ललितपुर । ललितपुरको पाटनस्थित सौगःबाट सांस्कृतिक महत्त्वको मिप्वाः लाखे निकालिएको छ। गथांमुगः चतुर्दशीका दिनदेखि नेवार समुदायको बसोबास रहेका विभिन्न स्थानबाट लाखे निकाल्ने परम्परा रहेको छ।

राक्षसी प्रवृत्तिमाथि सत्यको विजयको प्रतीकका रूपमा लिइने लाखे नाचको आ–आफ्नै धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्त्व रहेको छ। गथांमुगःका दिनदेखि सुरु हुने यो नाच पाटनका विभिन्न स्थानमा साउन शुक्ल तृतियासम्म नगर परिक्रमा गराइने परम्परा छ।

पाटनको ‘यल लाय्कु मिप्वाः लाखे नाच’ अन्य स्थानको भन्दा केही फरक छ। लाखे नाचको मुख्य विशेषता भनेकै लाखेले मसाल फुक्नु वा फिजाउनु हो। लाखेसँगसँगै हरियो पहिरनमा तीपकुचा सहभागी हुन्छन्। गथांमुगःका दिनमा निस्किएका राक्षस गणले प्राणीको अहितमा काम गर्न नपाउन भनेर रोक्नका लागि यो मिप्वाः लाखे निकाल्ने चलन रहेको यल लाय्कु मिप्वाः लाखे पुचःका सचिव पूजन श्रेष्ठले जानकारी दिनुभयो।

लामो समयको अन्तरालसम्म रोकिएको यो लाखे नाच २०७४ सालदेखि फेरि सुरु भएको हो । यो परम्पराले स्थानीय संस्कृतिको संरक्षण एवम् पुस्तान्तरण गरेको उहाँको भनाइ छ। उहाँ गोरखापत्र अनलाइनका लागि फोटो र भिडियो रिपोर्टिङ गर्नुहुन्छ ।

लाखे नाचको विशेषता

यल लाय्कु मिप्वाः लाखे पुचःका सचिव पूजन श्रेष्ठले गथांमुगःका दिनमा निस्किएका राक्षस गणले प्राणीको अहितमा काम गर्न नपाउन भनेर रोक्नका लागि यो मिप्वाः लाखे निकाल्ने चलन रहेको बताउनुभयो। उहाँ अनुसार, लामो समयको अन्तरालसम्म रोकिएको यो नाच २०७४ सालदेखि फेरि सुरु भएको हो ।

लाखेले मसाल फुक्नु वा फिजाउनु यस नाचको मुख्य विशेषता हो। साथै, हरियो पहिरनमा तीपकुचा पनि लाखेसँगसँगै सहभागी हुन्छन्।

सांस्कृतिक महत्व

यो परम्परा स्थानीय संस्कृतिको संरक्षण र पुस्तान्तरण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दछ। राक्षस प्रवृत्तिमाथि सत्यको विजयको प्रतीकका रूपमा यो नाचलाई लिइन्छ, जसले धार्मिक तथा सांस्कृतिक दृष्टिले विशेष अर्थ राख्छ।

Originally published on abcnews.com.np.