काठमाडौं । इरानसँग जारी युद्धका क्रममा अमेरिकी हतियारको मौज्दात घट्दै गएपछि पेन्टागनले रक्षा उद्योगलाई हतियार उत्पादन तीव्र पार्न निर्देशन दिएको छ।

पेन्टागनका प्रवक्ता सिन पार्नेलले शनिबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा अमेरिकी सैनिकलाई आवश्यक हतियार उपलब्ध गराउन मन्त्रालयले गोलाबारुद खरिद बढाउने प्रक्रिया अघि बढाइरहेको जानकारी दिएका छन्। खतरा र सैन्य आवश्यकताअनुसार हतियार उपलब्ध गराउन खरिद प्रक्रिया तीव्र पार्ने प्रयास भइरहेको उनको भनाइ छ।

पार्नेलका अनुसार हतियार उत्पादन बढाउने प्रक्रिया इरानसँगको द्वन्द्वपछि मात्र सुरु भएको होइन। यो यसअघि नै अघि बढाइएको अमेरिकी सैन्य आधुनिकीकरण तथा रक्षा औद्योगिक आधार विस्तार योजनाकै निरन्तरता हो।

२१ दिनभित्र उत्पादन विस्तारको योजना

‘द वासिङ्टन पोस्ट’ले प्राप्त गरेको मेमोअनुसार अमेरिकी उपरक्षामन्त्री स्टिभ फेनबर्गले बुधबार रक्षा उद्योगका प्रमुखहरूलाई पत्र पठाउँदै महत्वपूर्ण सैन्य क्षमताका हतियार उत्पादन तीव्र पार्ने योजना २१ दिनभित्र पेस गर्न निर्देशन दिएका छन्।

फेनबर्गले वर्षौं लामो विकास चक्र अब स्वीकार्य नहुने भन्दै उत्पादन क्षमता विस्तार गर्न र कार्यक्रमको समयतालिका तत्काल छोट्याउन निर्देशन दिएका छन्।

इरानसँगको हालैको युद्धमा अमेरिकी सेनाले पहिले नै घट्दै गएको उन्नत क्षेप्यास्त्र इन्टरसेप्टरको भण्डार थप प्रयोग गरेपछि यस्तो निर्देशन आएको हो।

पेट्रियट र थाडको मौज्दात घट्यो

विज्ञहरूका अनुसार आक्रामक तथा रक्षात्मक दुवै प्रकारका हतियारको अभावले अमेरिकी सेना र उसका मध्यपूर्वी सहयोगीको सुरक्षामा जोखिम बढाउन सक्छ।

वाशिङ्टनस्थित ‘सेन्टर फर स्ट्रेटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिज’को विश्लेषणअनुसार युद्धअघि अमेरिकासँग करिब २ हजार ३३० वटा पेट्रियट इन्टरसेप्टर थिए। अप्रिलमा युद्धविराम लागू हुँदासम्म यसको संख्या घटेर करिब १ हजार ३० मा पुगेको थियो।

हालैको युद्धपछि पेट्रियट इन्टरसेप्टरको मौज्दात ७५९ देखि ८२७ को बीचमा रहेको अनुमान गरिएको छ। यो युद्ध सुरु हुनुअघिको मौज्दातभन्दा कम्तीमा ६५ प्रतिशत कम हो।

त्यस्तै, थाड इन्टरसेप्टरको संख्या पनि युद्धअघि ४५२ रहेकोमा युद्धविरामसम्म २३२ देखि २६२ को बीचमा झरेको अनुमान छ। केही मौज्दात पुनः भरेपछि यसको संख्या २३४ देखि २७८ सम्म पुगे पनि युद्धअघि भन्दा कम्तीमा ३८ प्रतिशत कमी रहेको विश्लेषणमा उल्लेख छ।

इन्टरसेप्टरको मौज्दात घट्दा इरानबाट प्रहार हुने ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्रविरुद्ध अमेरिकाले कम प्रतिकार गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने र त्यसले क्षेप्यास्त्र वा ड्रोन लक्ष्यमा पुग्ने जोखिम बढाउने विज्ञहरूको चेतावनी छ।

ट्रम्प भन्छन्– रणनीतिक घाटा छैन

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने अमेरिकी हतियार भण्डारमा कमी आएको समाचारप्रति असन्तुष्टि जनाएका छन्।

बिहीबार ‘ट्रुथ सोसल’मार्फत प्रतिक्रिया दिँदै ट्रम्पले अमेरिकाले कुनै रणनीतिक घाटा नबेहोरेको दाबी गरेका छन्। केही निश्चित प्रकारका गोलाबारुदको अमेरिकासँग ठूलो भण्डार रहेको र हतियार उत्पादन तीव्र गतिमा भइरहेको उनको भनाइ छ।

उनले रक्षा ठेकेदारहरूले अमेरिकाको इतिहासमै ठूलो संख्यामा प्लान्ट तथा कारखाना निर्माण गरिरहेको दाबीसमेत गरेका छन्।

पेन्टागनका प्रवक्ता पार्नेलले भने फेनबर्गको मेमो वास्तविक भएको पुष्टि गरेका छन्। उनका अनुसार उक्त मेमोले आर्थिक वर्ष २०२८ को बजेट निर्माणका लागि आवश्यक जानकारी उपलब्ध गराउनेछ र अमेरिकी रक्षा औद्योगिक आधार पुनर्निर्माण गर्ने पेन्टागनको प्रयाससँग मेल खान्छ।

रक्षा बजेटमा कंग्रेससँग विवाद

अमेरिकी रक्षा खर्च बढाउने विषयमा ह्वाइट हाउस र कंग्रेसबीच भने विवाद देखिएको छ।

ह्वाइट हाउसले रक्षा खर्च गत वर्षको करिब ९०० अर्ब डलरबाट बढाएर १.५ ट्रिलियन डलर पुर्‍याउने प्रस्ताव गरेको छ। तर, इरानविरुद्ध ट्रम्प प्रशासनले गरेको सैन्य कारबाहीप्रति असन्तुष्ट रहेका केही सांसदले पेन्टागनको खर्च बढाउने प्रस्तावको विरोध गरिरहेका छन्।

यसैबीच, अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले यसै महिनाको सुरुमा मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणालीमा प्रयोग हुने पार्टपुर्जाको उत्पादन क्षमता विस्तार गर्न Lockheed Martin र Northrop Grummanसँग नयाँ सम्झौता गरेको छ।

‘इन्टरसेप्टर सकिए जोखिम बढ्छ’

अमेरिकी हतियार भण्डारको अवस्थालाई लिएर विज्ञहरूले भने अझै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

‘सेन्टर फर स्ट्रेटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिज’का विश्लेषक तथा सेवानिवृत्त अमेरिकी मरिन कर्प्स कर्नेल मार्क क्यान्सियनले अमेरिकी सेनासँग बाँकी रहेका इन्टरसेप्टरको संख्या धेरै नभएको बताएका छन्।

उनका अनुसार पेट्रियट इन्टरसेप्टरको भण्डार अत्यधिक घटेमा इरानी क्षेप्यास्त्रले अमेरिकी वा उसका सहयोगी मुलुकका लक्ष्यमा प्रत्यक्ष प्रहार गर्न सफल हुने जोखिम बढ्न सक्छ।

यसले इरानसँगको युद्धले अमेरिकी सैन्य क्षमतामा मात्र होइन, अमेरिकी रक्षा उद्योगको उत्पादन क्षमता र हतियार भण्डार पुनःपूर्ति गर्ने क्षमतामाथि समेत दबाब बढाएको संकेत गरेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.