काठमाडौँ । जल तथा ऊर्जा आयोगको सचिवालय अन्तर्गतको जलविज्ञान तथा जलस्रोत अनुसन्धान केन्द्र (बाढी पूर्वानुमान महाशाखा) ले हिजो भोटेकोशीमा आएको भीषण बाढी सम्बन्धी प्राविधिक प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ । चीनको तिब्बततर्फबाट भोटेकोशी नदीमा अचानक आएको ठुलो बाढीले नेपालका रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, चितवन र नवलपरासीसम्मको तटीय क्षेत्रमा ठूलो क्षति भएको थियो ।

नेपालकै भूभागमा आएको भूकम्प वा हिमपहिरोले गर्दा बाढी आएको चीनको दाबीलाई यो प्रतिवेदनले पुस्ट्याइँ गरिदिएको छ । प्रतिवेदन अनुसार हिजो बिहान ८:३७ बजे ४.४ रेक्टर स्केलको भूकम्प मापन गरिएको थियो । त्यसको केही समयपछि बिहान ९:१५ बजे रसुवा जिल्लास्थित भोटेकोशी नदीमा तिब्बततर्फबाट ठुलो बाढी प्रवेश गरेको सूचना प्राप्त भयो।

बाढीको बहाव र तीव्रता

बाढीको बहाव बिहान १०:२८ बजे धादिङको गाल्छी, दिउँसो १:०० बजे मुग्लिन र दिउँसो ३:२० बजे नारायणी-देवघाट क्षेत्रमा पुगेको थियो । बाढी कति शक्तिशाली थियो भन्ने कुराको पुष्टि धादिङको फुर्के (मलेखु) स्थित जलमापन केन्द्रको तथ्याङ्कले गर्छ । बिहान ११:२६ बजे सतर्कता तह पार गरेको बाढीले ११:४३ बजे खतराको तह पार गरेको थियो । त्यसको लगत्तै बाढीले मलेखुको जलमापन केन्द्र र पुलसमेत बगायो।

पूर्वसूचना र मानवीय क्षति

बाढीको जोखिम बढ्दै गएपछि महाशाखाले व्यापक पूर्वसूचना प्रवाह गरेको थियो । प्रतिवेदन अनुसार नेपाल टेलिकम र एनसेलमार्फत तटीय क्षेत्रका ६ लाख ७९ हजार २९५ जना नागरिकलाई तत्काल एसएमएस अलर्ट पठाइएको थियो । यसका साथै सामाजिक सञ्जाल र सञ्चारमाध्यमबाट गरिएको निरन्तरको सूचना प्रवाहले ठुलो मानवीय क्षति हुनबाट जोगाएको केन्द्रको निष्कर्ष छ।

देवघाटमा उच्चतम जलसतह

चितवनको देवघाटमा दिउँसो ४:०० बजे बाढीले उच्चतम बिन्दु (६.५७ मिटर जलसतह) छोएको थियो । त्यस समयमा नदीको बहाव ५,८५० घनमिटर प्रतिसेकेन्ड (m³/s) पुगेको थियो । देवघाटबाट मात्रै करिब ५७.४० मिलियन घनमिटर पानी प्रवाह भएको र त्यसमध्ये १९.९६ मिलियन घनमिटर पानी अतिरिक्त बाढीजन्य आयतन रहेको प्राविधिक विश्लेषणले देखाएको छ।

सतर्कता जारी

प्रतिवेदनमा उल्लेख भएअनुसार बाढीको सतह केही घटे पनि जोखिम पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छैन । चीनतर्फ नदी थुनिएको स्थानमा बनेको ताल अझै पूर्ण रूपमा नखुलेको र माथिल्लो भोटेकोशी क्षेत्रको अवस्था सामान्य भइनसकेकाले भोटेकोशी, त्रिशूली र नारायणी नदी प्रणालीमा अझै केही समय उच्च सतर्कता अपनाउन आवश्यक रहेको छ । केन्द्रले नदी किनारका बासिन्दाहरूलाई अर्को सूचना नभएसम्म सुरक्षित स्थानमा रहन र नदीको जलसतहलाई निरन्तर अनुगमन गर्न अनुरोध गरेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.