काठमाडौं । नेपाल भ्रमणमा रहेका भारतीय स्थल सेनाध्यक्ष जनरल धीरज सेठलाई मानार्थ महारथीको दर्ज्यानी चिन्ह प्रदान गर्ने समारोहमा प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह उपस्थित भएनन्। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले सोमबार शीतलनिवासमा आयोजित समारोहमा भारतीय सेनाध्यक्ष सेठलाई मानार्थ महारथीको दर्ज्यानी चिन्ह प्रदान गरेका हुन्।

नेपाल र भारतबीच एकअर्काका सेना प्रमुखलाई मानार्थ सैन्य दर्जा प्रदान गर्ने परम्परा सन् १९५० देखि चलिआएको छ। नेपालले भारतीय सेनाध्यक्षलाई ‘मानार्थ महारथी’ र भारतले नेपाली सेनापतिलाई ‘मानार्थ जनरल’ को दर्जा दिने गरेको छ। यो सैन्य कमाण्ड वा अधिकारसँग सम्बन्धित नभई आपसी सम्मान र शिष्टाचारको प्रतीकका रूपमा रहेको छ।

यसअघि नेपालमा भारतीय सेनाध्यक्षलाई मानार्थ महारथीको दर्जा प्रदान गर्ने समारोहमा प्रधानमन्त्रीसमेत सहभागी हुने अभ्यास रहँदै आएको थियो। तर यसपटक प्रधानमन्त्री शाह समारोहमा सहभागी भएनन्।

नेपालमा अहिले रक्षामन्त्रीको जिम्मेवारीसमेत प्रधानमन्त्री शाहले नै सम्हालिरहेका छन्। उनको अनुपस्थितिमा समारोहमा परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल सहभागी भएका थिए।

यस विषयमा राष्ट्रपति कार्यालयका प्रवक्ता रितेशकुमार शाक्यले प्रधानमन्त्रीको उपस्थिति अनिवार्य नरहेको बताएका छन्। उनका अनुसार यस्तो कार्यक्रम औपचारिकभन्दा पनि मानार्थ समारोह भएकाले प्रधानमन्त्री उपस्थित हुनैपर्ने व्यवस्था छैन।

‘हाम्रो तर्फबाट निमन्त्रणा त गरिएको हुन्छ। तर यो औपचारिक कार्यक्रम नभएर एउटा मानार्थ समारोह मात्रै हो,’ शाक्यले भने।

उनले भारतमा पनि नेपाली सेनाप्रमुखलाई मानार्थ जनरलको दर्जा प्रदान गर्दा भारतीय प्रधानमन्त्री सहभागी भएको नदेखिने भएकाले नेपालको कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री अनुपस्थित हुनुलाई अन्यथा लिन नहुने बताए।

भारतीय सेनाध्यक्षलाई मानार्थ महारथीको दर्जा प्रदान गर्ने परम्परा सन् १९५० मा तत्कालीन भारतीय सेनाप्रमुख जनरल के.एम. करियप्पालाई नेपाली सेनाको मानार्थ दर्जा प्रदान गरेदेखि सुरु भएको हो।

यसैगरी, नेपाली सेनाका प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देललाई भारतले गत डिसेम्बर १२ मा भारतीय सेनाको मानार्थ जनरलको दर्जा प्रदान गरेको थियो।

प्रधानमन्त्री शाह समारोहमा अनुपस्थित भए पनि भारतीय सेनाध्यक्ष धीरज सेठसँग मंगलबार भेटवार्ता गर्ने भएका छन्। प्रधानमन्त्रीकी प्रेस विज्ञ दीपा दाहालका अनुसार सेठसँग प्रधानमन्त्रीको भेटवार्ता दिउँसो सिंहदरबारमा हुनेछ।

यस भेटमा दुई देशबीचको सुरक्षा तथा सैन्य सहकार्यलगायत विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.