बागलुङ । नेपाल सरकारले ‘एम्बुलेन्स सञ्चालन निर्देशिका, २०७८’ जारी गरेको पाँच वर्ष बितिसक्दा पनि बागलुङका ६ वटा एम्बुलेन्स अझै ‘ग’ वर्गमै सञ्चालन भइरहेका छन्। पुराना तथा जीर्ण अवस्थामा रहेका ती एम्बुलेन्सलाई न्यूनतम ‘ख’ वर्गमा स्तरोन्नति गर्नुपर्ने भए पनि त्यसो हुन सकेको छैन।

निर्देशिकाले एम्बुलेन्सलाई ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ गरी तीन वर्गमा विभाजन गरेको छ। सरकारले सकेसम्म सबै एम्बुलेन्सलाई ‘क’ वर्गको बनाउनुपर्ने नीति लिएको छ भने ‘ग’ वर्गका एम्बुलेन्सलाई न्यूनतम ‘ख’ वर्गमा स्तरोन्नति गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। मापदण्ड पूरा गर्न नसक्ने ‘ग’ वर्गका एम्बुलेन्स सञ्चालनमा रोक लगाउने तथा एम्बुलेन्सका रूपमा पहिचानसमेत प्रयोग गर्न नपाइने व्यवस्था छ।

१४ मध्ये ६ एम्बुलेन्स मापदण्डविपरीत

बागलुङमा सञ्चालनमा रहेका १४ वटा एम्बुलेन्समध्ये ६ वटा अझै ‘ग’ वर्गकै छन्। प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालय बागलुङकी जनस्वास्थ्य निरीक्षक लक्ष्मी शर्माका अनुसार ती एम्बुलेन्स जोखिमपूर्ण अवस्थामा सञ्चालन भइरहेका छन्।

धौलागिरि अस्पतालका लागि विदेशमा रहेका युवाहरूको सहयोग र बागलुङ नगरपालिकाको थप लगानीबाट ‘क’ वर्गको एम्बुलेन्स खरिद गरिएको छ। तर बागलुङ नगरपालिका–१२ अमलाचौर स्वास्थ्य चौकीमा सञ्चालित एम्बुलेन्स अझै ‘ग’ वर्गकै छ।

गलकोट नगरपालिका र निसीखोला गाउँपालिकाले समेत पुराना एम्बुलेन्सलाई मर्मत गरी ‘ख’ वर्गमा स्तरोन्नति गर्न सकेका छैनन्। बागलुङमा अधिकांश एम्बुलेन्स नेपाल रेडक्रसका उपशाखामार्फत सञ्चालनमा छन्। आवश्यक सुधारका लागि पर्याप्त बजेट नहुँदा ती एम्बुलेन्स पुरानै अवस्थामा रहेको बताइएको छ।

बजेट अभाव मुख्य समस्या

नेपाल रेडक्रस सोसाइटी बागलुङ शाखाका सभापति जगन्नाथ आचार्यले एम्बुलेन्स सुधारका लागि प्रयास भइरहेको बताए।

‘सुधार गर्ने त हो, बजेट भए नयाँ किन्ने सोचमा छौँ, तर सकिएको छैन,’ उनले भने।

रेडक्रसले कार्यालय, प्रयोगशाला र रक्तसञ्चार सेवामा सुधार गरिसकेको भन्दै अब प्राप्त हुने सहयोग एम्बुलेन्समा लगानी गर्ने योजना रहेको आचार्यले बताए।

मापदण्ड नपुर्‍याए कारबाही

प्रदेश जनस्वास्थ्य कार्यालयकी निरीक्षक शर्माका अनुसार एम्बुलेन्सको मापदण्ड पालना गराउन पटक–पटक पत्राचार गरिएको छ। अब भने मापदण्ड कार्यान्वयनमा कडाइ गर्ने तयारी गरिएको छ।

‘मापदण्डलाई कडाइ गरिए पनि अझै पालना गर्न सकिएको छैन। अब कडाइ गरेर जाने कुरा भएको छ,’ उनले भनिन्।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी अध्यक्ष र स्वास्थ्य कार्यालय सदस्य सचिव रहने गरी एम्बुलेन्स मापदण्ड अनुगमन समिति गठन गरिएको छ। समितिले मापदण्ड पूरा नगर्ने एम्बुलेन्सका सञ्चालक तथा चालकलाई अन्तिम चेतावनी दिने तयारी गरेको छ।

‘ख’ वर्गमा स्तरोन्नतिका लागि थप प्रक्रिया

‘ख’ वर्गको एम्बुलेन्सका रूपमा सञ्चालन गर्न निर्देशिकाको अनुसूची–१४ अनुसार प्राविधिकबाट एम्बुलेन्सको अवस्था जाँच गराई प्रतिवेदन पेश गर्नुपर्नेछ। त्यससँगै अघिल्लो वर्षको लेखापरीक्षण, जिल्ला एम्बुलेन्स व्यवस्थापन समितिको सिफारिस र सम्बन्धित अस्पताल वा स्वास्थ्य संस्थाको निर्णयसमेत आवश्यक पर्नेछ।

स्वास्थ्य कार्यालय बागलुङका प्रमुख प्रविण शर्माका अनुसार एम्बुलेन्सले राष्ट्रिय प्रदूषण मापदण्ड अनिवार्य रूपमा पालना गर्नुपर्नेछ। मापदण्डअनुसारको सवारीमा साइरन, रातो संकेत बत्ती, फोर ह्विल ड्राइभ, एक हजार सीसीभन्दा बढी क्षमताको इन्जिन, चालकको सिट पछाडि अन्य सिट नरहेको, जीपीएस जडान र नवीकरणको स्टिकरलगायत व्यवस्था हुनुपर्नेछ।

मापदण्ड नपुर्‍याए ‘एम्बुलेन्स’ लेख्न नपाइने

रेडक्रस, काठेखोला गाउँपालिका, गलकोट र ढोरपाटन नगरपालिका तथा अमलाचौर स्वास्थ्य चौकीमा सञ्चालित एम्बुलेन्सले मापदण्ड पूरा नगरे अब कारबाहीमा पर्ने भएका छन्।

अनुगमन समितिका अनुसार मापदण्ड पूरा नगरेका जिल्लाका ६ वटा एम्बुलेन्सबाट ‘एम्बुलेन्स’ लेखिएको पहिचान हटाइनेछ। त्यसपछि ती सवारी साधनले बिरामी बोक्ने साधारण गाडीका रूपमा मात्र सञ्चालन गर्न पाउनेछन्।

Originally published on abcnews.com.np.