काठमाडौ । विश्वका प्रदूषित सहरमध्ये पर्ने काठमाडौंलाई धुलो र धुवाँमुक्त बनाउने लक्ष्यसहित वातावरण विभागले ‘वायु गुणस्तर कार्ययोजना–२०२६’ ल्याउने तयारी गरेको छ। राजधानीको वायु प्रदूषण घटाएर स्वच्छ र स्वास्थ्यमैत्री सहर बनाउने उद्देश्यले विभागले कार्ययोजना तयार पार्ने काम अन्तिम चरणमा पुगेको जनाएको छ।

वातावरण विभागका महानिर्देशक ज्ञानराज सुवेदीले प्रदूषित सहरको छवि हटाएर काठमाडौंलाई स्वच्छ सहरका रूपमा स्थापित गर्ने लक्ष्यका साथ कार्ययोजना र अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाइँदै गएको बताए। उनका अनुसार कार्ययोजनाको मस्यौदामाथि अहिले सरोकारवालासँग राय–सुझाव संकलन भइरहेको छ।

विभागका अनुसार नयाँ कार्ययोजनाले जैविक इन्धनको प्रयोग घटाउँदै उद्योगहरूलाई स्वच्छ ऊर्जामा रूपान्तरण गर्न जोड दिनेछ। वातावरण विभागका प्रवक्ता कञ्चनकुमार नायकले उद्योगका पुराना मेसिन परिवर्तन गर्न सरकारले अनुदान दिने, बायोब्रिकेट तथा विद्युतीय प्रविधिको प्रयोगलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति लिइएको बताए।

त्यस्तै, अत्यधिक धुवाँ उत्सर्जन गर्ने उद्योगलाई क्रमशः काठमाडौं उपत्यकाबाहिरका औद्योगिक क्षेत्रमा स्थानान्तरण गर्ने लक्ष्य पनि कार्ययोजनामा समावेश गरिएको छ। विभागका अनुसार धुवाँ बढी उत्सर्जन गर्ने करिब ४ सय उद्योगका झन्डै १० लाख ब्वाइलर परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था रहेको छ।

कार्ययोजना निर्माणमा संलग्न वातावरण निरीक्षक हसना श्रेष्ठले २०७६ सालको कार्ययोजनाले समेट्न नसकेका विषयलाई नयाँ योजनामा समावेश गरिएको बताइन्। उनका अनुसार अन्तरदेशीय तथा अन्तरक्षेत्रीय वायु प्रदूषण, डढेलोबाट हुने प्रदूषण र त्यसको न्यूनीकरणका उपायलाई पनि नयाँ कार्ययोजनाले समेट्नेछ।

विभागले एकीकृत पर्वतीय विकासका लागि अन्तर्राष्ट्रिय केन्द्र (इसिमोड) र विश्व स्वास्थ्य संगठनका सुझावलाई समेत कार्ययोजनामा समावेश गर्ने तयारी गरेको जनाएको छ। विगतका कार्ययोजनाबाट सिक्दै कार्यान्वयन गर्न सकिने र व्यावहारिक योजना अघि सारिएको विभागको भनाइ छ।

यद्यपि भारतबाट आउने धुलो–धुवाँसहितको अन्तरदेशीय प्रदूषण नियन्त्रणका विषयमा कार्ययोजना अझै कमजोर देखिएको विज्ञहरूको टिप्पणी छ। डढेलो विज्ञ सुन्दर शर्माका अनुसार काठमाडौं उपत्यकामा जम्ने धुलो र धुवाँ हटाउन वर्षा प्रभावकारी उपाय भए पनि हिउँदयाममा वर्षा कम हुने भएकाले दीर्घकालीन आन्तरिक रणनीति आवश्यक रहेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.