काठमाडौं । सरकारले मलेसिया र खाडीका मुलुकमा जाने नेपाली श्रमिकका लागि लागू गरिएको ‘निःशुल्क भिसा र टिकट’ व्यवस्थाको पुनरावलोकन गर्ने तयारी गरेको छ। ११ वर्षअघि लागू गरिएको यो व्यवस्था व्यवहारमा प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन नसकेपछि सरकारले नयाँ मोडेलमा जाने तयारी थालेको हो।

तत्कालीन श्रम राज्यमन्त्री टेकबहादुर गुरुङले २०७२ असार २१ गते मलेसिया तथा साउदी अरब, कतार, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कुवेत, ओमान र बहराइनमा जाने श्रमिकलाई निःशुल्क भिसा र टिकट उपलब्ध गराउने निर्णय गरेका थिए। सो व्यवस्थाअनुसार श्रमिकले म्यानपावर कम्पनीलाई लागत शुल्कबापत १० हजार रुपैयाँ मात्र तिर्नुपर्ने प्रावधान छ।

तर व्यवहारमा भने श्रमिकहरूले १० हजार रुपैयाँको रसिद लिए पनि दुई लाखदेखि साढे चार लाख रुपैयाँसम्म तिर्नुपर्ने अवस्था रहेको गुनासो हुँदै आएको छ। वैदेशिक रोजगार व्यवसायीहरूले पनि विदेशबाट मागपत्र ल्याउन ठूलो खर्च लाग्ने भन्दै १० हजार रुपैयाँमा श्रमिक पठाउन सम्भव नभएको दाबी गर्दै आएका छन्।

यही अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयले सहसचिव पीताम्बर घिमिरेको संयोजकत्वमा समिति गठन गरी व्यवस्थाको पुनरावलोकन गरिरहेको छ।

समितिका संयोजक घिमिरेका अनुसार निःशुल्क भिसा–टिकटको व्यवस्था पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन नसकेको गुनासो निरन्तर आइरहेकाले अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास अध्ययन गर्दै श्रमिक र व्यवसायी दुवैलाई न्याय हुने गरी व्यावहारिक व्यवस्था बनाउन छलफल भइरहेको छ।

उनका अनुसार हाल अनौपचारिक रूपमा लिइँदै आएको ठूलो रकमलाई नियन्त्रण गर्न सरकारले निश्चित सेवा शुल्क तोकेर पारदर्शी र व्यवस्थित प्रणाली लागू गर्ने विकल्पमाथि पनि अध्ययन भइरहेको छ।

नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी सङ्घले पनि हालको व्यवस्था व्यवहारमा कार्यान्वयन हुन नसकेको भन्दै पुनरावलोकनको माग गर्दै आएको छ।

सङ्घका अध्यक्ष डिकबहादुर खत्रीले भारत, बङ्गलादेश, श्रीलङ्कालगायतका देशको अभ्यास अध्ययन गरी नेपालमा पनि व्यावहारिक शुल्क निर्धारण गर्नुपर्ने बताए। उनका अनुसार श्रमिकले विदेशमा कमाएको पहिलो एक–डेढ महिनाको तलब बराबरको रकम आधिकारिक रूपमा शुल्क तिर्ने व्यवस्था गरिए श्रमिक, सरकार र व्यवसायी सबैलाई फाइदा पुग्नेछ।

उनले सरकारले तोकेको शुल्कभन्दा बढी रकम कुनै व्यवसायीले असुलेमा कारबाहीका लागि सङ्घले समेत सरकारलाई सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाए।

Originally published on abcnews.com.np.