एकातर्फ इरानमाथि आर्थिक तथा रणनीतिक दबाब कायम राख्ने र अर्कोतर्फ मानवीय आपूर्ति अवरुद्ध हुन नदिने अमेरिकी नीति देखाउँछ।

होर्मुजमा सुरक्षित समुद्री मार्ग बनाउने अमेरिकी प्रयास

यसैबीच अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले होर्मुज जलमार्गबाट व्यावसायिक जहाजलाई सुरक्षित रूपमा आवतजावत गराउन अमेरिका प्रयासरत रहेको बताएका छन्।

उनका अनुसार प्रस्तावित सुरक्षित मार्ग सञ्चालनका लागि इरानले व्यावसायिक जहाजमाथि आक्रमण नगर्ने प्रतिबद्धता जनाउनुपर्नेछ।

भान्सले इरानले होर्मुज जलमार्गमार्फत अधिकतम सम्भव परिमाणमा तेल प्रवाह हुन दिने संकेत गरे पनि अमेरिकाले त्यसप्रति पूर्ण विश्वास गर्न नसकेको बताएका छन्।

तेल र ग्यासको आपूर्तिमा अमेरिकी चासो

अमेरिकाले होर्मुजबाट विश्व बजारतर्फ जाने तेल तथा ग्यासको प्रवाह अधिकतम बनाउन प्रयास गरिरहेको भान्सको भनाइ छ।

होर्मुज जलमार्ग विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा आपूर्ति मार्ग भएकाले त्यहाँको समुद्री आवागमनमा हुने अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल तथा ग्यासको मूल्य र आपूर्तिमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ।

त्यसैले अमेरिकाको अहिलेको रणनीति केवल इरानमाथि दबाब बढाउने विषयमा सीमित नरही ऊर्जा आपूर्ति र समुद्री व्यापारलाई निरन्तरता दिने प्रयाससँग पनि जोडिएको देखिन्छ।

इरानसँग सम्बन्ध सुधारका लागि ‘ठूलो परिवर्तन’ खोज्दै अमेरिका

भान्सले अमेरिका र इरानबीचको सम्बन्ध सुधारका लागि इरानले दीर्घकालीन रूपमा आवश्यक परिवर्तन गर्न तयार छ कि छैन भन्ने विषयलाई अमेरिकाले मूल्यांकन गरिरहेको बताएका छन्।

उनका अनुसार अमेरिकाले इरानसँगको सम्बन्धमा सामान्य सुधार मात्र नभई व्यापक परिवर्तन चाहेको छ।

यसले नाकाबन्दी र समुद्री दबाबलाई तत्कालीन आर्थिक रणनीतिका साथै इरानसँगको भविष्यको कूटनीतिक सम्बन्धमा दबाब सिर्जना गर्ने माध्यमका रूपमा समेत प्रयोग गर्न खोजिएको संकेत गर्छ।

यूएसएस अब्राहम लिंकन युद्धपोत सक्रिय

सेन्टकमले नाकाबन्दीसम्बन्धी विवरणसँगै यूएसएस अब्राहम लिंकन युद्धपोतमा तैनाथ एफ/ए–१८ई सुपर हर्नेट युद्धक विमानको अवस्थाबारे पनि जानकारी सार्वजनिक गरेको छ।

क्यारियर स्ट्राइक ग्रुपलाई सम्भावित मिसनका लागि तयार राख्न अमेरिकी नौसैनिकहरूले विमानको नियमित मर्मतसम्भार गरिरहेको सेन्टकमले जनाएको छ।

यसले इरानमाथिको आर्थिक तथा समुद्री दबाबसँगै अमेरिकाले सैन्य तयारी पनि उच्च अवस्थामा राखेको देखाउँछ।

विश्व ऊर्जा बजारमा असर पर्ने जोखिम

होर्मुज जलमार्गबाट हुने तेल तथा ग्यास आपूर्ति विश्व बजारका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण भएकाले यहाँको तनावले क्षेत्रीय सीमाभन्दा बाहिर प्रभाव पार्न सक्छ।

अमेरिकी नाकाबन्दी, इरानको सम्भावित प्रतिक्रिया र व्यावसायिक जहाजका लागि सुरक्षित समुद्री मार्गको व्यवस्थापनबीचको सन्तुलन आगामी दिनमा निर्णायक बन्ने देखिन्छ।

यदि होर्मुजमा व्यावसायिक जहाजको आवागमन थप प्रभावित भयो भने विश्व ऊर्जा आपूर्ति, तेलको मूल्य र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा समेत दबाब बढ्न सक्ने जोखिम कायम छ।

Originally published on abcnews.com.np.