काठमाडौं २० जेष्ठ । गृह मन्त्रालयले सबै नागरिकसम्म पूर्वसूचना प्रणाली विस्तार गर्ने उद्देश्यसहित ‘अर्ली वार्निङ फर अल’ सम्बन्धी मार्गचित्र स्वीकृत भइसकेको जनाएको छ। उक्त मार्गचित्रमा तापलहर (लु) को जोखिमलाई विशेष प्राथमिकतामा राखिएको मन्त्रालयले जनाएको छ।

‘हिट एक्शन डे’को अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै गृह मन्त्रालयका सहसचिव सुरेश पन्थीले जलवायुजन्य विपद् व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन विभिन्न मन्त्रालय तथा विकास साझेदारसँग समन्वय भइरहेको बताए।

उनका अनुसार तराईका केही शहरहरूमा तापलहरको जोखिम घटाउन जिल्ला सुरक्षा समिति, प्रदेश आपतकालीन कार्यसञ्चालन केन्द्र र स्थानीय इकाइबीच समन्वय सुदृढ गर्ने काम भइरहेको छ।

सहसचिव पन्थीले विपद् व्यवस्थापनमा सरकारी प्रयास मात्र पर्याप्त नहुने भन्दै विगतका अनुभवबाट सिक्दै नीति तथा कार्यक्रम परिमार्जन गरिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागकी महानिर्देशक डा. अर्चना श्रेष्ठले पछिल्ला वर्षहरूमा विश्वभर तापक्रम रेकर्ड निरन्तर तोडिँदै गएको बताइन्। उनका अनुसार विभागले तापलहर पूर्वानुमानलाई प्रभावमा आधारित प्रणालीमा रूपान्तरण गर्दै विभिन्न साझेदारसँग सहकार्य विस्तार गरिरहेको छ।

उनले हाल मधेस प्रदेशका दुई जिल्लामा तापलहरसम्बन्धी प्रभावमा आधारित पूर्वानुमान परीक्षण परियोजना सञ्चालन भइरहेको जानकारी दिइन्।

नेपाल विपद् पूर्वतयारी सञ्जालका अध्यक्ष प्रा. डा. बसन्तराज अधिकारीले स्थानीय तहमा तथ्यांक संकलन र विश्लेषण बिना एकै प्रकारको नीति (blanket approach) ले तापलहर समस्या समाधान गर्न नसकिने बताए। उनले कृत्रिम बुद्धिमत्ता र मेसिन लर्निङको प्रयोगमार्फत जोखिम विश्लेषण गर्नुपर्नेमा जोड दिए।

नेपाल रेडक्रस सोसाइटीका महासचिव मीनबहादुर मल्लले तराईका धेरै जिल्ला लूको उच्च जोखिममा रहेको उल्लेख गर्दै समुदायस्तरमा सञ्चालन भइरहेका ‘हिट एक्शन’ कार्यक्रम विस्तार गर्न सरकारको रणनीतिक सहयोग आवश्यक रहेको बताए।

कार्यक्रममा वक्ताहरूले तापलहरका कारण स्वास्थ्य जोखिम बढ्ने भएकाले पूर्वसूचना प्रणाली, स्थानीय तयारी र अन्तरनिकाय समन्वयलाई अझ सुदृढ बनाउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए।